یکی از پرسشهای رایج در مورد بیماری اماس (Multiple Sclerosis) این است که آیا مشاهده چند ضایعه در MRI مغز یا نخاع بهتنهایی برای تشخیص بیماری کافی است؟
پاسخ کوتاه: خیر
تشخیص مولتیپل اسکلروزیس یک فرآیند بالینی است و MRI یکی از ابزارهای بسیار مهم در این فرآیند محسوب میشود، اما تفسیر تصاویر باید در کنار علائم بیمار، معاینه عصبی و سایر شواهد مورد نیاز انجام شود.

چرا MRI بهتنهایی کافی نیست؟
ضایعات سفیدمغز در MRI همیشه به معنی اماس نیستند. برخی بیماریها و شرایط دیگر نیز میتوانند تغییراتی در MRI ایجاد کنند که ممکن است با ضایعات دمیلینهکننده اشتباه شوند.
از طرف دیگر، در بیمار مشکوک به اماس باید مشخص شود که شواهد بیماری در نواحی مختلف سیستم عصبی مرکزی و در صورت امکان در زمانهای مختلف وجود دارد. به همین دلیل، معیارهای تشخیصی MS بر ترکیبی از یافتههای بالینی، MRI و در شرایط خاص آزمایشهای تکمیلی استوار هستند.
نکته مهم دیگر، افتراق اماس از بیماریهای مشابه است. گاهی یک علامت عصبی یا یک یافته MRI میتواند علل متفاوتی داشته باشد و رسیدن به تشخیص صحیح نیازمند بررسی دقیق شرح حال و معاینه است.

پس یک MRI غیرطبیعی به معنای قطعی «اماس» نیست و یک MRI بدون یافته مشخص نیز همیشه تمام احتمالات بالینی را رد نمیکند.
درمان اماس نیز پس از تشخیص، برای همه بیماران یکسان نیست. درمانهای تعدیلکننده بیماری (Disease-Modifying Therapies یا DMTs) با هدف کاهش فعالیت بیماری، عودها و ایجاد ضایعات جدید به کار میروند؛ اما انتخاب درمان باید بر اساس نوع بیماری، میزان فعالیت، شرایط فرد، بیماریهای همراه، ایمنی و ترجیحات بیمار انجام شود.
در سالهای اخیر، گزینههای درمانی اماس نیز گسترش قابل توجهی پیدا کردهاند و انتخاب درمان مناسب بیش از گذشته به سمت تصمیمگیری فردمحور و مبتنی بر شواهد حرکت کرده است.
بنابراین، اگر فردی با علائم عصبی جدید یا یافته غیرطبیعی در MRI مواجه شود، بهتر است به جای تفسیر مستقل تصاویر، ارزیابی کامل توسط متخصص مغز و اعصاب انجام شود.
محمدحسین صفاری
متخصص مغز و اعصاب