مدل ساختار گفتمان از سه بخش اساسی تشکیل شده است که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد:
1- متن: بررسی متن از منظر بهره گیری از کلمات، عبارات، اصطلاحات، عناصر بصری، آوایی و ....؛ و نیز انواع آنها و طبقه بندی آنها، زبانشناسی متن
2- دیدگاه: بررسی متن از منظر تفسیر رویکرد و دیدگاه تولید کننده متن رسانه ای و رسانه
3- شرایط یا زمینه اجتماعی:


بیانیه گام دوم انقلاب یا بیانیه گام دوم، ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ش در چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران توسط رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای (مدظله العالی) منتشر شد. این بیانیه ابتدا با اشاره به پیروزی انقلاب اسلامی و گذشت چهل سال از آن، دومین گام انقلاب را «خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی» معرفی کرده است.
مخاطب بیانیه گام دوم، جوانان هستند که بر اساس متن بیانیه، «بخش دیگری از جهاد بزرگ برای ساختن ایران اسلامی بزرگ» را آغاز خواهند کرد. در این بیانیه، جوانان محور تحقق نظام پیشرفته اسلامی معرفی شدهاند که دنباله مسیر انقلاب اسلامی باید با همت و هشیاری آنان طی شود بیانیه مذکور، مهمترین ظرفیت امیدبخش کشور را نیروی انسانی مستعد و کارآمد با زیربنای عمیق و اصیل ایمانی و دینی دانسته و جمعیت جوان زیر چهل سال را فرصت ارزشمندی برای کشور قلمداد کرده است.
در ادامه به تحلیل گفتمان این بیانیه بر اساس مدل تحلیل گفتمان می پردازیم.
بیانیه گام دوم انقلاب در 6100 کلمه تنظیم شده است. این بیانیه از لحاظ ساختاری دارای پنج سرفصل اصلی است که عبارتند از:
کلید واژه های پرتکرار در این بیانیه عبارتند از: اسلامی، ایران، انقلاب، جوانان، جهان، استقلال، اخلاق و معنویت و آینده که نشان می دهد این بیانیه برای چهل سال آینده انقلاب اسلامی ایران بر روی جوانان با تاکید بر معنویت و اخلاق، مبتنی بر یک نگاه جهانی تنظیم شده است.
ابر کلمات تشکیل دهنده این بیانیه در زیر آمده است.[1]

در بیانیه 26 بار از کلمه «باید» و 3 بار از کلمه «نباید» استفادهشده است. در عموم جمالتی که از «باید» بهره گرفته شده، مولد متن به دنبال توصیه و امر به پیگیری و انجام اهداف بیانیه توسط مخاطبان است. درواقع بیان «باید» ها و «نباید» ها در این بیانیه ازآن جهت نیست که نویسنده مخاطبان خود را ملزم و مجبور به انجام دستورات کند، بلکه با ایجاد فضای گفتمانی و انعطافپذیر، اهمیت و ضرورت نکات مطرح شده را به مخاطبان منتقل کند.
رهبری با دوازده بار به کار بردن وجوه مختلف فعل «توانستن»، سعی بر تقویت روحیه خودباوری و نمایش نقاط قوت ملت در مسیر پیشروی انقالب دارد.
غرض و هدف مولد متن از نه بار به کار بردن فعل «نتوانستن» نیز، به هیچوجه عدم توانایی مخاطبان یا نمایش ضعف آنها در انجام مطالبات بیانیه نبوده است؛ بلکه در مواردی مانند «حقیقت را از دشمن و پیاده نظامش نمیتوان شنید»، «نتوانستن» به مفهوم «مجاز نبودن» به کاررفته است.
همچنین نویسنده متن از افعالی مانند «احتمال داشتن» و «ممکن بودن» که نشان از عدم قطعیت و شک و گمان دارند، استفاده نکرده است.
در بخش ضمیر انضمامی و انحصاری «ما»، به اعتقاد فرکالف ضمیری که مفهوم آن دربرگیرنده نویسنده و مخاطب به صورت توأمان است، ضمیر انضمامی محسوب میشود و ضمیری که منظور از آن تنها نویسنده یا فرد یا گروه همراه او باشد، ضمیر انحصاری نام دارد؛ درواقع ضمیر انحصاری شامل مخاطب یا مخاطبان متن نمیشود. ضمیر «ما» در بیانیه گام دوم، بیست وسه مرتبه مورداستفاده قرارگرفته است، که دو مورد از آنها را میتوان جزء ضمایر انحصاری و باقی موارد را جزء ضمایر انضمامی در نظر گرفت. [2]
بررسی داده ها در تحلیل انسجام متن و تضاد معنایی واژگان نشان میدهد کاربرد پررنگ حرف ربط «اما»، عمدتا ناظر به سه هدف فاصلهگذاری و نمایش تفاوت های یدئولوژیک و عملکردی با غرب و حکومت پهلوی، نقد حکومت اسلامی، فاصله گذاری میان وضع موجود و مطلوب و امیدبخشی است.
بررسی بیانیه گام دوم انقلاب از منظر تفسیر و دیدگاه تولید کننده متن رسانه ای موارد زیر را آشکار می کند:
o پاسخ به شبهات علیه کارآمدی انقلاب اسلامی
o جلوگیری از جریان تحریف انقلاب
o جلوگیری از جریان اصلاح چهره حکومت پهلوی و دشمنان ایران به خصوص آمریکا
متن بیانیه نشان می دهد در مسیر چهل ساله گذشته و چهل ساله آینده ایران دشمنی دشمنان ایران به خصوص دنیای غرب موضوعی اساسی و برای حل این موضوع به «مقاومت» به عنوان راهبرد اصلی اشاره شده است نه «مذاکره» و این تایید کننده رویکرد قبلی رهبری در خصوص مقاومت منطقه ای، مقاومت اقتصادی و جهاد فرهنگی و ... است.
رهبری در این بیانیه بر گفتمان مقاومت تاکید کرده اند و آن را راه اساسی تحقق اهداف بیانیه می دانند. بیانیه گام دوم یک هدف گذاری بزرگ و کلان دارد و آن عبارتند از ساخت تحقق تمدن نوین اسلامی و ظهور حضرت ولی عصر (عج).
تاکید بر معنویت و اخلاق در بیاینه به عنوان دو مولفه اساسی برای تحقق آن نشان از غلبه ایمان و اتکا به خداوند بزرگ در بیانیه است.
در بیانیه گام آشکارا سعی شده از روند طی شده و گذشتن از موانع دشوار گذشته به عنوان یکی از نقاط قوت و امیدآفرین یاد شود و با برجسته سازی جوانان و مخاطب قرار دادن آنها تحقق توصیه های 7 گانه بیانیه را امری شدنی معرفی کند.
فرصتها مادی کشور دیگر بخشی است که در بیانیه برجسته شده است. در کل می توان اینگونه برداشت کرد رهبری انقلاب در ابتدا بیانیه گام دوم با برجسته سازی سه گزاره مهم سعی نموده اند بیانیه را قابل تحقق نشان دهند، این سه گزاره عبارتند از:
موضوع برجسته شده دیگر این بیاینه موضوع اقتصاد است که نسخه اقتصاد مقاومتی برای آن توصیه شده است.
[1] https://www.mehrnews.com/news/4541558
[2] http://www.bsrq.ir/article_103173_fce40e754773471842b9e5787591446c.pdf