
استعاره یعنی بهکاربردن واژهای بهجای واژهای دیگر، بر اساس شباهت میان آن دو.
<< علی مانند شیر شجاع است . >>
در این جمله علی را به شیر تشبیه کردهایم، چون هر دو شجاع هستند.
اجزای تشبیه:
مشبّه: علی ، چیزی که آن را تشبیه میکنیم.
مشبّهبه: شیر ، چیزی که علی را به آن تشبیه میکنیم.
ادات تشبیه: مانند.
وجه شبه: شجاعت.
حالا جمله را تغییر میدهیم :
<< شیر به میدان آمد . >>
اگر منظور از << شیر >> یک انسان شجاع باشد ، دیگر نام انسان را نیاوردهایم ، بلکه بهجای آن از واژه ی << شیر >> استفاده کردهایم.
پس در این جمله استعاره داریم ، زیرا انسان شجاع را به شیر تشبیه کرده ایم ، اما بهجای نام انسان ، از واژه ی << شیر >> استفاده کرده ایم .
نکته : برای وجود استعاره باید یکی از دو طرف تشبیه ( مشبه یا مشبه به ) حذف شده باشد .
عشق مانند آتش است ، هم میتواند دل را گرم کند و هم می تواند آن را به خاکستر تبدیل کند.
عشق و اتش هر دو حضور دارند ، بنابراین تشبیه داریم .
با نگاهت ، اتشی در دلم روشن شد.
اگر اتش به جای عشق امده باشد ، استعاره داریم .
نکته : هر جا واژهای مانند << اتش >> دیدی ، سریع نگو استعاره است ، اگر واقعاً منظور خود اتش باشد ، استعارهای در کار نیست . به عبارت دیگر ، واژه باید در معنای غیر حقیقی بکار رفته باشد .
اتش را خاموش کردیم و برای همیشه از جنگل خارج شدیم .
استعاره ای در کار نیست . واژه در معنای حقیقی بکار رفته است .
در سطح امتحان نهایی دو رشته ی ریاضی و تجربی ، دانستن دو نوع استعاره کفایت می کند .
1 - استعاره ی مُصَرَّحه ( استعاره ی اشکار ) :
در این نوع استعاره ، مشبه حذف میشود و مشبه به می اید.
شیر به میدان آمد .
مشبه حذفشده : رزمنده ی شجاع
مشبه به موجود : شیر
پاسخ امتحانی : شیر استعاره از رزمنده ی شجاع است.
2 - استعاره ی مَکْـنیـه ( استعاره ی پنهان ) :
در این نوع استعاره ، مشبه به حذف می شود و مشبه می اید . همچنین یکی از ویژگی های مشبه به ، ذکر می شود .
ابر گریست .
مشبه موجود : ابر
مشبه به حذفشده : انسان
ویژگی مشبه به : گریستن
پاسخ امتحانی : استعاره مکنیه داریم .
مصرحه : مشبه به را صریح و آشکار میبینی.
مکنیه : مشبه به پنهان است و ویژگی ای از آن باقی مانده است.
اگر در استعاره مکنیه ، ویژگی ، رفتار ویا حالت انسانی را به موجودی غیرانسانی نسبت بدهیم ،
تشخیص( جان بخشی ) داریم .
بنابراین هر تشخیصی لزوما استعاره مکنیه است اما هر استعاره مکنیه لزوما تشخیص نیست .
گل خندید .
انسان حذف شده و رفتار انسانی خندیدن به گل نسبت داده شده است.
استعاره ی مکنیه + تشخیص (جانبخشی)
امواج صخره هارا بلعیدند .
مشبّه : امواج
مشبّهبه : حیوان درنده
ویژگی مشبه به : بلعیدن
بنابراین استعاره مکنیه داریم اما تشخیص نداریم .
اضافه ی استعاری نوعی استعاره ی مکنیه است که در قالب یک ترکیب اضافی بیان میشود ، به این صورت که مشبه ، به یکی از ویژگی های مشبه به حذفشده اضافه میشود.
مثال: دستِ روزگار
مشبّه: روزگار
مشبّهبه: انسان (حذف شده)
ویژگی مشبّهبه: دست
اضافه ی استعاری: دست روزگار
اضافه ی تشبیهی دو حلقه دارد اما اضافه ی استعاری سه حلقه دارد .
کمانِ ابرو
اضافه ی تشبیهی است .
ابرو مانند کمان است .
دو حلقه : ابرو ، کمان
دستِ روزگار
اضافه ی استعاری است .
روزگار مانند انسانی است که دست دارد .
سه حلقه : روزگار ، انسان ، دست
توجه : این صرفا یک ترفند اموزشی برای درک اسان تر است نه یک قاعده ی رسمی .
خسته نباشید به همگی .
نویسنده : ایلیار منازاده