روز، مملکتِ نمایش است
مملکتِ چشمها، لایه ها و تظاهرها.
در روشنایی، انسان درگیرِ بودن برای دیگران است.
نور، با تمامِ شکوهش، مانندِ یک نظارهگرِ بیرحم، بر هر حرکت و هر لرزش، سایهای از قضاوت میافکند. در روشنایی، ما مجبوریم «نمود» داشته باشیم، باید شکل بگیریم، باید دیده شویم و باید در چارچوبِ مرزهایِ تعیینشده از نور، رقص کنیم. نور، حقیقت را به سطح میآورد و سطح، هرگز جایگاهِ شناختِ عمیق نیست.
اما شب… شب، پناهگاهِ خرد است.
وقتی نور فروکش میکند، هیاهویِ جهان فرو مینشیند و در این سکوتِ سنگین، انسان برای نخستین بار، از بندِ «دیدهشدن» رها میشود. در تاریکی، دیگر نیازی به نمایش نیست. در تاریکی، ما از مرزهایِ کالبد و شکل، فراتر میرویم. شب، آن پوششِ مخملی است که بر چشمهایِ خسته میافتد تا جهانِ بیرونی را خاموش کند و دروازههایِ جهانِ درونی را بگشاید.
در سیاهیِ شب، ما دیگر در برابرِ جهان نیستیم، بلکه در درونِ جهان هستیم. شب، ما را از قیدِ فرم رها میکند تا در بیکرانگیِ خود، با هستیِ بی نام و نشانِ خویش، آشتی کنیم.
سیاهی، چیزی نیست که نبوده باشد یا وجودش معلول چیزی باشد؛ سیاهی، همان چیزی است که همیشه بوده و همیشه هست. هستی ای چنان سنگین و چنان غنی، که چشمهایِ محدودِ مادی، توانِ تحملِ سنگینیِ کمالِ آن را ندارند. ما به اشتباه، آن را عدم مینامیم، چرا که عقلِ ما، تنها قادر به درکِ نمود و ظاهر است، نه جوهر.