
اثر زیبایی–کاربردی یا Aesthetic Usability Effect برای اولین بار در مطالعات روابط انسان و کامپیوتر در سال ۱۹۹۵ بررسی شد. محققین، ماساکی کوروسو و کائوری کاشیمورا از مرکز دیزاین هیتاچی، ۲۶ نوع متفاوت از رابط کاربری یک دستگاه خودپرداز ATM رو تست کردند و از ۲۵۲ نفر خواستند تا به هر دیزاین بر اساس سادگی کار و رضایت از زیبایی، امتیاز بدند.
این محققین متوجه شدند که در امتیازات رابطه مستقیمی بین رضایت افراد از زیبایی دیزاین و راحتی کار با اون وجود داره. در حالی که ممکنه یک دیزاین زیبا الزاماً کاربردی تر از یک دیزاین دیگر نباشه.
کوروسو و کاشیمورا از این تست نتیجه گرفتند که کاربران حتی زمانی که قصد دارند جنبه های عملکردی یک سیستم رو ارزیابی کنند، باز هم به شدت تحت تاثیر زیبایی اینترفیس اون قرار میگیرند و با توجه به اون تاثیر، سیستم رو ارزیابی میکنند.
کاربران معمولاً دیزاینی که از نظر زیبایی رضایتبخش باشه رو به عنوان دیزاین کاربردیتر در نظر میگیرند.
نکات دیگری که میتونیم از این قانون برداشت کنیم:
اثر Aesthetic Usability میتونه به مقبولیت محصول کمک بکنه اما باید در نظر داشت که این اثر محدودیت داره و نمیتونه باعث نادیده گرفته شدن مشکلات بزرگتر بشه. همچنین ممکنه باعث عدم کشف مشکلات کاربردپذیری در مرحله تست بشه که برای محصول مشکل ایجاد میکنن.
زیبایی و کاربردپذیری باید در کنار هم وجود داشته باشند.
زمانی که اینترفیس ها مشکلات اساسی کاربردی داشته باشند یا دیزاینر کاربردپذیری رو فدای زیبایی بکنه، ممکنه کاربران از محصول خسته بشند و اون رو رها کنند. این موضوع در محصولات وب زیاد اتفاق میافته.
آگاه بودن به اثر Aesthetic Usability در تمام مراحل طراحی محصول لازمه. محققان UX باید این اثر رو در تست های کاربردپذیری شناسایی کنند و از معایب اون جلوگیری کنند. البته این اثر به خودی خود، اتفاق بدی نیست و به این معنیه که اینترفیس خوبی طراحی کردید.
برای شناسایی این اثر باید به رفتار کاربر دقت کنید. باید ببینید که کاربر هنگام کار با محصول چه کاری انجام میده و در مورد اون محصول چی میگه.
این مشکل ممکنه زیاد در تست های کاربردپذیری پیش بیاد که شاهد تقلا کردن و مشکلات زیادی در مسیر کاربر تا هدف باشیم اما زمانی که نظر تست کننده رو از محصول میپرسیم با این تعریف گنگ مواجه بشیم که: «سادگی و رنگ های محصول رو خیلی دوست دارم!»
زمانی که این اتفاق میافته و نظرات نامربوط دریافت میکنیم چند دلیل محتمل هست:
بعد از این که مشخص شد چرا کاربر بعد از یک تجربه منفی، نظر مثبتی داشته، وقتشه که مشکل رو حل بکنیم.
حتماً به یاد داشته باشید که هر زمان تعریفی از جنبه بصری دیزاین شنیدید، به معنی این نیست که اینترفیس شما به بهترین شکل ممکن کار میکنه. ممکنه فقط یک تعریف تحت فشار باشه یا این که از نظر زیبایی رضایت بخش هست اما به اندازه کافی کاربردی نیست.
اینترفیس های زیبا ارزش سرمایه گذاری رو دارند. دیزاین هایی که از نظر بصری برای کاربران جذاب و رضایتبخش هستند باعث میشن محصول شما تر و تمیز تر و حرفهای تر به نظر بیاد. احتمال امتحان یک محصول زیبا توسط کاربر بیشتره و باعث میشه از مشکلات ریز محصول چشم پوشی کنند.
بهترین استفادهی این اثر در کنار یک سیستم کاربردی هست تا اون رو پشتیبانی کنه اما ممکنه گاهی در تست ها روی نظر کاربران تاثیر بذاره. همونطور که گفته شد، کاربر رو مشاهده کنید، به اون گوش بدید و از تجربهشون استفاده کنید.
Sources:
Laws of UX | Nielsen Norman Group