روایتی واقعی:
بیست و پنج سال پیش همکاری به نام جلیل داشتم که در آن روزها سرسخت به دنبال دختری مناسب برای پسرش بود. شاید باور این حرف سخت باشد و طنزی غلو شده به نظر برسد ولی او نقشهی تهرانی در کشوی میزش بود که هر جایی خواستگاری رفته بود، روی آن علامت زده بود. چرا؟ که مبادا به اشتباه از یک دختر دو مرتبه برای پسرش خواستگاری کند! اکثر این خواستگاریها در همان شب خواستگاری یا پس از کمی تحقیق و تفحص دربارهی خانوادهی دختر، به شکست میانجامیدند. با بهانههایی از این قبیل: بابای دختره معتاد بود. پسر عموی دختره خودکشی کرده بود. مادر دختره تیک عصبی داشت. خواهر دختره موقع راه رفتن میلنگید. مادربزرگ دختره سرطان داشت. برادر دختره یاغی محلهشان بود. عموی دختره دوبار زندان افتاده بود. بابای دختره یکبار سکتهی مغزی کرده بود. و تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل. آن روزها سختگیریهای او را دستمایهی شوخی و خنده قرار میدادم ولی الان میگویم شاید حق داشته که آنقدر سختگیری میکرده و دیگران در این زمینهها بیش از حد اهل تساهل و تسامح هستند. او یقین داشت که کوچکترین نقص، بیماری و یا نقص و خللی در اعضای خانوادهی دختر، در زندگی پسر او و نوههایش تاثیر خواهند گذاشت.
فرق میکند!
اثر جنگها، قحطیها، ظلمها، بیعدالتیها و ناملایماتی که روح و روان اجداد ما را درنوردیدهاید؛ همچنان در روح و روان ما و نسلهای بعد از ما جاری هستند. هر داستانی که اجداد و نیاکان ما در زندگیشان پُشت سر گذاشته و نوشتهاند، داستان زندگی ما را میسازند و مینویسند. اجدادمان گِل ما را ورز داده و به ما شکل میدهند.
فرق میکند که مادر و پدرمان چه کسی باشند، فرق میکند که مادربزرگها و پدربزرگهایمان چه کسانی بودهاند. فرق میکند که تا هفت جد و آبادمان چه کسی بودهاند، چه کردهاند و چه دیدهاند. به عنوان مثال: فرق میکند که مشهورترین شخصیت در معروفترین داستان خانوادگی اجداد ما میرزا کوچک خان جنگلی باشد یا حاج احمد کسمایی!
یک کتاب:
مارک وولین در کتاب تروماهای نسلها مینویسد ریشهی بسیاری از ترسها و اضطرابها و حتی بیماریهای جسمی ما در داستانهای ناگفتهی خانوادهی ما نهفته است و پاسخ بسیاری از مشکلات روانی و جسمی، نه در زندگی فردی بلکه در تاریخچهی خانوادگی و حتی نسلهای پیشین پنهان است. او در این کتاب به بررسی انتقال تروماها از طریق ژنتیک، اپیزنتیک و محیط خانوادگی میپردازد و پژوهشهایی را دربارهی تاثیر استرس، فقدان، جنگ و سایر رویدادهای آسیبزا بر ساختار ژنها و رفتار نسلهای بعدی مطرح میکند.
او سعی میکند با مثالهای متعدد اثبات کند که تروماهای حلنشده میتوانند به شکل علائم روانی و جسمی در نسلهای بعدی ظاهر شوند. البته او در این کتاب راههای رهایی از زخمهای بین نسلی و ساختن آیندهای سالمتر را نیز پیشنهاد میکند که به نظر حقیر جامهی عمل پوشاندن به آنها چندان آسان نیست. اما حرف سعدی را نباید فراموش کرد که گفت:
به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل
و گر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم
