ویرگول
ورودثبت نام
ARIAN
ARIAN...
ARIAN
ARIAN
خواندن ۱۶ دقیقه·۱۱ روز پیش

بررسی فیلم «داستان عامه‌پسند» از کوئنتین تارانتینو | خشونت، روایاتِ شرحه‌شرحه و هنر به تخم گرفتن

«داستان عامه‌پسند» دومین فیلم بلند کوئنتین تارانتینو است؛ همان اثری که او را به یکی از جنجالی‌ترین چهره‌ی سینمای دهه‌ی نود تبدیل کرد.

«داستان عامه‌پسند» هویت خود را از یک داستان واحد نمی‌آورد، بلکه استاد بذله‌گویی و تغییر لحن‌های ناگهانی است. با بررسی "تارانتینویی‌ترین" اثر تارانتینو، همراه انتشارات آوانس باشید.

داستان عامه‌پسند
داستان عامه‌پسند

تارانتینو پیش از این با «سگ‌های انباری» (۱۹۹۲) نشان داده بود که برای ساختن یک فیلم جنایی جذاب، کافی‌ست چند خلافکار را در یک انبار حبس کند، اعتمادشان را از بین ببرد و اجازه بدهد هرکدام فقط با جروبحث کردن اوضاع را به هم بریزند. آن فیلم تقریباً تمام مدت در یک انبار می‌گذشت و تنش اصلی‌اش از فضای بسته، بی‌اعتمادی میان شخصیت‌ها و اطلاعاتی می‌آمد که کم‌کم از گذشته بیرون می‌ریختند. «داستان عامه‌پسند» قرار نیست دوباره همان بازی را تکرار کند. اینجا با چندین مکان، شخصیت و خط داستانی روبه‌رو هستیم که در ظاهر ارتباط چندانی با یکدیگر ندارند، اما به‌ تدریج در یک ساختار روایی مشترک قرار می‌گیرند. تفاوت مهم این دو فیلم در مقیاس روایت است؛ تارانتینو در اثر اولش یک موقعیت محدود را گسترش می‌دهد، اما در فیلم دوم جهانی نسبتاً وسیع می‌سازد که اتفاقاتش به شکل مستقیم و غیرمستقیم بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند. تارانتینو در این فیلم نشان می‌دهد که می‌تواند چند داستان ظاهراً بی‌ربط را کنار هم بگذارد و رندم‌ترین شخصیت‌ها را در رندم‌ترین موقعیت ممکن قرار دهد. همان لحظه که داریم به مکالمه‌ی دو آدم‌کش می‌خندیم، ممکن است لحظه‌ی بعدش کسی گلوله‌ای بخورد و تمام محتویات جمجمه‌اش پخش زمین شود.

مهم‌ترین ویژگی فیلم، ساختار غیرخطی آن است. تارانتینو ترتیب زمانی اتفاقات را به هم می‌ریزد و داستان را طوری تعریف می‌کند که مخاطب مجبور شود خودش قطعات پازل را کنار هم بگذارد. این کار صرفاً برای این نیست که آخر فیلم بتوانیم با قیافه‌ای متفکرانه بگوییم: «عجب پیچش داستانی‌ای!». جابه‌جایی زمانی روی برداشت ما از شخصیت‌ها هم تأثیر می‌گذارد. وینسنت وگا در بخشی از فیلم می‌میرد، اما چند بخش بعد دوباره زنده است و دارد با جولز حرف می‌زند. برای شخصیت‌ها همه‌ چیز ترتیب خودش را دارد، اما ما قرار نیست زندگی آن‌ها را مثل یک گزارش روزانه از صبح تا شب دنبال کنیم. تارانتینو تکه‌هایی از زندگی‌شان را انتخاب می‌کند و هر بار از زاویه‌ای تازه به آن‌ها نگاه می‌اندازد. این ساختار با ایده‌ی اصلی فیلم، یعنی تصادف و بی‌ثباتی، ارتباط کامل دارد. در دنیای تارانتینو، هیچ‌کس کنترل کاملی روی اتفاقات ندارد. آدم‌کش‌های حرفه‌ای ممکن است به دلایل کاملاً احمقانه جان خود را از دست بدهند و یک اتفاق ظاهراً معمولی می‌تواند مسیر زندگی شخص دیگری را تغییر دهد. خشونت هم همیشه نتیجه‌ی یک نقشه‌ی پیچیده نیست؛ گاهی یک اشتباه یا یک واکنش ناگهانی برای این که همه‌ چیز از کنترل خارج شود، کفایت می‌کند. فیلم از این طریق تصویر متفاوتی از جهان تبهکاران ارائه می‌دهد. دیگر خبری از خلافکارهای شیک‌وپیک و شکست‌ناپذیری که همیشه چند قدم از پلیس جلوتر باشند، نیست. این آدم‌ها هم مثل بقیه گند می‌زنند، دستپاچه می‌شوند و گاهی به شکلی کاملاً مضحک می‌میرند.

