
در میان عموم جامعه، خصوصاً در کشوری مثل ایران آشنایی بسیار محدودی با حرفهی سایهنویسی (Ghostwriting) وجود دارد، اما حقیقت این است که سایهنویسی دنیای وسیع و بزرگی را شامل میشود که در تمام حوزههای نویسندگی میتوان رد و پای آن را مشاهده کرد. از نگارش متن سخنرانی گرفته تا نوشتن پستهای توییتری و کتابهای مطرح برای افراد شناخته شدهای مثل روسای جمهور.
تعریف رایج سایهنویسی عبارت است از این که یک نفر در ازای دریافت پول به نام شخص، گروه، شرکت یا موسسه دیگری متنی را مینویسد، اما در هیچ کجای آن اثر اسمی از نویسنده واقعی اثر برده نمیشود و تمام اعتبار اثر خلق شده متعلق به مشتری یا کارفرما است. اما فراتر از این، سایهنویسی یک نوع همکاری سفارشی و اختصاصی است که طیف وسیعی از خدمات مربوط به حوزه نویسندگی (ویرایش، بازنویسی، اصلاح، طراحی ساختار قصه و…) را به صورت کاملاً گمنام بر اساس نیازها و اهداف کارفرما به او ارائه میدهد.
به بیان ساده، سایهنویسان نویسندگان اجارهای هستند که در ازای نوشتن حقوقی بیش از حد متعارف دریافت میکنند اما در اثر خلق شده هیچ نامی از آنها برده نمیشود.
به طور کلی در این رابطهی حرفهای دو طرف دخیل هستند:
اگرچه این تعاریف از سایهنویسی هنوز رایج است، اما این حرفه امروز در معرض طیف وسیعی از تغییرات قرار گرفته و نقشهای متعددی به آن اضافه شده است. به عنوان مثال، یک نویسنده و یک سایهنویس ممکن است مسئولیتهای مربوط به نوشتن یک کتاب را با یکدیگر تقسیم کنند، یا اینکه سایهنویس ممکن است روی اجزای خاصی از اثر مانند نوشتن طرح داستانی و مطالعات موردی یا حتی روی ساختار روایی یک رمان کار کند و نویسنده مفاهیم و تحقیقات اصلی را انجام دهد.
سایهنویسان همچنین میتوانند به نویسندگان کمک کنند تا طرح مفهومی خود را برای نوشتن اثر شکل دهند و ساختار بیانی مناسب را برای این هسته معنایی پیدا کنند. آنها همچنین میتوانند در مراحل مختلف دیگری مثل پیدا کردن لحن و سبک بیانی مناسب برای اثر، شناسایی مخاطبان، مدیریت پروژه، انجام مصاحبه با منابع خارجی و حتی پژوهشهای مورد نیاز را برای نویسندگان انجام دهند.
علاوه بر این سایهنویسان میتوانند در نقش یک ویراستار تکوینی به نویسندگان کمک کنند ساختار اثر خود را در مراحل اولیه نگارش درست شکل بدهند و زبان خود را در اثر پیش رو پیدا کنند. سایهنویسان همچنین میتوانند تمام مراحل ویرایش اثر، از ویرایش فنی و ویرایش ادبی گرفته تا ویرایش علمی را برای نویسنده انجام دهند.
در ادامهی این مقاله، ما به بررسی ابعاد مختلف حرفهی سایهنویسی میپردازیم و در ادامه شیوهی آغاز به کار در این حرفه را برای شما تشریح میکنیم. با ما همراه باشید.

به طور خلاصه، سایهنویسان مزد میگیرند تا برای شخص دیگری بنویسند. بسته به نوع کار، ممکن است آنها صرفاً به نام مشتری خود اثری را بنویسند یا اینکه به عنوان همکار نویسنده نامشان در کنار نام مشتری درج شود. سایهنویسان این روزها انواع مختلفی از متون را برای مشتریان خود مینویسند، از کپشن پستهای اینستاگرامی گرفته تا پستهای وبلاگی، از داستان رمان گرفته تا آثار غیرداستانی، آنها حتی ممکن است برای مشتریان خود اقدام به نوشتن توییت یا خاطرات روزمره هم بکنند.
همه این موارد جزو موارد مرسوم و متداول در دنیای سایه نویسی است. مشتریان سایهنویسان معمولاً افراد شلوغی هستند، مثل روسای کارخانههای بزرگ یا کارآفرینان مطرح حوزهی تکنولوژی که معمولاً دوست دارند یک کتاب یا ستونی در یک روزنامه بنویسند اما زمان یا توانایی لازم برای انجام این کار را ندارند. بنابراین آنها شخص دیگری را استخدام میکنند تا این کار را برای آنها انجام دهد.
یکی از مهمترین وظایف سایهنویسان گفتگوی روزانه با مشتریان بالقوه و فعلی آنها است، بنابراین انجام مصاحبه قسمت ثابتی از این حرفه است. به عنوان یک سایهنویس شما باید داستانها و مطالب مناسب را از میان خاطرات و صحبتهای پراکندهی مشتریان خود بیرون بکشید و این کار اغلب به معنای توانایی ایجاد ارتباط صمیمی و راحت با مشتری است.
سایهنویس همچنین باید بتواند در مورد موضوعات مختلف تحقیق کند. هر زمان که مشتریان او در مورد برخی از مسائل مربوط به نگارش اثر اطلاعاتی در دست نداشتند، وظیفه سایهنویس است که به آنها کمک کند شکافهای اطلاعاتی موجود را پر کنند.
از آنجا که معمولاً مشتریان سایهنویسان جزو افراد صاحبنام و رهبران سیاسی و اجتماعی هستند معمولاً در قرارداد بین سایهنویس و کارفرما یک تبصره دال بر حفظ محرمانگی وجود دارد که سایهنویس را ملزم به ناشناس ماندن میکند. گاهی اوقات هم نویسنده یا ناشر به خاطر خدمات نوشتاری سایهنویس در کتاب خود از او به عنوان «محقق» یا «دستیار پژوهشی» یاد میکنند، اما اغلب اعتبار اثر متوجه سایهنویس نمیشود.

سایهنویسی حرفهای در تمام دنیا جزو پردرآمدترین مشاغل فریلنس محسوب میشود. مزایای سایهنویسی عبارتاند از:

مهمتر از همه این است که شما باید یک نویسنده سریع، منعطف و اقناعکننده باشید. مهم نیست چه مهارتهای برجستهی دیگری ممکن است داشته باشید اگر نتوانید استانداردهای مد نظر مشتری را در مورد کتابش برآورده کنید و محتوای اقناعکنندهای را به سرعت برای او فراهم نکنید، هیچ کدام از مهارتهای نوشتاری دیگر شما نمیتواند به شما کمک کند.
توانایی همکاری نیز خیلی مهم است. بر خلاف رماننویس که به تنهایی کار میکند، در مورد سایهنویس خیلی عادی و متداول است که مشتریان او به طور منظم با او ارتباط برقرار کنند. شما همچنین باید مهارت شگفتانگیزی در کشف لحن مشتری و سبک بیانی او داشته باشید.
ضمناً باید به خاطر داشته باشید که یک سایهنویس به دلیل کیفیت کارش استخدام میشود و نه لزوماً به خاطر اینکه به عنوان نویسنده شناخته میشود.

درک دقیق و درستی از صنعت نشر برای یک سایهنویس بسیار مهم است. این مسئله شامل آشنایی با پیچ و خم بازار نشر کتاب و افراد تأثیرگذار در این حوزه میشود، علاوه بر این دانش ادبی غنی مثل آشنایی با ژانرها و مکاتب ادبی مختلف، نیز به شما کمک زیادی میکند. برای موفقیت در این کار شما همچنین باید ارتباطات حرفهای خود را گسترش دهید، مثلاً با ناشران، ویراستاران، نویسندگان، مؤسسات ارائه خدمات سایهنویسی و موارد دیگر.

تحصیل در رشتهی ادبیات یا روزنامهنگاری میتواند تا حدودی برایتان مفید باشد، اما برگ برندهی شما در این حرفه مهمتر از تحصیلات، سوابق و نمونه کارهای شما است. اما اگر هنوز تجربهای در این زمینه ندارید اشکالی ندارد، کافی است برای کسب این تجارب طبق برنامهای که در ادامهی مقاله آمده عمل کنید.
شبکهسازی را فراموش نکنید. بعد از تجارب کاری شبکهسازی مهمترین عاملی است که روی موفقیت شما در حرفهی سایهنویسی تأثیر میگذارد. در واقع هر چه شبکهی کاری شما گستردهتر باشد، پروژههای بیشتری به شما پیشنهاد میشود و حق انتخاب بیشتری در مورد نوع کاری که به آن علاقه دارید برای شما محیا خواهد شد. در این حرفه تبلیغات کلامی و دهان به دهان مؤثرترین شیوهی بازاریابی و تبلیغات است.

حرفهی سایهنویسی بعد از ظهور اینترنت، وبلاگها و رسانههای اجتماعی بسیار گسترش پیدا کرده است. در عصر حاضر، یک سایهنویس هنوز هم ممکن است که برای نگارش یک کتاب استخدام شود، اما بیشتر از کتاب، سایهنویسان این روزها در پلتفرمهای نوشتاری آنلاین کار میکنند.
در این بخش در مورد مهارتهای مورد نیاز برای حرفهی سایهنویسی و شیوهی یادگیری هر کدام صحبت میکنیم.

مهم نیست چقدر طول میکشد تا یک شغل در حوزهی سایهنویسی پیدا کنید، شما باید هر روز بنویسید. داشتن یک وبلاگ شخصی، حضور در رسانههای اجتماعی و گسترش نمونههای نوشتاریتان به شما کمک میکند تا در وهله اول هم برای شروع کار آماده باشید، هم دیگران شما را بشناسند.

بسیاری از سایهنویسان کارشان را مستقیماً با سایهنویسی شروع نکردهاند. برخی از آنها بهعنوان ویراستار، کپی رایتر یا حتی وبلاگ نویس کار میکنند که در مقاطعی از زمان از سوی آشنایان کاری به آنها پیشنهاد سایهنویسی داده شده است.

سایهنویسی اساساً نوشتن از زبان مشتری است، طوری که کسی متوجه این مسئله نشود. برای این کار شما باید وارد ذهن مشتری شوید و تمام جزییات شخصیتی و بیانی او را استخراج کنید. مصاحبه مهارتی است که این امکان را به شما میدهد و بدون شک در هر شغلی میتوانید از آن استفاده کنید.

این تمرین خواه یک پست کوچک وبلاگی باشد یا مطلبی در رسانههای اجتماعی یا حتی یک مقالهی کامل، سعی کنید روی سبکها و لحنهای نوشتاری مختلف کار کنید. هر چه توانی شما برای نوشتن به عنوان افراد دیگر بیشتر تکامل پیدا کند، در صورت مهیا شدن فرصت شغلی، آمادگی بیشتری برای انجام دادن آن خواهید داشت.
در این بخش در مورد شیوههای تخصصی کاریابی در حوزهی سایهنویسی صحبت میکنیم.

امروزه سایتهای کاریابی زیادی به تمام زبانها وجود دارد که با کمی جستجو و وقت گذاشتن مطمئناً میتوانید موقعیت شغلی دلخواه خود را در آنها پیدا کنید. درست همانند سایر مشاغل، درخواست کاری و رزومهی خود را به همراه برخی از نمونه کارهایتان برای کارفرما ارسال میکنید و در صورت تأیید کارفرما او با شما تماس میگیرد.

حتی اگر شغل شما در زمینه نویسندگی هم باشد، ممکن است کسی به شما پیشنهاد سایهنویسی ندهد زیرا هیچکس نمیداند که شما این کار را انجام میدهید یا به آن علاقه دارید! اجازه دهید همکاران شما در حوزهی نشر، دوستان نویسندهیتان و هر کس دیگری که ممکن یک موقعیت شغلی در این حوزه برای شما مهیا کند.

مؤسسات انتشاراتی ممکن است مشتریانی داشته باشند که نیاز به خدمات سایهنویسی داشته باشند، اما آنها کسی را برای معرفی یا ارجاع نداشته باشند. آنها حتی اگر رزومه و نمونه کارهای را در در اختیار داشته باشند، در این گونه موارد ممکن است یک موقعیت شغلی برای شما فراهم شود.

بدیهی است که اگر با یکی از مشتریان خود قراردادی دارید که نمیتوانید آثار نوشتاری مربوط به آن را افشا کنید و به هویت آن فرد لطمه وارد کنید، نباید این کار را بکنید و اینگونه موارد را حتی در میان نمونه کارهایتان هم نباید قرار دهید. با این حال، ارائه نمونههای کارهای دیگر و سایر آثار نوشتاریتان به مشتریان بالقوه فرصتی برای ارزیابی تواناییهای شما از جانب آنها فراهم میکند.

با انجام هر پروژهی سایهنویسی، فرصتهای شغلی بیشتری برای شما در این حوزه فراهم میشود، بنابراین ارسال رزومه و درخواست برای فرصتهای شغلی موجود نه تنها باعث میشود که در این زمینه کسب درآمد کنید، بلکه برای افرادی که در این حوزه دخیل هستند، پیغامی میفرستد مبنی بر اینکه شما حضور دارید و فعال هستید.
در این بخش در مورد ارتباط بین کارفرما و سایهنویس و همچنین الزامات حرفهای بین آنها صحبت خواهیم کرد.

این مشتریان شما هستند که به شما پول میدهند، بنابراین شما باید اطمینان حاصل کنید که آنها از رویهی کاری شما راضی هستند. هر گونه ابهام یا سؤالی که در طی فرایند انجام کار برای شما پیش میآید را باید مستقیماً با کارفرما در میان بگذارید و نظر او را جویا شوید.

باید بین شما و کارفرما یک قرارداد حقوقی وجود داشته باشد که مهلت انجام پروژه، شیوهی پرداخت دستمزد، سیاست محرمانگی و سایر انتظارات شما یا مشتری را مشخص کند.

هنگام شروع کار، بدیهی است که نرخ پایینتری برای خدماتتان دریافت کنید، اما در مورد هر پروژه باید ببینید که مدت زمان انجام آن چقدر است و اینکه دستمزد آن در بلند مدت چه میزان از حقوق ماهیانه یا سالیانهی شما را تأمین میکند. چارچوببندی کار به این شکل به شما کمک میکند تا بتوانید نگاهی فراتر از سطح یک پروژه داشته باشید.

بسته نوع به کار، کارفرمای شما ممکن است مطالب محرمانه یا اطلاعات بسیار شخصی را در دسترس شما قرار دهد. شما باید به عنوان یک سایهنویس، سیاست حفظ اسرار و محرمانگی را در این موارد به طور کامل حفظ کنید و به مشتری خود اطمینان دهید که اطلاعات ارائه شده در هیچ کجای پرونده ثبت نمیشود.