وقتی قصد خرید یک لایسنس اورجینال ویندوز را دارید، احتمالاً با دو اصطلاح OEM و Retail مواجه شدهاید. تفاوت قیمت این دو نوع لایسنس میتواند قابلتوجه باشد و همین موضوع باعث میشود بسیاری از کاربران این سؤال را مطرح کنند که:
OEM بهتر است یا Retail؟
پاسخ کوتاه این است که هیچکدام ذاتاً برای همه کاربران «بهتر» نیستند. انتخاب مناسب به این بستگی دارد که ویندوز را روی چه سیستمی نصب میکنید، چقدر احتمال دارد در آینده کامپیوتر خود را عوض کنید و آیا امکان انتقال لایسنس برایتان اهمیت دارد یا خیر.
در این مقاله تفاوتهای OEM و Retail را بررسی میکنیم تا بتوانید با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرید.

OEM مخفف Original Equipment Manufacturer است. این نوع لایسنس معمولاً همراه یک کامپیوتر یا لپتاپ جدید ارائه میشود و برای همان دستگاه در نظر گرفته شده است.
برای مثال، وقتی یک لپتاپ از یک برند معتبر خریداری میکنید و Windows از ابتدا روی آن نصب و فعال شده است، معمولاً لایسنس Windows آن دستگاه از نوع OEM است.
مایکروسافت در شرایط استفاده Windows 11 تصریح میکند که وقتی نرمافزار بهصورت از پیش نصبشده روی یک دستگاه خریداری شده باشد، حق استفاده از آن به همان دستگاه وابسته است. MMicrosoft+1
به زبان ساده:
OEM را میتوان لایسنس اختصاصی همان کامپیوتر در نظر گرفت.
Retail یا همان Full Packaged Product (FPP) لایسنسی است که بهصورت مستقل از کامپیوتر خریداری میشود.
این نوع لایسنس میتواند به شکل نسخه جعبهای یا نسخه دیجیتال از فروشنده مجاز خریداری شود. مایکروسافت نیز Retail را در دسته نسخههای مستقل Windows قرار میدهد. MMicrosoft Learn+1
مهمترین مزیت Retail نسبت به OEM، امکان انتقال لایسنس به یک دستگاه دیگر، مطابق شرایط لایسنس است.
طبق شرایط استفاده Windows 11 برای نرمافزار مستقل، میتوان نرمافزار را به دستگاه دیگری که متعلق به شماست منتقل کرد؛ البته باید استفاده از آن روی دستگاه قبلی متوقف شود و نمیتوان یک لایسنس را برای چند دستگاه بهصورت اشتراکی استفاده کرد. MMicrosoft
این سؤال بسیار مهمی است.
خیر، تعویض هر قطعهای لزوماً به معنی از بین رفتن لایسنس نیست.
موضوع اصلی در بحث OEM، دستگاه و بهخصوص مادربرد است. مستندات مایکروسافت درباره OEM توضیح میدهند که تغییر یا تعویض مادربرد در شرایط خاص میتواند باعث شود سیستم از نظر لایسنس، دستگاه جدید محسوب شود. DDevice Partner Portal
بنابراین اگر فقط RAM، SSD، کارت گرافیک یا قطعات دیگری را ارتقا دهید، نباید بهطور خودکار تصور کنید که لایسنس OEM شما از بین رفته است.
اما اگر مادربرد بهدلیل ارتقای اساسی سیستم تعویض شود، وضعیت متفاوت است.
یک استثنای مهم
اگر مادربرد به دلیل خرابی و تحت شرایط گارانتی با مادربرد مشابه یا معادل توسط سازنده تعویض شود، شرایط میتواند متفاوت باشد و الزاماً به خرید لایسنس جدید منجر نمیشود. مایکروسافت این موضوع را در مستندات OEM خود توضیح داده است. DDevice Partner Portal
این موضوع کاملاً به نوع استفاده شما بستگی دارد.
اگر یک کامپیوتر جدید خریداری کردهاید و قصد دارید سالها همان سیستم را نگه دارید، OEM میتواند انتخاب اقتصادیتری باشد.
اما اگر فردی هستید که هر چند سال یکبار کامپیوتر خود را عوض میکنید، قابلیت انتقال Retail میتواند ارزش هزینه بیشتر را داشته باشد.
در واقع باید به قیمت لایسنس فقط بهعنوان هزینه امروز نگاه نکنید.
فرض کنید:
OEM ارزانتر است.
Retail گرانتر است.
اما Retail قابلیت انتقال به سیستم بعدی را دارد.
اگر در آینده سیستم خود را عوض کنید، ممکن است Retail از نظر هزینه بلندمدت انتخاب منطقیتری باشد.
OEM معمولاً انتخاب مناسبی است اگر:
یک PC یا لپتاپ جدید خریداری کردهاید.
