.
گاهی فکر میکنم ما آدمها بدون آنکه بدانیم در یک مسابقهی بزرگ و بیسروصدا شرکت کردهایم.
اسم مسابقه «کی بدبختتره؟» است.
قوانینش سادهاند. کافی است کسی بگوید:
«این چند روز خیلی حالم بد بود.»
نفر مقابل بلافاصله احساس میکند دارد از کورس مسابقه جا میماند...
میگوید:
«حالت بد بود؟ من دیشب تا چهار صبح خوابم نبرد!»
نفر اول که حالا در آستانهی باخت است، جواب میدهد:
«من سه شبه درست نخوابیدم.»
نفر دوم جملهی خود را اصلاح میکند:
«سه شب؟ من یه هفتهست که تا صبح نمیتونم بخوابم.»
و نفر سوم که تا آن لحظه ساکت بوده، چایش را هورت میکشد و میگوید:
«من شش ماهه خواب درستوحسابی ندارم.»
جمع برای چند ثانیه ساکت میشود.
قهرمان مشخص شده.
البته موقتاً.
چون همیشه کسی پیدا میشود که یک مشکل قدیمیتر، بزرگتر یا عجیبتر در آستین داشته باشد. اگر کسی بگوید پدرش بیمار است، دیگری پدرش را از دست داده. اگر بگوید پول ندارد، یکی میگوید خانهاش را بخاطر بدهی فروخته. اگر بگوید از کارش متنفر است، یکی میگوید بیکار است. و اگر کسی، در یک لحظهی نادر، بگوید «دیگه واقعاً بریدم»، همیشه یک نفر هست که بتواند با صدای آهستهتری بگوید:
«تو دیگه چرا؟ تو که هنوز اول راهی.»
انگار بدبختی هم سابقهی کاری میخواهد.
اگر یک مشکل را از سال ۹۶ داشته باشی، نسبت به کسی که همان مشکل را از سال ۱۴۰۰ دارد برتری. اگر از بدو تولد دچار یک بیماری باشی، نسبت به کسی که در جوانی یا بزرگسالی به آن مبتلا شده، ارشد محسوب میشوی.
قدمتِ بدبختی، بخش مهمی از رزومهی بدبختیست.
هیچکس هم ظاهراً قصد رقابت ندارد.
همه فقط دارند درد دل میکنند.
طرف مقابل سرش را کمی کج میکند و میگوید «این که چیزی نیست...»
و این به منزلهی سوت آغاز مسابقه است!
گاهی حتی لازم نیست چیزی بگویی.
از سرِ ملالت بازدم عمیقی میکشی:
«هووووووف»
کناریات کمی مکث میکند و بعد:
«هووووووووووووووووففففففففف»
گاهی مسابقه حتی به کیسهی داروها هم کشیده میشود. یکی کیسهاش را میگذارد روی میز و میگوید:
«اینها رو باید هر روز بخورم.»
طرف مقابل نگاهی به کیسه میاندازد:
«همین؟»
بعد کیسهی خودش را بیرون میکشد و شروع میکند به شمردن:
«این یکی صبح، این دوتا ظهر، این سهتا شب... اینم یکی هست که هفتهای یه بار...»
طرف اول پوزخندی میزند و میگوید:
«اونایی که توی خونهست رو که ندیدی!»
یک دورهای هم جنبشی به نام «Me Too» راه افتاد؛ یکی از بازیگرها گفت بهش تجاوز شده و بعد، یکییکی آدمهای دیگری هم آمدند و گفتند: «به من هم.» بعد تعدادشان آنقدر زیاد شد که هر روز صبح اینستاگرام را باز میکردی و با خودت میگفتی: «خب، بریم ببینیم امروز دیگه به کی تجاوز شده.» مدتی که گذشت، پیشفرضمان این بود که ظاهراً به همه تجاوز شده و فقط هنوز چندنفری ماندهاند. آن اقلیتی هم که بهشان تجاوز نشده بود، کمکم باید احساس میکردند از قافله عقب ماندهاند. انتظار میرفت بهزودی کمپینی راه بیفتد با هشتگ «Not Me» تا این چند نفر هم بیایند حضورشان در جامعه را اعلام کنند و بگویند: «به من نه!»
