ویرگول
ورودثبت نام
ایلیار منازاده
ایلیار منازادهیادگیری، تنها چیزی است که ذهن هرگز از آن خسته نمی‌شود، هرگز نمی‌ترسد و هرگز پشیمان نمی‌شود. بنیانگذار موسسه ی سیمیاک : simiak.ir
ایلیار منازاده
ایلیار منازاده
خواندن ۶ دقیقه·۲ ماه پیش

تحلیل شعر ستایش فارسی دوازدهم(معنی،ارایه،دستور)

عنوان : ستایش ( ملکا،ذکر تو گویم )

برگرفته از : دیوان سنایی غزنوی

قالب : غزل یا قصیده (میان همکاران اختلاف نظر وجود دارد )

معنی واژگان :

  • مَلِک : پادشاه،خداوند --> مَلَک : فرشته / مِلک : زمینی که به کسی تعلق دارد / مُلک : پادشاهی،سرزمین

  • ذکر : ستایش

  • فضل : بخشش،کَرَم

  • پوییدن : حرکت به سوی مقصدی برای به دست آوردن

    و جست وجوی چیزی، تلاش، رفتن

  • سزا : سزاوار، شایسته، لایق

  • حکیم : دانا به همه چیز، دانای راست کردار، از نام های

    خداوند تعالی؛ بدین معنا که همۀ کارهای خداوند از

    روی دلیل و برهان است و کار بیهوده انجام نمی دهد.

  • عظیم : بزرگ

  • کریم : بسیار بخشنده، بخشاینده، از نام ها و صفات

    خداوند

  • رحیم : بسیار مهربان،از نام ها و صفات خداوند

  • نماینده : آن که آشکار و هویدا می کند، نشان دهنده

  • ثنا : ستایش، سپاس --> سنا : روشنایی

  • شبه : مانند، مِثل، همسان

  • وهم : پندار، تصوّر، خیال

  • عِز : ارجمندی، گرامی شدن، مقابل ذُلّ

  • جلال : بزرگواری، شکوه، از صفات خداوند که به

    مقام کبریایی او اشاره دارد.

  • یقین : بی شبهه و شک بودن، امری که واضح و

    ثابت شده باشد.

  • سرور : شادی، خوشحالی

  • جود : بخشش، سخاوت، کَرَم

  • جزا : پاداش کار نیک

  • غیب : نهان

  • بکاهی : کم کنی

  • مگر : شاید،امید است

  • روی : مجازاً امکان، چاره

تحلیل ابیات :

بیت 1 : مَلِکا، ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی*** نروم جز به همان رَه تواَم راه نمایی

معنی :خداوندا، تورا ستایش میکنم زیرا تو پاک و خدا هستی.فقط به همان راهی میروم که تو به من نشان میدهی.

قلمرو ادبی : مصراع اول به ایه ی << الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ = حمد و سپاس مخصوص خداوندى است که پروردگار جهانیان است >> تلمیح دارد / مصراع دوم به ایه ی << اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ = ما را به راه راست هدایت کن >> تلمیح دارد

قلمرو زبانی : ملک = منادا / <<الف>> در ملکا = حرف ندا / << ی >> در پاکی و خدایی به معنی هستی است و فعل اسنادی است / بیت دارای شش جمله است / مصراع دوم به دو صورت خوانده میشود :

توام راه نما،یی : تو راهنمای من هستی / تو(=نهاد) راه نما(=مسند) ام(=مضاف الیه) هستی ( = فعتل اسنادی)

توام راه ، نمایی : تو راه را به من می نمایی / تو = نهاد / راه = مفعول / ام = متمم / <<به>> به عنوان حرف اضافه حذف شده

بیت 2 : همه درگاهِ تو جویم همه از فضل تو پویم*** همه توحید تو گویم که به توحید سزایی

معنی : فقط به درگاه تو روی می اورم و فقط به خاطر بخشش تو تلاش میکنم . فقط تورا به یگانگی ستایش میکنم زیرا تو سزاوار ستایش و یگانگی هستی.

قلمرو ادبی : جویم،پویم،گویم = جناس ناقص(ناهمسان) / همه = تکرار / توحید = تکرار / مصراع اول به ایه ی << إيّاك‌َ نَعبُدُ وَ إِيّاك‌َ نَستَعِين‌ُ = فقط تورا میپرستیم و فقط از تو یاری میجویی >> تلمیح دارد / مصراع دوم به ایه ی << قل هو الله احد = بگو او خدای یگانه است >> تلمیح دارد

قلمرو زبانی : فعل های جویم،پویم،گویم = مضارع اخباری / همه به معنی فقط = قید / که به معنی زیرا = حرف ربط

نکته : گاهی در شعر، فعل مضارع اخباری بصورت مضارع التزامی بکار میرود اما همچنان مضارع اخباری است . بهترین راه برای تشخیص این موضوع ، دقت در معنای شعر است .

نکته : واژه <<همه>> اگر همراه با اسم باشد صفت مبهم است و اگر همراه با اسم نباشد ضمیر مبهم است و در اینصورت میتواند نقش های مختلف دستوری بگیرد .

  • همه ، درگاه تو جویم --> همه در اینجا ضمیر مبهم است و نقش قیدی دارد .