قصد دارید مدت زیادی از همان دستگاه استفاده کنید.
احتمال تعویض کامل سیستم در آینده نزدیک کم است.
قیمت پایینتر برایتان اهمیت زیادی دارد.
قصد ندارید لایسنس را به کامپیوتر دیگری منتقل کنید.
برای یک کاربر عادی که یک لپتاپ جدید میخرد و قرار است چند سال از همان دستگاه استفاده کند، OEM معمولاً کاملاً منطقی است.
Retail بیشتر برای کاربرانی جذاب است که:
مرتب سیستم خود را ارتقا یا تعویض میکنند.
احتمال خرید کامپیوتر جدید در آینده وجود دارد.
میخواهند انعطاف بیشتری در جابهجایی لایسنس داشته باشند.
نمیخواهند لایسنس به یک دستگاه خاص محدود باشد.
هزینه اولیه بیشتر برایشان قابل قبول است.
اگر یک کاربر حرفهای هستید که مرتباً سیستم جدید میسازید، Retail معمولاً انتخاب انعطافپذیرتری است.
خیر.
این یکی از اشتباهات رایج درباره این دو نوع لایسنس است.
OEM به معنی نسخه ضعیفتر Windows نیست.
اگر مثلاً هر دو لایسنس مربوط به Windows 11 Pro باشند، بحث اصلی تفاوت در حقوق استفاده و شرایط انتقال لایسنس است، نه اینکه یکی از آنها Windows ضعیفتر یا کمامکاناتتری ارائه دهد.
بنابراین نباید تصور کرد:
Retail سریعتر است، امنیت بیشتری دارد یا امکانات بیشتری دارد.
نوع لایسنس و Edition سیستمعامل دو موضوع متفاوت هستند.
اگر هر دو نسخه واقعی و معتبر باشند، نوع OEM یا Retail بهتنهایی عامل تعیینکننده امنیت Windows نیست.
مایکروسافت تأکید میکند که استفاده از نسخه Genuine و دارای مجوز معتبر اهمیت دارد و فعالسازی موفق بهتنهایی نیز لزوماً ثابت نمیکند که نرمافزار از نظر اصالت و مجوز کاملاً معتبر است. MMicrosoft Support+1
بنابراین هنگام خرید، فقط به عبارتهایی مانند:
Original / Genuine / OEM / Retail
اعتماد نکنید.
مهم است که لایسنس از منبع معتبر تهیه شود و نوع لایسنس واقعاً با چیزی که فروشنده اعلام کرده مطابقت داشته باشد.
مایکروسافت نیز برای خرید امن Windows توصیه میکند از خود Microsoft یا فروشندگان مورد اعتماد خرید شود. MMicrosoft Support

قیمت پایین OEM تا حدی طبیعی است، زیرا این نوع لایسنس برای استفاده همراه دستگاه طراحی شده و انعطاف Retail را ندارد.
اما هر لایسنس بسیار ارزان OEM الزاماً معتبر نیست.
مایکروسافت در راهنمای صدور مجوز خود هشدار داده که تبلیغات نرمافزارهای مایکروسافت با قیمتهای غیرعادی پایین میتواند با نرمافزارهای غیرقانونی یا تقلبی مرتبط باشد. DDevice Partner Portal
بنابراین تفاوت بین:
OEM واقعی
و
کلید ارزان و نامعتبر که فروشنده آن را OEM معرفی میکند
بسیار مهم است.
بله، این نکته ظریفی است که معمولاً اشتباه توضیح داده میشود.
OEM را نمیتوان بهصورت مستقل از دستگاه به یک کامپیوتر دیگر منتقل کرد؛ اما اگر کل دستگاه به شخص دیگری فروخته شود، حق استفاده از Windows میتواند همراه همان دستگاه منتقل شود، مشروط به رعایت شرایط مربوط به انتقال. شرایط Windows 11 صراحتاً انتقال نرمافزار پیشنصبشده را همراه با دستگاه توضیح میدهد. MMicrosoft
پس:
OEM → از PC A به PC B ❌
اما:
PC A + Windows OEM → مالک جدید PC A ✅ طبق شرایط لایسنس
این دو موضوع نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
اگر مادربرد عوض شود چه؟
این یکی از حساسترین سناریوهای OEM است.
فرض کنید یک کامپیوتر دارید که Windows OEM روی آن فعال است و تصمیم میگیرید تمام سیستم را ارتقا دهید و مادربرد را نیز عوض کنید.
در این حالت، صرفاً اینکه هارد یا SSD قبلی را به سیستم جدید منتقل کردهاید، به معنی انتقال قانونی لایسنس OEM نیست.