یکبار برای راستیآزمایی، تصمیم گرفتم آزمایش کوچکی انجام بدهم. با قیافهای منقلب به یکی از دوستانم گفتم: «من یهبار مورد سوءاستفادهی جنسی قرار گرفتم.» انتظار داشتم حداقل چند ثانیه سکوت کند، اما بلافاصله زد روی شانهام و گفت: «یهبار که چیزی نیست...» بعد مکث کرد، انگار داشت عدد مناسبی برای پاسخ پیدا میکرد، و ادامه داد: «من هفده بار...». همانجا فهمیدم مسابقه واقعی است و من خیلی جای کار دارم.
حتی در مراسم ختم هم این مسابقه گاهی ادامه دارد.
_ «خدا رحمتش کنه، خیلی جوون بود.»
● «آره... ولی شوهر خواهر من جوونتر بود.»
و رتبهها در جدول ردهبندی جوانمرگها دستخوش تغییر میشوند.
یکبار با یکی از دوستان شاهد یکی از همین مسابقههای بدبختی بودیم. یاد حکایتی افتاد که میگفت خداوند به مردم گفت همهی مشکلات و گرفتاریهایتان را یکجا جمع کنید؛ بعد به هرکدامتان اجازه میدهم هر مشکلی را که خواستید بردارید. مردم مشکلات همدیگر را که دیدند، مدتی بینشان گشتند و بالاخره هرکدام همان مشکل خودشان را برداشتند و رفتند.
شاید ماجرا همین باشد. تا وقتی بدبختیِ خودمان را تنها میبینیم، خیال میکنیم بزرگترین بدبختی دنیاست. اما کافی است چند دقیقه بدبختیهای بقیه را هم ببینیم تا دوباره برگردیم سراغ همان بدبختی خودمان!
شاید آدمها دوست ندارند تنها کسی باشند که درد میکشند. شاید وقتی کسی میگوید «من هم همین مشکل رو دارم، تازه بدترش رو»، در واقع میخواهد بگوید: «نگران نباش، من هم گرفتارم، همه گرفتارن.»
اما چرا معمولاً جمله را طوری میگوییم که انگار داریم برای مقام اولِ جهنم انتخابی برگزار میکنیم؟!
گاهی دلم میخواهد وسط یکی از این مکالمات بلند شوم و بگویم:
«بچهها آروم باشید، لازم نیست برنده داشته باشیم.»
میترسم یکی جواب بدهد:
«تو اصلاً نمیفهمی. من پارسال همین موقع...»
این روزها بیش از هر زمان دیگری حس میکنم المپیکِ بدبختی در حال برگزاری است؛ هرجا مینشینی چند آدم خسته دور هم نشستهاند و سعی میکنند ثابت کنند سهمشان از بدبختی، کمی بیشتر از بقیه است.
چرا؟ احتمالاً چون در زندگیای که هیچکس نمیداند چقدرش باقی مانده، تنها چیزی که میتوانیم با اطمینان دربارهاش حرف بزنیم این است که دیگری هنوز به اندازهی ما بدبخت نشده.
بگذریم...
متاسفانه همین لحظاتی که برای نوشتنِ این پست صرف کردم، باعث شد چند رده در رنکینگ جهانیِ بدبختی سقوط کنم. مسئلهای نیست، بهزودی به صدر جدول برمیگردم. مسیر دشواری پیش رو هست، ولی شیرینیِ آن لحظه که مطمئن میشوی از همه بدبختتری ارزشش را دارد.
علیالحساب همینقدر بگویم که
«به همین سوی چراغ من از همتون بدبختترم...»

حسن ختام: شما هم این مشکلو داشتین؟! :)