سبک تارانتینو در این فیلم چند ویژگی مشخص دارد. اول از همه دیالوگ‌های طولانی و ظاهراً بی‌ربط. شخصیت‌ها درباره‌ی چیزهایی حرف می‌زنند که در نگاه اول هیچ اهمیتی برای داستان ندارند، اما همین حرف‌های روزمره به آن‌ها شخصیت می‌دهد. آدم‌کش‌های فیلم فقط آدم‌هایی نیستند که وارد اتاق شوند، اسلحه بکشند و چند نفر را بکشند. آن‌ها درباره‌ی غذا، سینما، روابط شخصی و مسائل پیش‌پاافتاده هم حرف می‌زنند. حتی ممکن است وسط یک مأموریت جنایی، بحثی جدی درباره‌ی تفاوت اسم همبرگر در اروپا و آمریکا راه بیندازند. تارانتینو خوب می‌داند که آدم‌ها در زندگی واقعی همیشه درباره‌ی موضوعات مهم حرف نمی‌زنند. گاهی تمام چیزی که برایشان اهمیت دارد، همین بحث‌های غیرضروری و مسخره است.

ویژگی دوم، استفاده‌ی ناگهانی و نامتعارف از خشونت است. تارانتینو خشونت را همیشه به شکل یک نمایش قهرمانانه و باشکوه نشان نمی‌دهد. گاهی خنده‌دار است، گاهی چندش‌آور و گاهی آن‌ قدر ناگهانی اتفاق می‌افتد که مخاطب فرصت نمی‌کند خودش را آماده کند. در این فیلم، مثل تقریباً تمام آثار تارانتینو، مرگ الزاماً یک اتفاق تراژیک و تأثیرگذار نیست و نباید همیشه منتظر موسیقی غمگین و پایان‌های دراماتیک باشیم. گاهی فقط اتفاق می‌افتد و بقیه باید با عواقبش کنار بیایند.

داستان عامه‌پسند
داستان عامه‌پسند

جولز وینفیلد مهم‌ترین نمونه‌ی تغییر شخصیت در فیلم است. در ابتدای داستان با یک آدم‌کش حرفه‌ای و خونسرد طرفیم که پیش از کشتن قربانیانش سخنرانی معروف حزقیال را اجرا می‌کند. این سخنرانی برای جولز فقط چند جمله‌ی مذهبی نیست؛ وسیله‌ای برای ترساندن دیگران و نمایش قدرت خودش است. او متن را با اطمینان و اقتدار می‌خواند، انگار واقعاً نماینده‌ی نیرویی فراتر از خودش است. اما بعد از اتفاقی که در آپارتمان رخ می‌دهد، نگاهش عوض می‌شود. گلوله‌هایی به سمت او شلیک می‌شوند و به شکلی عجیب هیچ‌ کدام به او نمی‌خورند. جولز این اتفاق را نشانه‌ای الهی می‌داند و تصمیم می‌گیرد زندگی جنایتکارانه‌اش را کنار بگذارد.

این تغییر ناگهانی است و فیلم هم قرار نیست آن را به یک تحول روان‌شناختی چندماهه تبدیل کند. جولز در چند دقیقه به نتیجه‌ای می‌رسد که ممکن است تمام زندگی‌اش را زیرورو کند. شاید واقعاً معجزه‌ای رخ داده باشد، شاید هم او فقط می‌خواهد برای یک اتفاق تصادفی، دنبال معنا بگردد. فیلم جواب قطعی نمی‌دهد و اتفاقاً نیازی هم به آن ندارد. مسئله این است که جولز تصمیم گرفته برداشت تازه‌ای از زندگی داشته باشد. او هنوز همان مرد خشن و خطرناکی است که چند دقیقه قبل آدم می‌کشت، اما حالا دیگر نمی‌خواهد این کار را ادامه دهد. همین!

وینسنت وگا درست در نقطه‌ی مقابل جولز قرار می‌گیرد. او هم آدم‌کشی حرفه‌ای است، اما برخلاف همکارش هیچ علاقه‌ای به تغییر زندگی‌اش ندارد. وینسنت معمولاً طوری رفتار می‌کند که انگار همه‌ چیز تحت کنترل اوست، ولی کافی است کمی به اتفاقات نگاه کنیم تا بفهمیم این اعتمادبه‌نفس چندان پایه‌ی محکمی ندارد. او مرتب در موقعیت‌های احمقانه و خطرناک گرفتار می‌شود و هر بار هم با همان قیافه‌ی خونسرد سعی می‌کند اوضاع را جمع کند. رابطه‌اش با میا والاس ترکیبی از کنجکاوی، جاذبه و ترس است. وینسنت می‌داند که نزدیک شدن به همسر رئیسش فکر بسیار بدی است، اما همین ممنوعیت باعث می‌شود قرار شام‌شان جذاب‌تر شود. او تمام مدت میان علاقه به میا و ترس از مارسلاس گیر کرده است. مرگش هم دقیقاً به همین اندازه بی‌مقدمه و مسخره است. نه در یک دوئل باشکوه کشته می‌شود و نه در یک عملیات بزرگ؛ فقط از دست‌شویی بیرون می‌آید، در موقعیتی مضحک گیر می‌افتد و بنگ!

