ویرگول
ورودثبت نام
محمدعبادی
محمدعبادیدلتنگی‌ام تلخ است، چون یادم می‌اندازد کسی بودی که بودنش را فقط بعد از رفتنت فهمیدم. این‌جا جای همان فهمِ دیر است 😔🖤
محمدعبادی
محمدعبادی
خواندن ۱۰ دقیقه·۲ ماه پیش

واتساپ؛ از یک پیام‌رسان ساده تا یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های ارتباطی جهان

وقتی نام «واتساپ» را می‌شنویم، احتمالاً اولین چیزی که به ذهنمان می‌رسد یک صفحه چت، چند پیام، تماس صوتی یا تصویری و شاید گروه خانوادگی است. اما واتساپ در سال ۲۰۲۶ دیگر فقط یک پیام‌رسان ساده نیست.

این برنامه که در ابتدا برای ارسال پیام میان دوستان و آشنایان ساخته شده بود، حالا به مجموعه‌ای از پیام‌رسانی، تماس، گروه‌ها، انجمن‌ها، کانال‌ها، ارتباط با کسب‌وکارها، ابزارهای هوش مصنوعی و حتی قابلیت‌های درآمدزایی تبدیل شده است.

تا سال ۲۰۲۵، متا اعلام کرده بود که واتساپ بیش از ۳ میلیارد کاربر فعال ماهانه در بیش از ۱۸۰ کشور دارد؛ رقمی که نشان می‌دهد این سرویس چگونه از یک ایده کوچک به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی جهان تبدیل شده است. (فیس‌بوک)

اما داستان واتساپ از اینجا شروع نشد.


آغاز داستان؛ وقتی دو کارمند یاهو تصمیم گرفتند چیزی متفاوت بسازند

واتساپ در سال ۲۰۰۹ توسط یان کوم (Jan Koum) و برایان اکتون (Brian Acton) راه‌اندازی شد.

هر دو پیش از آن سال‌ها در یاهو کار کرده بودند. ایده اولیه واتساپ بیشتر از اینکه یک شبکه اجتماعی پیچیده باشد، یک ابزار ساده برای ارتباط بود.

هدف اصلی ساده بود:

پیام‌رسانی سریع، ساده و بدون تبلیغات مزاحم.

در سال‌های نخست، واتساپ تلاش کرد تا برخلاف بسیاری از سرویس‌های اینترنتی، تجربه‌ای ساده و مستقیم ارائه کند. همین سادگی به یکی از عوامل مهم رشد آن تبدیل شد.

در آن دوران، پیامک هنوز یکی از اصلی‌ترین روش‌های ارتباطی موبایلی بود و در بسیاری از کشورها هزینه ارسال پیامک می‌توانست قابل توجه باشد. واتساپ با استفاده از اینترنت، امکان ارسال پیام را بسیار ساده‌تر کرد.


رشد انفجاری واتساپ

رشد واتساپ بسیار سریع بود.

در فوریه ۲۰۱۴، زمانی که فیسبوک تصمیم گرفت واتساپ را خریداری کند، این پیام‌رسان بیش از ۴۵۰ میلیون کاربر ماهانه داشت و طبق اعلام فیسبوک، هر روز بیش از یک میلیون کاربر جدید ثبت‌نام می‌کردند. (فیس‌بوک)

این رشد باعث شد واتساپ به یکی از باارزش‌ترین اهداف دنیای فناوری تبدیل شود.

و سپس اتفاقی افتاد که مسیر تاریخ واتساپ را تغییر داد.


خرید واتساپ توسط فیسبوک

در فوریه ۲۰۱۴، فیسبوک اعلام کرد که قصد خرید واتساپ را دارد.

ارزش اولیه معامله حدود ۱۶ میلیارد دلار اعلام شد؛ شامل ۴ میلیارد دلار پول نقد و حدود ۱۲ میلیارد دلار سهام فیسبوک. علاوه بر آن، حدود ۳ میلیارد دلار سهام محدودشده نیز برای بنیان‌گذاران و کارکنان واتساپ در نظر گرفته شد. (فیس‌بوک)

این معامله یکی از بزرگ‌ترین خریدهای تاریخ صنعت فناوری محسوب می‌شد.

اما واتساپ قرار نبود بلافاصله به یک نسخه دیگر از فیسبوک تبدیل شود.

فیسبوک اعلام کرده بود که واتساپ همچنان برند مستقل خود را حفظ خواهد کرد و به‌صورت جداگانه فعالیت خواهد داشت. (فیس‌بوک)

سال‌ها بعد، فیسبوک نام شرکت مادر خود را به Meta تغییر داد و واتساپ نیز به یکی از مهم‌ترین محصولات خانواده متا تبدیل شد.


رمزگذاری سرتاسری؛ یکی از مهم‌ترین تغییرات واتساپ

یکی از نقاط مهم تاریخ واتساپ، ورود رمزگذاری سرتاسری (End-to-End Encryption) بود.

واتساپ در سال ۲۰۱۶ رمزگذاری سرتاسری را برای پیام‌ها و تماس‌های شخصی به‌صورت گسترده معرفی کرد. (فیس‌بوک)

معنای ساده آن این است که در ارتباطات شخصی رمزگذاری‌شده، محتوای پیام یا تماس باید به شکلی منتقل شود که فقط طرفین ارتباط بتوانند آن را بخوانند یا بشنوند.

طبق توضیحات فعلی مرکز راهنمای واتساپ، پیام‌های شخصی، تماس‌ها و Statusهای شخصی به‌صورت سرتاسری رمزگذاری می‌شوند و حتی خود واتساپ نمی‌تواند محتوای آنها را بخواند یا بشنود. البته اطلاعاتی مانند برخی اطلاعات حساب، تنظیمات، مخاطبان و اطلاعات فنی در دسته داده‌های دیگری قرار می‌گیرند و لزوماً همانند محتوای پیام‌ها رمزگذاری سرتاسری نیستند. (مرکز کمک واتس‌اپ)

این تفاوت مهم است:

رمزگذاری سرتاسری به معنی این نیست که تمام اطلاعات مربوط به حساب کاربر مخفی است.


واتساپ دیگر فقط پیام‌رسان نیست

در طول سال‌ها، امکانات واتساپ بسیار بیشتر شد.

امروز می‌توان از واتساپ برای کارهایی مانند:

  • ارسال پیام متنی

  • ارسال عکس و ویدئو

  • ارسال فایل

  • تماس صوتی

  • تماس تصویری

  • ساخت گروه

  • ساخت Community

  • ایجاد Channel

  • انتشار Status

  • ارتباط با کسب‌وکارها

  • استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی

  • استفاده روی کامپیوتر

  • استفاده روی تبلت

  • و مدیریت ارتباطات کاری

استفاده کرد.

در واقع، واتساپ آرام‌آرام از یک Messenger به یک Communication Platform تبدیل شده است.


Community؛ گروه‌هایی بزرگ‌تر برای گروه‌های کوچک‌تر

یکی از قابلیت‌هایی که واتساپ برای مدیریت ارتباطات گسترده‌تر اضافه کرد، Communities بود.

Community به کاربران اجازه می‌دهد چند گروه مرتبط را زیر یک ساختار مشترک قرار دهند.

برای مثال، یک مدرسه می‌تواند Community مخصوص خود را داشته باشد و درون آن گروه‌های مختلفی برای کلاس‌ها یا موضوعات مختلف ایجاد کند.

طبق مرکز راهنمای واتساپ، Communityها امکان ایجاد گروه‌های موضوعی، اطلاع‌رسانی به اعضا، نظرسنجی، رویدادها، واکنش به پیام‌ها و اشتراک فایل را فراهم می‌کنند. پیام‌های شخصی و تماس‌های موجود در گروه‌های Community نیز همچنان از رمزگذاری سرتاسری استفاده می‌کنند. (مرکز کمک واتس‌اپ)


Channels؛ واتساپ به سمت رسانه شدن

در سال ۲۰۲۳ واتساپ قابلیت Channels را معرفی کرد.

کانال‌ها با چت‌های معمولی تفاوت دارند.

در یک گروه، اعضا معمولاً می‌توانند با یکدیگر صحبت کنند؛ اما Channel بیشتر برای انتشار یک‌طرفه اطلاعات ساخته شده است.

یک رسانه، شرکت، هنرمند، باشگاه ورزشی یا فرد مشهور می‌تواند کانال ایجاد کند و برای دنبال‌کنندگان خود متن، عکس، ویدئو، استیکر و نظرسنجی منتشر کند. (وبلاگ واتس‌اپ)

این قابلیت باعث شد واتساپ وارد حوزه‌ای شود که پیش از آن بیشتر با سرویس‌هایی مانند تلگرام شناخته می‌شد.


