
ایتا در نسخههای اخیر خود دست به بازطراحی گستردهای در رابط کاربری زده است؛ تغییری که بیش از هر چیز دیگری، شباهت آن به تلگرام را تشدید کرده و بحثهای قدیمی درباره «کپیبودن» این پیامرسان را دوباره زنده کرده است.
بر اساس اطلاعیههای رسمی ایتا، این پیامرسان در نسخههای جدید ویندوز و وب خود دست به «بازطراحی رابط کاربری» زده است . اما این تغییر صرفاً یک بهروزرسانی ظاهری ساده نبوده. در نسخه ۶.۲ اندروید، بخشهای زیادی از رابط کاربری از پایه بازطراحی شده و تغییراتی مثل «بازطراحی منوها، صفحه نمایش پروفایلها، منوی پیوست و ویرایشگر رسانه» اعمال شده است .
چیزی که این تغییرات را قابل توجه میکند، جهتگیری آنهاست. ایتا نه فقط ظاهر خود را تغییر داده، بلکه عناصر مشخصی از تجربه کاربری تلگرام را عیناً بازتولید کرده است. در نسخههای اخیر، مواردی مثل «پوشهبندی یکپارچه گفتگوها»، «حالت شب»، «امکان ویرایش تصاویر پیش از ارسال» و «پشتیبانی از قالببندی متن در نسخههای قدیمی اندروید» اضافه شدهاند . اینها همان ویژگیهایی هستند که سالها پیش در تلگرام معرفی شده بودند.
یکی از مشخصههای بارز نسخههای جدید ایتا، فاصلهگرفتن از طراحی سنتی «همهچیز در یک صفحه» و حرکت به سمت طراحی «جزیرهای» (segmented) است. در این سبک طراحی، گزینههای اصلی مثل چتها، مخاطبین و تنظیمات در بخشهای جداگانه و معمولاً در پایین صفحه قرار میگیرند، بهجای اینکه همهچیز در یک لیست طولانی یا منوی کشویی باشد. این دقیقاً همان الگویی است که تلگرام سالهاست در نسخههای موبایل خود استفاده میکند.
شباهت ایتا به تلگرام چیز جدیدی نیست. از همان روزهای اول عرضه، کاربران و منتقدان به «کپی تمامعیار» ایتا از تلگرام اشاره کردهاند . اما این آپدیتهای اخیر نشان میدهد که ایتا حتی پس از سالها، هنوز هویت بصری مستقل خود را پیدا نکرده و همچنان مسیر «شبیهتر شدن به تلگرام» را ادامه میدهد.
یکی از گویاترین نشانههای وابستگی ایتا به کدهای تلگرام، تصویری است که چندی پیش در شبکههای اجتماعی منتشر شد. در نسخه وب ایتا، هنگام پاککردن سابقه جستجو، پنجرهای ظاهر میشود که در آن نام «Telegram» دیده میشود . این یعنی کپیبرداری از تلگرام چنان عجولانه انجام شده که حتی نام اصلی در بخشی از کد باقی مانده است .
این موضوع صرفاً یک اشتباه فنی نیست؛ نشاندهنده یک واقعیت عمیقتر است: ایتا در بخشهای زیادی از کد منبع تلگرام استفاده کرده و تغییرات آن بیشتر در سطح ظاهر و برندینگ بوده تا در سطح معماری یا امنیت.
نکته مهمی که نباید در سایه بحثهای رابط کاربری گم شود، وضعیت امنیتی ایتا است. گزارش آزمایشگاه امنیتی «صندوق فناوری باز» (OTF) نشان میدهد که ایتا برخلاف ادعاهایش، از رمزنگاری سرتاسری (E2EE) استفاده نمیکند . این گزارش همچنین فاش کرده که پیامهای پیشنویس (تایپشده اما ارسالنشده) کاربران به سرور ایتا ارسال میشوند .
علاوه بر این، ایتا سعی میکند شماره IMEI دستگاه کاربر را در پیامهای ارسالی به سرور بگنجاند . اگرچه در اندروید ۱۰ به بعد دسترسی به IMEI محدود شده، اما این تلاش نشاندهنده رویکردی است که حریم خصوصی کاربر را در اولویت قرار نمیدهد.
نکته جالب اینجاست که ایتا بر پایه کد منبع تلگرام ساخته شده، اما قابلیت Secret Chats تلگرام را که رمزنگاری سرتاسری دارد، از آن حذف کرده است . یعنی ایتا آگاهانه امنترین بخش تلگرام را حذف کرده و بقیه را نگه داشته است.
تغییرات اخیر رابط کاربری ایتا نشان میدهد که این پیامرسان در یک دور باطل گرفتار شده است: هرچه بیشتر تلاش میکند «مدرن» به نظر برسد، بیشتر به تلگرام شبیه میشود. و هرچه بیشتر به تلگرام شبیه میشود، بیشتر یادآور این واقعیت است که ایتا از ابتدا یک کپی بوده، نه یک محصول مستقل.
طراحی «جزیرهای» و تبهای پایین، اگرچه از نظر تجربه کاربری میتواند جذاب باشد، اما در مورد ایتا صرفاً یک لایهی ظاهری جدید روی همان کد قدیمی تلگرام است. امنیت و حریم خصوصی کاربران، که مهمترین وعدههای یک پیامرسان بومی باید باشد، در این تغییرات ظاهری جایی نداشته است.