
در صورتیکه هر انسانی میتوانست تعهدات مذهب نیاکانش را با سرور و خرسندی مطالبه نماید یا آن را بعنوان یک برنامه ی مدون برای زندگی بپذیرد آنگاه نیازی به هیچ شیوه ی عرفانی یا مکتب معرفتی احساس نمیشد . این عطش برای پر کردن خلأ ی که احساس میکند او را بر آن داشته تا چیزی بیش از آنچه که ادیان در برابرش به ناشایستگی ابراز میکنند را جستجو کند .
برای هر مذهب یا دینی با توجه به زمان و مکانی که در آن عرضه شده میتوان ارج نهاد نه بیشتر . و این مسیری ست که همیشه طی میشود ، ادیان به منصه ظهور میرسند و بعد از مدتی منسوخ میشوند برای اینکه نمیتوان از آن ها امکانی بیش از توان بالقوه شان انتظار داشت . یکی از مشکلات آنان پیوسته این بوده است که نمیخواهند دوره ی انقضا و مرگ خود را تصدیق کند بنابر این تا قرنها و هزاره ها بر پوسته ی پوسیده و کالبد بی جانشان میچسبند . پیروان ذی نفع ، با توسل به دستاورد های دوران تولد آن ایده ی مقتضی سعی دارند تا در لاشه متعفن ازدست رفته ی خود بر کاربری و نجات بخشی اش اصرار ورزند . پیوسته آنچه از ایشان برای ورثه ی خویش باقی میماند ، اصول اخلاقیات و احکامی است که از یک طرف نسخه های پیشرفته تر آن را در قوانین جوامع متمدن تر میتوان جست و از طرفی دیگر هر گز نمیتوان در مقابل صدماتی که افراطیون آن مذاهب به جامعه ی خود و جوامع دیگر تحمیل میکنند از آن بعنوان دستاورد یا امتیاز ویژه ای دست یازید .
اگر همه ادیان تاریخی راتحلیل کنیم، متوجه خوا هیم شد که آنها ازپنج عنصر اساسی تشکیل شده اند. آنها عبارتند از:
(1)مفروضا ت خرافی،
(2)ولگرد ها ی اضافی عاطفی،
(3)مراسم تشریفاتی،
(4)گمانه زنی ها ی متافیزیکی،
(5)اصول اخلاقی.
و نسبت این عناصر ازپستترین نوع فتیشیسم تا عالیترین اخلاق امرسون متفاو ت است...