نقطه مهم سال ۲۰۲۵؛ تبلیغات وارد بخش‌های عمومی واتساپ شدند

یکی از تغییرات مهم مدل کسب‌وکار واتساپ در سال‌های اخیر، حرکت به سمت درآمدزایی از بخش‌های عمومی‌تر برنامه است.

در سال ۲۰۲۵ واتساپ اعلام کرد که قصد دارد قابلیت‌هایی مانند:

Channel Subscriptions

Promoted Channels

و

Ads in Status

را در بخش Updates توسعه دهد. (وبلاگ واتس‌اپ)

نکته مهم این است که طبق توضیحات واتساپ، این تبلیغات قرار نیست داخل چت‌های شخصی معمولی نمایش داده شوند.

مرکز راهنمای فعلی واتساپ نیز می‌گوید تبلیغات در Status و Channels نمایش داده می‌شوند و اگر کسی فقط برای پیام‌رسانی شخصی از واتساپ استفاده کند، نباید تبلیغات را در چت‌های شخصی خود ببیند. (مرکز کمک واتس‌اپ)

بنابراین مدل واتساپ در حال تغییر است:

چت شخصی → رایگان و خصوصی

بخش عمومی و کسب‌وکار → فضای درآمدزایی


واتساپ در سال ۲۰۲۶؛ ورود جدی‌تر به عصر هوش مصنوعی

یکی از مهم‌ترین مسیرهای جدید واتساپ، هوش مصنوعی است.

Meta AI به تدریج وارد محصولات متا شده و واتساپ نیز یکی از محیط‌هایی است که قابلیت‌های هوش مصنوعی در آن توسعه پیدا کرده‌اند.

در سال ۲۰۲۶ واتساپ حتی قابلیت Incognito Chat with Meta AI را معرفی کرد؛ نوعی گفت‌وگوی خصوصی و موقت با Meta AI که طبق توضیح واتساپ برای پردازش خصوصی طراحی شده و پیام‌ها به‌صورت پیش‌فرض ذخیره نمی‌شوند. (وبلاگ واتس‌اپ)

واتساپ همچنین اعلام کرده که در ادامه، قابلیت‌هایی مانند Side Chat را توسعه خواهد داد تا هوش مصنوعی بتواند به‌صورت خصوصی در کنار یک گفت‌وگو به کاربر کمک کند.

این یعنی مسیر واتساپ دیگر فقط این نیست که:

انسان ←→ انسان

بلکه به سمت:

انسان ←→ انسان ←→ هوش مصنوعی

حرکت می‌کند.


یک تغییر بزرگ دیگر؛ Username

یکی از مهم‌ترین تغییرات واتساپ در سال ۲۰۲۶، حرکت به سمت Username است.

سال‌ها واتساپ بر پایه شماره تلفن کار می‌کرد.

اگر می‌خواستید با فرد جدیدی در واتساپ ارتباط بگیرید، معمولاً لازم بود شماره تلفن او را داشته باشید.

اما متا در ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد که واتساپ در حال معرفی نام‌های کاربری است. کاربران می‌توانند Username خود را رزرو کنند و این قابلیت به‌تدریج در طول سال ۲۰۲۶ عرضه می‌شود. (فیس‌بوک)

هدف اصلی این قابلیت، افزایش حریم خصوصی است.

در صورت فعال بودن Username، وقتی برای اولین بار با شخص یا کسب‌وکاری ارتباط برقرار می‌کنید، لازم نیست شماره تلفن شما به همان شکل گذشته در اختیار او قرار بگیرد.

واتساپ همچنین اعلام کرده که برای Usernameها یک username key اختیاری در نظر گرفته می‌شود تا کنترل بیشتری روی افرادی که می‌توانند با شما تماس بگیرند وجود داشته باشد. (فیس‌بوک)

این تغییر از نظر تاریخی بسیار مهم است؛ زیرا واتساپ از مدل قدیمی «شماره تلفن = هویت اصلی» به سمت مدل «نام کاربری = هویت قابل اشتراک‌گذاری» حرکت می‌کند.


امنیت در سال ۲۰۲۶

امنیت همچنان یکی از بخش‌های مهم توسعه واتساپ است.

در اوت ۲۰۲۶، واتساپ اعلام کرد که سیستم Two-Step Verification خود را قوی‌تر کرده است.

پیش از این، این قابلیت از یک PIN شش‌رقمی استفاده می‌کرد؛ اما نسخه جدید می‌تواند از یک رمز عبور طولانی‌تر شامل حروف، اعداد و حتی کاراکترهای ویژه استفاده کند. (فیس‌بوک)

واتساپ همچنین اعلام کرده است که بیش از یک میلیارد نفر از Passkey برای ورود مجدد یا تأیید هویت خود استفاده کرده‌اند. Passkey می‌تواند با اثر انگشت، تشخیص چهره یا قفل صفحه دستگاه کار کند. (فیس‌بوک)

در تماس‌های افراد ناشناس نیز واتساپ اطلاعات بیشتری در اختیار کاربر قرار می‌دهد؛ برای مثال در برخی شرایط می‌توان اطلاعاتی مانند کشور شماره تماس یا گروه‌های مشترک را مشاهده کرد. (فیس‌بوک)


Strict Account Settings؛ حالت محافظتی شدیدتر

در سال ۲۰۲۶ واتساپ قابلیت Strict Account Settings را نیز معرفی کرد.

این قابلیت برای کاربرانی طراحی شده که ممکن است در معرض حملات سایبری بسیار پیشرفته قرار داشته باشند.

با فعال کردن آن، برخی تنظیمات حساب به حالت‌های محدودکننده‌تر می‌روند و برای مثال دریافت فایل‌ها و رسانه‌ها از افرادی که در فهرست مخاطبان نیستند محدود می‌شود. (وبلاگ واتس‌اپ)

این ویژگی بیشتر از اینکه برای کاربر عادی طراحی شده باشد، یک لایه محافظتی اضافی برای حساب‌های حساس است.


واتساپ روی iPad و خودرو

واتساپ در سال ۲۰۲۶ توسعه خود را به دستگاه‌های بیشتری نیز ادامه داده است.

طبق اعلام متا، کاربران اکنون می‌توانند مستقیماً از برنامه واتساپ روی iPad حساب ایجاد کنند، بدون اینکه فرایند ایجاد حساب الزاماً مانند گذشته به همان روش قبلی وابسته باشد. (فیس‌بوک)

در کنار آن، تجربه واتساپ در CarPlay و Android Auto نیز بازطراحی شده است تا کاربر بتواند هنگام رانندگی پیام‌ها و تماس‌ها را با تعامل hands-free مدیریت کند. (فیس‌بوک)

حتی قابلیت‌هایی مانند باز کردن PDF در نسخه‌های Web و Desktop و انجام ویرایش‌های ساده روی آن نیز اضافه شده‌اند. (فیس‌بوک)


WhatsApp Plus؛ یک مدل جدید برای درآمدزایی

در سپتامبر ۲۰۲۶، متا اعلام کرد که سرویس اشتراکی جدید Meta One را توسعه داده است و در کنار آن، WhatsApp Plus نیز به‌عنوان یک اشتراک جداگانه ارائه می‌شود.

طبق اعلام متا، WhatsApp Plus با قیمت پایه ۲٫۹۹ دلار در ماه عرضه شده و امکاناتی مانند تم‌ها و آیکون‌های اختصاصی، استیکرهای دارای افکت ویژه و امکان پین کردن چت‌های بیشتر را ارائه می‌کند. قابلیت‌ها و قیمت ممکن است بر اساس منطقه و حساب کاربری متفاوت باشند. (فیس‌بوک)

این اتفاق نشان می‌دهد که واتساپ در حال آزمایش مدل جدیدی است:

نسخه رایگان برای همه + امکانات پولی برای کاربران علاقه‌مند

در عین حال، پیام‌رسانی اصلی واتساپ همچنان برای کاربران عادی رایگان باقی مانده است.


واتساپ برای کسب‌وکارها

واتساپ فقط برای ارتباط میان دوستان ساخته نشده است.

بخش بزرگی از آینده این پلتفرم به Business Messaging مربوط می‌شود.

کسب‌وکارها می‌توانند از واتساپ برای ارتباط با مشتری، پاسخ‌گویی، ارسال اطلاعات سفارش، پشتیبانی و دیگر فعالیت‌های خدماتی استفاده کنند.

متا در سال ۲۰۲۵ اعلام کرده بود که بیش از ۲ میلیارد نفر هر روز از واتساپ استفاده می‌کنند و میلیون‌ها نفر از آنها با کسب‌وکارها در واتساپ گفت‌وگو می‌کنند. (فیس‌بوک)

این حوزه برای متا اهمیت زیادی دارد، زیرا پیام‌رسانی تجاری می‌تواند به یکی از مسیرهای مهم درآمدی شرکت تبدیل شود.


واتساپ در برابر رقبا

واتساپ در دنیای پیام‌رسان‌ها تنها نیست.

رقبایی مانند:

Telegram

Messenger

Signal

WeChat

و سرویس‌های منطقه‌ای مختلف، هرکدام ویژگی‌ها و مخاطبان خودشان را دارند.

اما واتساپ یک مزیت بسیار بزرگ دارد:

تعداد عظیم کاربران و حضور گسترده در کشورهای مختلف.

وقتی بیش از سه میلیارد نفر از یک سرویس استفاده می‌کنند، شبکه‌ای عظیم ایجاد می‌شود؛ زیرا کاربران معمولاً به جایی می‌روند که دوستان، خانواده، مشتریان و همکارانشان در آن حضور دارند.


آینده واتساپ چیست؟

اگر مسیر چند سال گذشته را کنار هم قرار دهیم، آینده واتساپ را می‌توان در چند کلمه خلاصه کرد:

پیام‌رسانی + هوش مصنوعی + کسب‌وکار + محتوا + حریم خصوصی + درآمدزایی

واتساپ دیگر نمی‌خواهد فقط برنامه‌ای باشد که شما در آن به دوستتان پیام می‌دهید.

می‌خواهد تبدیل شود به محیطی که در آن بتوانید:

با دوستانتان صحبت کنید،

با شرکت‌ها ارتباط بگیرید،

کانال دنبال کنید،

Status منتشر کنید،

تماس تصویری داشته باشید،

فایل ارسال کنید،

از هوش مصنوعی کمک بگیرید،

و حتی بدون افشای مستقیم شماره تلفن، با افراد جدید ارتباط برقرار کنید.


از یک ایده ساده تا یک غول جهانی

داستان واتساپ شاید یکی از جالب‌ترین داستان‌های دنیای فناوری باشد.

دو کارمند سابق یاهو تصمیم گرفتند یک پیام‌رسان ساده بسازند.

سال‌ها بعد، همان برنامه تبدیل شد به سرویسی با بیش از سه میلیارد کاربر ماهانه، متعلق به متا، با رمزگذاری سرتاسری، کانال، Community، ابزارهای تجاری، هوش مصنوعی، Username، سیستم‌های امنیتی پیشرفته و مدل‌های جدید درآمدزایی.

اما نکته جالب اینجاست:

واتساپ هنوز در حال تغییر است.

در سال‌های آینده احتمالاً مرز میان «پیام‌رسان»، «شبکه اجتماعی»، «دستیار هوش مصنوعی» و «پلتفرم کسب‌وکار» بیش از پیش کم‌رنگ خواهد شد.

و واتساپ یکی از مهم‌ترین محصولاتی است که در مرکز این تغییر قرار گرفته است.

سؤال اینجاست:

آیا واتساپ در آینده همچنان یک پیام‌رسان باقی می‌ماند، یا به یک پلتفرم همه‌کاره تبدیل خواهد شد که بخش بزرگی از ارتباطات روزمره انسان‌ها را در خود جای می‌دهد؟


وضعیت اطلاعات این مقاله: سپتامبر ۲۰۲۶

اطلاعات مربوط به قابلیت‌های جدید، Username، امنیت، تبلیغات، WhatsApp Plus و Meta One بر اساس اعلام‌های رسمی واتساپ و متا تا سپتامبر ۲۰۲۶ تنظیم شده‌اند. برخی قابلیت‌ها به‌صورت تدریجی عرضه می‌شوند و ممکن است هنوز در همه کشورها یا برای همه حساب‌ها فعال نباشند. (فیس‌بوک)

واتساپهوش مصنوعی
۰
۰
محمدعبادی
محمدعبادی
دلتنگی‌ام تلخ است، چون یادم می‌اندازد کسی بودی که بودنش را فقط بعد از رفتنت فهمیدم. این‌جا جای همان فهمِ دیر است 😔🖤
«افق نوین» (Ofogh-e Novin)
«افق نوین» (Ofogh-e Novin)
انتشارات افق نوین در سال 1405 با هدف معرفی و گسترش دانش روز دنیا در حوزه فناوری تأسیس شد. ما باور داریم که تکنولوژی فقط ابزار نیست، بلکه زبان آینده است؛ زبانی که باید به درستی، زیبا و قابل فهم برای همه روایت شود.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید