
شما وقتی به مدت طولانی مشغول مطالعهی یک رمان چند جلدی هستید که داستانی جذاب هم دارد، بعد از این که آن را به اتمام میرسانید، تا مدت زمان نامشخصی و بسته به میزان تاثیر گذاری آن کتاب، فکرتان دائماً درگیر رخدادهایی هست که در طول چندین برج با آن زندگی کردهاید. البته این را کسی میفهمد که تجربهی مطالعه رمان را داشته باشد وگرنه خواندن کتابهای دم دستی چنین تجربهای را ایجاد نمیکند.
اما به نظر من مشکل اساسی برای یک کتابخوان این است که هر بار که یک شاهکار ادبی را میخواند، میزان توقعش آن قدر بالا میرود که به سختی میتواند کتاب بعدیاش را انتخاب کند و همین موضوع باعث میشود که سه حالت زیر را تجربه کند:
حالت اول، مدتی از مطالعه فاصله میگیرد تا ذهنش آمادگی لازم را برای بازگشت به مطالعه را پیدا کند.
حالت دوم، بدون هدف و برنامهای به جستجو میپردازد اما مورد مناسبی پیدا نمیکند و معمولا مطالعهی چند کتاب را به صورت ناقص انجام میدهد و در آخر به حالت اول برمیگردد یعنی به این نتیجه میرسد که مدتی از کتابها دوری کند.
حالت سوم، من فکر میکنم یک کتابخوان خوش شانس کسی است که وقتی خواندن یک شاهکار را به اتمام میرساند، اقبال با او همراه باشد و وقتی احساساتش در اوج هستند، بتواند یک کتاب شاهکار دیگر را پیدا کند و نگذارد آن حس خوب بعد از مطالعهی کتاب در او فروکش کند.
کتاب خواندن هم به نوعی اعتیاد آور است، هر چه دوز آن بالاتر میرود، به نظر خطرناکتر میشود، یعنی وقتی شما یک کتاب خوب را میخوانید، توقع دارید که در مرحلهی بعدی دوز بالاتری را تجربه کنید و اگر موضوع مطالعهی شما ارتقاع پیدا نکند، شما همیشه ناراضی هستید و این عدم رضایت وقتی مرتفع میشود که کتابی با معیارهای بالاتری را مورد مطالعه قرار دهید.
اما احساس ویژهای که شاید فقط یک کتابخوان واقعی آن را داشته باشد و بعد از خواندن یک رمان طولانی به وجود میآید چیزی نیست جز پوچی و گمشدگی در زندگی روزانه است. نوعی احساس فقدان که گویی بعد از مدتها مالکیت یک حس خوب، وقتی به یک باره همه چیز را از دست میدهد.
به نظر انسانهای درونگرا یا آنهایی که در اجتماع بیشتر منزوی هستند و نمیتوانند خلاء به وجود آمده ناشی از فقدان یک داستان که به زندگیشان معنا میبخشد را با جایگزینی پُر کنند، بیشتر احساس پوچی را بعد از خواندن کتابها تجربه میکنند. آنها مجبورند با داستانهای رسوب کرده در ذهنشان، تا مدتهای طولانی، خود را التیام بخشند زیرا هیچ کس قدرت درک و همراهی آنها را جز خودشان ندارد و این دردی است که گاهی بسیار کشنده و طاقت فرسا که میبایست آن را تحمل کرد.
از این رو میتوان گفت که کتاب میتواند شبیه یک شمسیر دولبه باشد، یعنی هم دانش شما را افزایش دهد و هم میتواند در عین مفید بودن، درون شما را خالی از معانی پوشالی زندگی کند که البته این موضوع باعث میشود تا فرد کتابخوان به زحمت بیوفتد لذا مجبور میشود تا از آن حاشیهی امن خود فاصله بگیرد و در نتیجه تلاش بیشتری به خرج دهد تا روح تشنهی خود را به وسیلهی کتابهای مفید سیراب کند.
۴ خرداد ۱۴۰۴