
من آرمین کللر هستم، مدرس و مشاور تحصیلی تیزهوشان؛ و این از سؤالهایی است که با بغض یا با نگرانی پرسیده میشود. این گفتوگو را بر اساس چند جلسهی مشابه بازسازی کردهام و جزئیات هویتی را عوض کردهام.
مادر یک دانشآموز نهمی روبهرویم نشسته بود. قبل از اینکه سلام کنم، گفت:
«معدل پسرم هفده و نیم است. میخواهم صادقانه بدانم؛ شانسی برای تیزهوشان دارد یا وقتش را تلف میکنیم؟»
این صادقانهترین شکل پرسیدن بود، و لایق جواب صادقانهتری. برای همین اول از او خواستم یک چیز را با هم بررسی کنیم، پیش از اینکه حتی یک کلمه دربارهی درسخواندن بگویم.
طبق دفترچههای سالهای اخیر، دانشآموزان پایهی نهم مدارس عادی برای شرکت در آزمون ورودی دهم تیزهوشان، حداقل معدل ۱۹ لازم داشتهاند. این معدل بر اساس معدل کل خرداد پایهی هشتم و نوبت اول پایهی نهم محاسبه شده است. دفترچهی ۱۴۰۶-۱۴۰۷ هنوز منتشر نشده و شرط دقیق سال شما در آن میآید؛ اما اگر الگو همان باشد، معدل ۱۷.۵ بهتنهایی شرط شرکت را برآورده نمیکند.
مادر چند ثانیه ساکت ماند. گفتم: «میدانم این جواب خوشایندی نیست. اما اگر در آخر سال میفهمیدید، یک سال تلاش را روی چیزی گذاشته بودید که شرطش را نداشتید.»
یکی از چیزهایی که اینجا مهم است، همین واژهی «متوسط» است. معدل ۱۷ یا ۱۸ در یک مدرسه ممکن است خوب باشد و در یک مدرسهی دیگر نه. اما شرط دفترچه نسبی نیست؛ یک عدد مشخص است. برای همین، معیار شما باید «شرط رسمی» باشد، نه «بهنظر ما معدل خوبی است».
بعد، به یک نکتهی امیدوارکننده رسیدیم. معدل کل خرداد پایهی هشتم دیگر ثابت است و نمیشود عوضش کرد. اما معدل نوبت اول پایهی نهم هنوز در دست ساختهشدن است؛ همین حالا که اوایل مهر است، نوبت اول تازه شروع شده.
این یعنی بخشی از معدل هنوز قابل تغییر است. نه اینکه معجزهای تضمین شود، بلکه فرصتی واقعی وجود دارد که با برنامهی دقیق، از همین ماه روی آن کار کرد.
مادر پرسید: «یعنی هنوز میشود کاری کرد؟» گفتم: «میشود روی چیزی کار کرد که دست ماست. و نتیجه را نمیتوانم تضمین کنم.»
با هم چند اولویت ساده نوشتیم؛ نه برنامهی پیچیده، بلکه چند کار روشن:
● پیدا کردن درسهایی که بیشترین فاصله را تا معدل هدف ایجاد میکنند و شروع از همانها
● مرور منظم هر درس در همان هفتهی تدریس، نه فقط شب امتحان
● تحلیل اشتباههای امتحانهای کلاسی و جلوگیری از تکرار آنها
● گفتوگو با معلم درسهای ضعیف دربارهی نقاط ضعف مشخص
● خواب و استراحت کافی، چون معدل بدون انرژی ساخته نمیشود
نکتهی مهم این بود که آمادگی آزمون تیزهوشان را فعلاً کنار نگذاریم، اما اولویت اول نوبت اول مدرسه باشد. چون اگر شرط ورود برآورده نشود، بقیهی آمادگی مصرفی نخواهد داشت.
این بخش سختترین قسمت گفتوگو بود. صادقانه گفتم: «ممکن است دفترچهی امسال راههای دیگری هم تعریف کرده باشد؛ اما هر مسیر شرط جدا دارد و باید از دفترچهی رسمی دقیقاً بررسی شود. من نمیخواهم حدس بزنم.»
چیزی که میتوانم بگویم این است که تلاشی که برای نوبت اول و تقویت پایهی درسی میشود، هرگز هدر نمیرود؛ چه به تیزهوشان برسد، چه نرسد. تقویت پایهی علوم و ریاضی، عادت مطالعهی منظم و مدیریت زمان، به هر مسیر تحصیلی دیگری هم منتقل میشود. اما این را هم نمیخواهم دلداری الکی باشد: تصمیم نهایی باید بر اساس دفترچه و شرایط واقعی گرفته شود.
در بخشی از جلسه، خود پسر هم حضور داشت. با صدای آرامی گفت: «من فکر میکردم اگر معدلم کم باشد، دیگر همهچیز تمام است.» از او پرسیدم: «حالا که میدانی بخشی از معدل هنوز دست توست، چه حسی داری؟» گفت: «کمی بهتر. حداقل میدانم از کجا شروع کنم.»
این جمله برایم مهمتر از هر عددی بود. چون دانشآموزی که بداند دقیقاً چه چیزی در دست اوست، دیگر با یک ترس مبهم زندگی نمیکند؛ با یک برنامهی روشن زندگی میکند.
● شرط رسمی سال ما، با عدد دقیق و روش محاسبهی آن، چیست؟ (جواب را فقط از دفترچهی رسمی بگیرید)
● کدام بخش از معدل هنوز قابل تغییر است و برای آن چه برنامهای داریم؟
● اگر شرط برآورده نشد، برنامهی دوم ما چیست و آیا دربارهی آن با خود دانشآموز صادقانه صحبت کردهایم؟
● نادیدهگرفتن شرط معدل و رفتن مستقیم سراغ کلاس و منبع و آزمون آزمایشی، تا وقتی که دیگر برای اصلاحش دیر شده
● پنهانکردن موضوع از دانشآموز؛ او باید بداند چه چیزی در دست اوست و چه چیزی نه، تا انگیزهاش واقعی باشد
جواب کوتاه برای «قبولی تیزهوشان با معدل متوسط ممکن است؟» این است: اول شرط ورود رسمی را بخوانید. طبق دفترچههای اخیر، معدل پایینتر از حداقل تعیینشده برای مدارس عادی، شرط شرکت را برآورده نمیکند. اما خبر مهم این است که معدل نوبت اول پایهی نهم هنوز قابل کار است و بخشی از آن را همین حالا میشود ساخت.
شما هم با این سؤال روبهرو شدهاید؟ چه کاری کردید یا چه چیزی میخواهید بدانید؟ برایم در نظرات بنویسید.
برای بررسی کامل شرایط شرکت و ملاکهای قبولی، مقالهی شرایط قبولی در آزمون تیزهوشان نهم به دهم را در سایتم بخوانید.
آرمین کللر
مدرس شیمی و علوم نهم تیزهوشان و مشاور تحصیلی
پشتیبانی و مشاوره: ۰۹۳۶۳۴۹۳۱۷۹