  • همه غیبی تو بدانی --> همه در اینجا صفت مبهم است .

بیت 3 : تو حکیمی تو عظیمی تو کریمی تو رحیمی***تو نمایندهٔ فضلی تو سزاوار ثنایی

معنی : تو دانای راست کردار ، بزرگ ، بسیار بخشنده و بسیار مهربان هستی . تو نشان دهنده ی بخشش هستی و تو سزاوار ستایش و سپاس هستی .

قلمرو ادبی : تو = تکرار / حکیم ، عظیم ، کریم و حکیم = مراعات النظیر

قلمرو زبانی : <<ی>> در حکیمی ،عظیمی،کریمی،رحیمی،فضلی،ثنایی = فعل اسنادی به معنی هستی / حکیم و عظیم و کریم و رحیم و نماینده و سزاوار = مسند / بیت دارای شش جمله است / فضل و ثنا = مضاف الیه / ثنا و سنا هم اوا هستند

بیت 4 : نتوان وصف تو گفتن که تو در فهم نگنجی*** نتوان شبه تو گفتن که تو در وهم نیایی

معنی : نمیتوان تورا توصیف کرد زیرا تو در فهم انسان نمی گنجی.نمیتوان تورا مانند کرد زیرا تو در خیال انسان هم نمی ایی .

قلمرو ادبی : فهم و وهم = جناس ناقص (ناهمسان) / مصراع دوم به ایه ی << لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ = چیزی مانند او نیست >> تلمیح دارد / نتوان،تو،گفتن = تکرار / ارایه موازنه ( ویژه علوم انسانی )

قلمرو زبانی : نگنجی ، نیایی = مضارع اخباری

بیت 5 :همه عزی و جلالی،همه علمی و یقینی ***همه نوری و سروری،همه جودی و جزایی

معنی : سراسر ارجمند و شکوه و دانش و اطمینان هستی.سراسر نور و شادی و بخشش و پاداش کار نیک هستی .

قلمرو ادبی: همه = تکرار / همه نوری به ایه ی <<اللّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الأَرْض = خداوند نور اسمان ها و زمین است>> تلمیح دارد / همه عزی به ایه ی << ذوالجلال و الاکرام = خداوند صاحب بزرگی و شکوه است >> تلمیح دارد / ارایه ترصیع(ویژه علوم انسانی )

قلمرو زبانی : << ی >> = فعل اسنادی و به معنی هستی / همه به معنی سراسر = قید / عز و جلال و علم و یقین و نور و سرور و جود و جزا = مسند / بیت دارای هشت جمله است / <<و>> = حرف ربط

بیت 6 : همه غیبی تو بدانی،همه عیبی تو بپوشی*** همه بیشی تو بکاهی،همه کمّی تو فزایی

معنی : همه ی نهان هارا تو می دانی ، همه ی عیب های انسان هارا می پوشانی.همه ی کم و زیاد کردن ها در دست توست.(=عزت و خواری در دست خداست) .

قلمرو ادبی : غیبی و عیبی = جناس ناقص (ناهمسان) / بیش و کم = تضاد / بکاهی و فزایی = تضاد / همه و تو = تکرار / همه غیبی تو بدانی به ایه ی <<عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ = دانای نهان و اشکار هست >> تلمیح دارد / مصراع دوم به ایه ی << تُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ = هر کس را بخواهی، عزت می دهی، و هر که را بخواهی خوار می کنی>> تلمیح دارد / ارایه ترصیع (ویژه علوم انسانی )

قلمرو زبانی : همه = صفت مبهم / بدانی،بپوشی،بکاهی،فزایی = مضارع اخباری / غیب،عیب،بیشی،کمی = مفعول

بیت 7 : لب و دندان سنایی همه توحید تو گوید ***مگر از اتش دوزخ بُوَدَش روی رهایی

معنی : تمام وجود سنایی فقط تو را به یگانگی ستایش میکند . امید است است برای او امکان رهایی از اتش دوزخ وجود داشته باشد .

قلمرو ادبی : لب و دندان = مجاز از تمام وجود و مراعات النظیر / اتش و دوزخ = مراعات النظیر / روی = ایهام تناسب : 1 - امکان ( درست ) 2- چهره (نادرست) که با لب و دندان تناسب دارد / روی = مجاز از امکان

قلمرو زبانی : همه به معنی فقط = قید / گوید = مضارع اخباری / مگر = قید / ش در بودش = متمم (برای او بود ) / روی = نهاد / رهایی = مضاف الیه / بود به معنی وجود داشتن = غیر اسنادی

گرداورنده : ایلیار منازاده

این مطلب در سایت سیمیاک نیز بارگذاری شده است : simiak . ir

علوم انسانیستایشامتحان نهاییکنکور
۲
۰
ایلیار منازاده
ایلیار منازاده
یادگیری، تنها چیزی است که ذهن هرگز از آن خسته نمی‌شود، هرگز نمی‌ترسد و هرگز پشیمان نمی‌شود. بنیانگذار موسسه ی سیمیاک : simiak.ir
ادبیات فارسی
ادبیات فارسی
ادبیات فارسی آیینه‌ای زرین است که در آن شور عشق و عمق خرد ایرانیان به زیباترین کلام گره خورده است.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید