«همه از تابستون شروع کردن، من هنوز درستوحسابی نخوندم… اگه از مهر شروع کنم، هنوز شانس قبولی دارم؟»
این سؤال، نقطهی شروع یکی از جلسههای مشاورهی من، آرمین کللر، با یکی از دانشآموزها بود. طرف مقابلم منتظر بود یه جواب قطعی بدم؛ یا «آره حتماً قبول میشی» یا «نه، دیگه دیر شده». اما برای اینکه جواب درستی بدم، اول باید بیشتر دربارهی شرایط خودش میدونستم.

ازش پرسیدم: «وقتی میگی عقب افتادم، دقیقاً میدونی توی چه مباحثی مشکل داری، یا فقط میدونی دوستات زودتر شروع کردن؟»
گفت: «بیشتر چون اونا چند ماهه کلاس میرن و تست میزنن.»
همونجا لازم بود یهکم مکث کنیم. زودتر شروع کردن، فرصت بیشتری برای تمرین میده؛ درسته. ولی از روی تعداد ماههایی که یکی کلاس رفته، نمیشه فهمید واقعاً چقدر یاد گرفته. از اونور، بدون اینکه بدونیم سطح فعلیِ خودِ این دانشآموز کجاست، هیچکس نمیتونه دربارهی شانس قبولیش قضاوت کنه.
بهش گفتم: «برای اینکه بفهمیم چه مسیری پیش رومونه، باید ببینیم الان کجایی؛ چی رو بلدی، کجا مشکل داری، و کنار مدرسه چقدر فرصت واقعی برای تمرین داری.»
پایهی تحصیلی، سطح آمادگی، آزمون هدف و میزان پیشرفت، همه توی این تصمیم نقش دارن. پس جواب صادقانه اینه: شروع از مهر میتونه فرصت خوبی برای آمادهشدن باشه، اما هیچکس فقط با دیدن تاریخِ شروع نمیتونه قبولی رو تضمین کنه.
پرسید: «پس از فردا زیاد بخونم که تابستون رو جبران کنم؟»
گفتم: «اول یه برنامه بنویسیم که کنار مدرسه بشه ادامهش داد. برنامهای که فقط دو روز اجرا بشه و بعد بیخیالش بشی، تصویر درستی از توان و پیشرفتت بهمون نمیده.»
پیشنهادم این بود که با یه مجموعه سؤال متناسب با پایه و آزمون هدفش شروع کنیم. بعد فقط درصدش رو نگاه نکنیم؛ بریم سراغ دلیل هر جواب:
● کدوم سؤال رو اصلاً بلد نبودی؟
● کدوم رو بلد بودی، ولی اشتباه حلش کردی؟
● کجا زمان کم آوردی؟
● کدوم جواب درستت، در واقع حدسی بود؟
این بررسی کمک میکنه بفهمیم زمان مطالعه دقیقاً باید صرف چی بشه. ممکنه یه مبحث نیاز به آموزش دوباره داشته باشه، و یه مبحث دیگه فقط نیاز به تمرین بیشتر و مدیریت زمان.
با شروع مدرسه، تکلیف و رفتوآمد و خستگی هم وارد زندگی روزمره میشن. برای همین پیشنهادم این بود که یه زمان مشخص و واقعاً قابلاجرا برای آمادهشدن تیزهوشان بذاره؛ زمانی که توش هم تمرین باشه، هم بررسی اشتباهات، هم مرور.
توی بخشهای یادگرفتنی، بهتره مرور رو بین چند روز پخش کنی، نه همهشو یهشبه. و قبل از اینکه پاسخ رو نگاه کنی، سعی کن اول خودت مطلب یا روش حل رو به یاد بیاری. این دو تا روش (مرور فاصلهدار و بهیادآوری فعال) از روشهای شناختهشده و اثباتشدهی روانشناسی یادگیریان که به ماندگاری بیشتر مطالب کمک میکنن؛ البته این بهمعنی تضمین قبولی نیست، فقط یه ابزار مؤثره.
قرار پیشنهادیمون این بود: بعد از دو هفته، دوباره برنامه و عملکردش رو با هم بررسی کنیم؛ ببینیم چقدر اجرا شده، کدوم اشتباهها کمتر شدن، و کجا هنوز نیاز به کمک داره.
آخر گفتوگو، سؤالی که میخواستم دانشآموزم با خودش ببره این بود: «با شرایطی که امروز داری، این هفته چه قدمی میتونی برداری؟»
اگه تو هم نگران شروع از مهری، بدون که این نگرانی کاملاً قابلفهمه. برای تصمیم گرفتن، از شناخت سطح فعلیت شروع کن. لازم نیست همین امروز جواب قطعیِ «قبول میشم یا نه؟» رو پیدا کنی؛ فقط لازمه قدم بعدیت روشن باشه.
تو چی؟ تو هم این حس رو داشتی که انگار همه زودتر از تو شروع کردن؟ برام بنویس چه مرحلهای هستی؛ شاید تجربهات به یکی دیگه هم کمک کنه.
آرمین کللر
مدرس شیمی و علوم نهم تیزهوشان و مشاور تحصیلی
پشتیبانی و مشاوره: ۰۹۳۶۳۴۹۳۱۷۹