امسال بعد از حدود پنج سال، دوباره تدریس در یک کلاس حضوری را تجربه کردم؛ کلاسی در آموزشگاه پارسا در شهر اسلامشهر.
در این سالها بخش زیادی از تدریس من بهصورت آنلاین و در مجموعه تاملند انجام شده است. کلاس آنلاین تجربه جالبی دارد: پشت یک دوربین مینشینی، اما دانشآموزانی از شهرهای مختلف ایران روبهرویت هستند. ممکن است یک دانشآموز از تهران در کلاس باشد، یکی از شهری کوچکتر و دیگری از نقطهای کاملاً متفاوت از کشور. همه در یک زمان، یک درس را دنبال میکنند و برای یک هدف مشترک تلاش میکنند.
تدریس آنلاین به من نشان داد که آموزش دیگر الزاماً به یک کلاس، مدرسه یا حتی یک شهر محدود نیست. دانشآموزی که شاید در محل زندگی خود به بعضی کلاسها و مدرسها دسترسی نداشته باشد، میتواند از خانه وارد کلاس شود و همراه دانشآموزان سراسر ایران درس بخواند.

جالبترین قسمت این تجربه برای من روزهایی است که هم کلاس آنلاین دارم و هم کلاس حضوری.
در کلاس آنلاین برای دانشآموزانی از نقاط مختلف ایران تدریس میکنم. باید حواسم به ریتم توضیحدادن، صفحه نمایش، سؤالات دانشآموزان و ارتباطی باشد که از پشت دوربین شکل میگیرد. در چنین کلاسی، صدا، بیان و شیوه توضیحدادن اهمیت بسیار زیادی دارد؛ چون بخش مهمی از ارتباط مدرس و دانشآموز از همین مسیر ساخته میشود.
چند ساعت بعد، وارد کلاس حضوری آموزشگاه پارسا در اسلامشهر میشوم و فضا کاملاً تغییر میکند. اینجا دیگر فقط صدا و تصویر نیست. نگاه دانشآموزان، واکنشهای لحظهای، خندهها، سؤالهای ناگهانی و انرژی کلاس را مستقیم احساس میکنم.
با تعداد زیادی دانشآموز شیطون، خوشانرژی و درعینحال درسخوان روبهرو هستم؛ دانشآموزانی که ممکن است یک لحظه فضای کلاس را با شوخیهایشان عوض کنند و لحظهای بعد، با جدیت درگیر حل یک سؤال سخت شوند.
همین تغییر فضا برای من بسیار جذاب است. در یک روز، از کلاسی با گستره جغرافیایی کل ایران وارد کلاسی میشوم که دانشآموزانش چند متر آنطرفتر نشستهاند و واکنششان به هر توضیح فوراً دیده میشود.
در کلاس حضوری خیلی سریع متوجه میشوم کدام بخش درس برای دانشآموزان روشن بوده و کدام قسمت هنوز نیاز به توضیح دارد. گاهی حالت چهره یک دانشآموز کافی است تا بفهمم باید مثال دیگری بزنم یا مطلب را از زاویه متفاوتی توضیح بدهم.
انرژی دانشآموزان هم روی شیوه تدریس اثر میگذارد. وقتی کلاس فعال است، سؤال مطرح میشود و دانشآموزان برای رسیدن به جواب با یکدیگر رقابت میکنند، تدریس از یک ارائه یکطرفه خارج میشود و شکل زندهتری پیدا میکند.
بعد از پنج سال، برگشتن به چنین فضایی برای من هم لذتبخش بود و هم آموزنده. احساس کردم بعضی از مهارتهایی که در تدریس آنلاین تقویت کردهام، حالا در کلاس حضوری نیز به کمکم آمدهاند؛ بهویژه نظم در ارائه مطالب، مدیریت زمان و تلاش برای توضیح روشنتر مفاهیم.
از طرف دیگر، کلاس حضوری نیز چیزهایی دارد که میتواند کیفیت تدریس آنلاین من را بهتر کند؛ مانند توجه بیشتر به واکنش دانشآموز، ایجاد تنوع در فضای آموزش و درگیرکردن فعالتر او با مسئله.
بعد از تجربه همزمان این دو فضا، فکر نمیکنم بتوان با یک پاسخ قطعی گفت کلاس آنلاین بهتر است یا کلاس حضوری.
کلاس آنلاین محدودیت جغرافیایی را از بین میبرد و این فرصت را ایجاد میکند که دانشآموزان سراسر کشور به یک کلاس مشترک دسترسی داشته باشند. کلاس حضوری نیز ارتباط مستقیم، تعامل سریع و انرژی متفاوتی دارد که میتواند برای بسیاری از دانشآموزان مؤثر باشد.
مهمتر از شکل برگزاری کلاس، کیفیت تدریس، استمرار دانشآموز، تمرینکردن و ارتباطی است که میان مدرس و دانشآموز شکل میگیرد. یک کلاس آنلاین میتواند بسیار پویا و مؤثر باشد و یک کلاس حضوری نیز ممکن است بدون تعامل کافی، نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
حضور دوباره در کلاس حضوری تیزهوشان در اسلامشهر، آن هم در کنار کلاسهای آنلاین تاملند، برای من فقط یک تغییر در برنامه کاری نبود. این اتفاق فرصتی بود تا دو شکل متفاوت آموزش را در کنار یکدیگر تجربه کنم.
حالا بعضی روزها از دانشآموزانی که در نقاط مختلف ایران پشت صفحه نمایش نشستهاند خداحافظی میکنم و کمی بعد، وارد کلاسی پر از دانشآموزان شیطون، خوشانرژی و درسخوان اسلامشهری میشوم.
این جابهجایی میان دو دنیای آنلاین و حضوری، خستهکننده است؛ اما شیرینی خاص خودش را دارد. هرکدام از این کلاسها حالوهوای متفاوتی دارند و هرکدام چیزی تازه درباره آموزش، ارتباط با دانشآموز و حتی خودِ تدریس به من یاد میدهند.
شاید زیباترین بخش معلمبودن نیز همین باشد: هیچ دو کلاسی دقیقاً شبیه یکدیگر نیستند و هر گروه از دانشآموزان، تجربه تازهای برای معلم میسازد.
آرمین کللر
مدرس شیمی و علوم نهم تیزهوشان و مشاور تحصیلی
پشتیبانی و مشاوره: ۰۹۳۶۳۴۹۳۱۷۹