مایکروسافت در مستندات خود توضیح میدهد که OEM به دستگاه اولیه وابسته است و در شرایطی که تعویض مادربرد به ایجاد یک دستگاه جدید منجر شود، لایسنس OEM به دستگاه جدید منتقل نمیشود. MMicrosoft Download Center+1
به همین دلیل اگر میدانید در آینده نزدیک قصد ساخت یک سیستم کاملاً جدید دارید، Retail میتواند انتخاب مناسبتری باشد.

برای گیمرها پاسخ به این سؤال به نحوه ارتقای سیستم بستگی دارد.
اگر یک سیستم گیمینگ خریداری کردهاید و قرار است چند سال از آن استفاده کنید، OEM میتواند انتخاب اقتصادی مناسبی باشد.
اما اگر معمولاً سیستم را بهصورت مرحلهای ارتقا میدهید و احتمال دارد در آینده یک PC کاملاً جدید بسازید، Retail انعطاف بیشتری دارد.
بنابراین:
گیمر با سیستم ثابت → OEM
گیمر حرفهای با تعویض مکرر سیستم → Retail
البته این یک قاعده کلی است و تصمیم نهایی باید بر اساس برنامه شما برای تعویض دستگاه گرفته شود.
برای شرکتها و سازمانها، موضوع کمی پیچیدهتر میشود.
در محیطهای سازمانی، علاوه بر OEM و Retail، گزینههای تجاری و Volume Licensing نیز مطرح میشوند. مایکروسافت برای سازمانها مدلهای مختلف مجوزدهی Windows را ارائه میکند و Windows 11 Pro، Enterprise و Enterprise LTSC در سناریوهای Commercial Licensing نیز مطرح هستند. MMicrosoft Learn+1
بنابراین برای یک شرکت با تعداد زیادی کامپیوتر، مقایسه صرفاً بین OEM و Retail ممکن است بهترین روش تصمیمگیری نباشد.
قبل از انتخاب OEM یا Retail، ابتدا باید Edition مورد نیاز خود را مشخص کنید.
برای مثال:
Windows 11 Home
Windows 11 Pro
OEM و Retail در اصل نوع مجوز هستند؛ در حالی که Home و Pro نسخه یا Edition سیستمعامل هستند.
بنابراین این دو سؤال جداگانه هستند:
چه نسخهای از Windows نیاز دارم؟
و
چه نوع لایسنسی برای آن نسخه خریداری کنم؟
برای بسیاری از کاربران حرفهای و کسبوکارها، Windows 11 Pro به دلیل قابلیتهای مدیریتی و سازمانی انتخاب مناسبتری است؛ در حالی که کاربران عادی ممکن است با Home نیز نیازهایشان را پوشش دهند. مایکروسافت Windows 11 Pro را بهعنوان گزینهای برای مدیریت دستگاهها، برنامهها و دادهها معرفی میکند. MMicrosoft Learn

اگر به دنبال خرید لایسنس اورجینال محصولات مایکروسافت هستید، مایکروسافت لایسنس یکی از مجموعههای تخصصی این حوزه در ایران است. این مجموعه انواع لایسنسهای Windows، Office، Windows Server، SQL Server، Microsoft 365 و دیگر محصولات مایکروسافت را ارائه میدهد.
مایکروسافت لایسنس با ارائه اطلاعات محصول، پشتیبانی و امکان استعلام لایسنس، گزینهای مناسب برای کاربران شخصی، شرکتها و سازمانهایی است که به دنبال خرید مطمئن محصولات مایکروسافت هستند.
هنگام خرید نیز بهتر است نوع دقیق لایسنس، شرایط استفاده و امکان انتقال آن را بررسی کنید تا محصولی متناسب با نیاز خود انتخاب کنید.
در نتیجه، اگر قصد خرید قانونی و مطمئن لایسنس محصولات مایکروسافت را دارید، MicrosoftLicense.com میتواند یکی از گزینههای مناسب برای بررسی و خرید باشد.
مهمترین تفاوت OEM و Retail را میتوان در یک جمله خلاصه کرد:
OEM به دستگاه وابسته است؛ Retail در چارچوب شرایط لایسنس، قابلیت انتقال به دستگاه دیگر را دارد.
پس اگر قیمت پایینتر اولویت شماست و سیستم قرار است ثابت بماند، OEM گزینه خوبی است.
اگر انعطاف، طول عمر سرمایهگذاری و امکان انتقال لایسنس برایتان مهمتر است، Retail انتخاب مناسبتری خواهد بود.
و مهمتر از همه، هنگام خرید Windows صرفاً به ارزان بودن یک Product Key توجه نکنید. اصالت، منبع خرید و نوع واقعی لایسنس اهمیت بیشتری از قیمت پایین دارند. مایکروسافت نیز استفاده از نسخه Genuine و خرید از Microsoft یا فروشنده مورد اعتماد را توصیه میکند.