تابهحال شده وقتی مشغول تولید محتوا هستی، این فکر به سرت بیاد که من دارم اینارو برای کی تولید میکنم؟ اصلا هدف من از این محتوا چیه؟ قراره چه کسایی با خوندن یا دیدن این محتوا تحت تاثیر قرار بگیرن و به سمت هدفی که من توی ذهنم دارم بیان؟
اولین و مهمترین چیز اینه که بدونین تنها نیستین، در واقع بدون وجود یک ابزار خاص، نه فقط شما، بلکه بزرگترین و شناختهشدهترین سازمانها هم نمیدونن دارن برای چه کسی و با چه هدفی تولید محتوا میکنن. این ابزار ساده اما کاربردی که مثل یک لامپ قدرتمند مسیر تولید محتوا رو برای ما روشن میکنه قیف محتواست.
سادهتر بگم؛ قیف محتوا به ما میگه کِی، برای کی و چطور تولید محتوا کنیم تا بیشترین نتیجه رو از زمان، انرژی و پولی که برای این کار هزینه میکنیم دربیاریم. متاسفانه این روزها نگاه به تولید محتوا در حد «این سایت رو پُرِش کن» تقلیل پیدا کرده و روزبهروز داره از تعداد شرکتها و تیمهایی که به محتوا نگاه جدی دارن کاسته میشه.

قیف محتوا قراره به ما نشون بده برای کاربران، مخاطبان و کلا افرادی که به نوعی با ما سروکار دارن چه نوع محتوایی رو تولید کنیم. این قیف سه بخش اصلی داره که توی هر بخش یا طبقه یا لایهی اون با گروه خاصی از مخاطبان سروکار داریم.
نکته مهم: طبیعیه که تعداد خروجیهای قیف از ورودیهای اون کمتر باشه، اینجا یه موضوع مهم جلب توجه میکنه: قرار نیست محتوای ما همه رو راضی نگه داره یا به کار همه بیاد.
در اصل، قیف به ما میگه همه محتوا نباید همه کار رو انجام بده. بعضی محتواها فقط باید آدمها رو بیارن توی دایره ما، بعضیها باید کمک کنن تصمیم بگیرن و بعضیها باید قانعشون کنن. سه تا لایه اصلی این قیف رو در ادامه بررسی میکنیم.
قیف محتوا معمولا بهصورت عمودی نشون داده میشه، به این نکته اشاره کردم چون ممکنه بعضی جاها این مفهوم رو افقی هم نشون بدن، اما شکل استاندارد و درستش همون عمودیه. سه لایه قیف محتوا به شرح زیره:
فرض کنید در یک بازار شلوغ قدم میزنید، حجرهدارها و فروشندهها همگی در حال تبلیغ جنس خودشون هستند، آنهم با بالاترین حجم و شدت صدای ممکن. در این شلوغی و همهمه، چشم شما به یک نوشته روی یک تکه کاغذ میفتد که در مقابل یکی از مغازه گذاشته شده. این نوشته احساستان را هدف میگیرد و توجهتان را فقط و فقط به خودش جلب میکند. با دیدن این نوشته از وجود چنین مغازهای با محصولات خاصش باخبر شدهاید و احتمالا حداقل یکبار هم که شده برای نگاه کردن به محصولاتش وارد آن میشوید.
قسمت بالایی قیف محتوا رو TOFU مینامیم، این کلمه، سرواژههای عبارت Top of Funnel یا همان بالای قیف است. در این قسمت مخاطب شما در مرحله آگاهی و جذب شدن به کسبوکارتون قرار دارد. مخاطب هدف، شما را نمیشناسد و این شمایید که باید با محتوای الهامبخش، توجه و احساس او را مال خود کنید. محتواهایی که توی این مرحله شدیدا به کار میآیند شامل این موارد هستند:

برگردیم به همان بازار شلوغی که نوشتهی جلوی یک مغازه توجهتان را جلب کرده بود. شما به سمت این مغازه میروید و به محصولاتش نگاهی میاندازید. فروشنده با خوشرویی به سمتتان میآید و خود را آماده پاسخ به سوالاتتان نشان میدهد. پس از آن شروع میکند به ایجاد تمایز بین محصولاتش یا شرایط فروش آنها با سایر محصولات و فروشندگان، حتی ممکن است پیشنهادهای جذابی نیز به شما ارائه کند تا شما را بیشتر به کار و کسبش علاقهمند کند. شاید بداند و به این درک هم رسیده باشد که شما قرار نیست امروز از او خرید کنید، اما از وجودش و مزایایی که به شما ارائه میدهد، با خبرید.
این مرحله دوم یا وسط قیف یا MOFU است، در این مرحله شما باید فکر مخاطب را درگیر کنید و او را به خودتان علاقهمند کنید (چه جالب! پس قیف محتوا در روابط عاطفی هم به کار میآید)، حالا که مخاطب قلاب را گرفت و به سمتتان آمد باید چه کار کنید؟ ایجاد اعتماد و ارتباطسازی، به زبان سادهتر یعنی مخاطب باید به این نتیجه برسد که شما اینکارهاید. محتواهایی با حال و هوای زیر در این مرحله کارگشا هستند:
شما نوشته جلوی مغازه را دیدید، وارد مغازه شدید و از حرفهای بودن فروشنده و سابقهاش در این کار هم مطمئن شدید، حالا وقت چیست؟ اقدام. اقدام از هر کسبوکار به کسبوکار دیگر متفاوت است. برای یکی میتواند ثبتنام کاربر باشد، برای یکی تکمیل وجه و تسویه سبد خرید، برای یکی مراجعه حضوری به محل کسبوکار و... . در قسمت پایین قیف یا همان BOFU وقت، وقت اقدام است. در این مرحله باید مخاطب را ترغیب به اقدام کنید (که میتواند خرید یا هرچیز دیگری باشد.) اینجا دقیقا همانجایی است که باید به مخاطب نشان دهید محصول یا خدمت شما همانچیزی است که او میخواهید، برای قانع کردنش از این ابزارهای محتوایی استفاده کنید:

۱. چون تولید محتوای بیبرنامه در بهترین حالت دورترین آدما از محصول و خدمتت رو برات میآره و کلی هزینه و انرژی رو هدر میده.
۲. قیف محتوا بهت کمک میکنه بدونی برای چه کسی، در چه مرحلهای و با چه هدفی داری محتوا تولید میکنی.
راهکار ساده اینه: وقتی داری تقویم محتوایی میچینی، برای هر محتوا مشخص کن که توی کدوم لایهی قیفه.
مثلاً:
نمونه سادهی تقسیم محتوا در قیف:

جمعبندی
قیف محتوا به ما نشون میده که مسیر کاربر از کجا شروع میشه و کجا قراره برسه. بدون اون، محتواها مثل تیکههای پازلی میشن که سرسری و بدون توجه به تصویر بزرگ، کنار هم گذاشته شدن.
اگر برنامهی محتوایی داری ولی قیف نداری، الان وقتشه یهبار برای همیشه مسیر محتوات رو بچینی.
بعد از قیف محتوا یکی از مهمترین مفاهیم تولید محتوا، ماتریس محتوا است. درباره این ماتریس هم کامل توی انتشارات خوان محتوا صبحت توضیح دادم. اگه میخوایی بیشتر با بازاریابی محتوایی آشنا بشی، من، پدرام علیاکبر یا انتشارات خوانِ محتوا رو دنبال کن. اگه دوتاشو دنبال کنی که تو دوست خوب منی!
امیدوارم این محتوا به کارتون بیاد.