ساموئل ال. جکسون و جان تراولتا شیمی فوق‌العاده‌ای با یکدیگر دارند. جکسون در نقش جولز ترکیبی از اقتدار، خشونت و در ادامه نوعی تردید و تغییر را به نمایش می‌گذارد. او می‌تواند با چند جمله اتاق را تحت سلطه‌ی خودش بگیرد و چند لحظه بعد با همان جدیت درباره‌ی موضوعی کاملاً پیش‌پاافتاده حرف بزند. تراولتا هم وینسنت را با ترکیبی از خونسردی ظاهری و دست‌وپاچلفتی بودن اجرا می‌کند. او به شکلی جالب آدمی را می‌سازد که همیشه خیال می‌کند اوضاع را می‌فهمد، اما معمولاً چند قدم با فاجعه فاصله دارد.

بوچ کولیج شخصیت متفاوتی است. او نه مثل جولز دنبال رستگاری است و نه مثل وینسنت در زندگی جنایتکارانه‌اش غرق شده. بوچ بیش‌تر از هر چیز می‌خواهد ساعت طلایی پدرش را پس بگیرد. این ساعت برای او فقط یک وسیله‌ی گران‌قیمت نیست؛ یادگاری‌ای است که ارتباطش را با گذشته و خانواده حفظ می‌کند. البته فیلم از این موضوع یک داستان اشک‌انگیز خانوادگی نمی‌سازد. بوچ آدم عمل‌گرایی است و بیش‌تر از آن‌ که درباره‌ی تصمیم‌های اخلاقی پیچیده فکر کند، به دنبال راهی برای بیرون آمدن از مخمصه است. حتی تصمیمش برای نجات مارسلاس در پاوشاپ هم بیش‌تر یک واکنش ناگهانی است تا نتیجه‌ی یک تحول اخلاقی عمیق. او در موقعیتی قرار می‌گیرد که می‌تواند فرار کند، اما برمی‌گردد. بدون هیچ دلیل خاصی.

میا والاس با وجود حضور نسبتاً محدودش، آن هم با توجه به این که تصویرش روی پوستر اصلی فیلم قرار دارد، یکی از ماندگارترین شخصیت‌های «داستان عامه‌پسند» است. او جذاب، مرموز و تا اندازه‌ای آسیب‌پذیر است. رابطه‌اش با وینسنت هم قرار نیست یک رابطه‌ی عاشقانه‌ باشد. میان این دو بیش‌تر نوعی کنجکاوی و کشش متقابل وجود دارد؛ رابطه‌ای که از همان ابتدا زیر سایه‌ی مارسلاس قرار گرفته است. صحنه‌ی رقص آن‌ها در جک ربیت اسلیمز، میا را به مرکز توجه می‌آورد و در عین حال فاصله‌ی جالبی میان ظاهر سرگرم‌کننده‌ی موقعیت و خطری که زیر پوست آن پنهان است ایجاد می‌کند. آن‌ها دارند خوش می‌گذرانند، اما تماشاگر می‌داند که این شب ممکن است به شکل بسیار بدی تمام شود. اوردوز میا همین اتفاق را رقم می‌زند و فضای سبک و بازیگوشانه‌ی صحنه‌های قبلی را ناگهان به اضطراب تبدیل می‌کند. اوما تورمن با ترکیبی از طنز، انرژی و شکنندگی شخصیت ماندگاری می‌سازد؛ هرچند فیلم فرصت چندانی برای ورود به دنیای درونی میا ندارد. احتمالاً قرار هم نبوده تمام جزئیات زندگی او را بدانیم. میا در همین اندازه برای فیلم کارش را انجام می‌دهد.

داستان عامه‌پسند
داستان عامه‌پسند

فیلم از چند بخش تشکیل شده که قرارگیری نامنظم‌شان کنار هم، ساختار غیرخطی فیلم را می‌سازد. مقدمه‌ی فیلم که با نامPrologue - The Dinner شناخته می‌شود، زوج خلافکاری به نام‌های هانی‌بانی و پامپکین را در یک رستوران نشان می‌دهد. آن‌ها پشت میز نشسته‌اند و درباره‌ی سرقت از رستوران‌ها حرف می‌زنند. مکالمه‌شان کم‌کم از یک گفت‌وگوی معمولی به تصمیمی برای سرقت از همان رستوران تبدیل می‌شود. شروعی بهتر از این برای معرفی جهان فیلم سخت می‌توان پیدا کرد. تارانتینو از همان ابتدا روشن می‌کند که قرار نیست با یک فیلم جنایی معمولی طرف باشیم. اینجا خلافکارها ممکن است وسط صبحانه تصمیم بگیرند رستوران را سرقت کنند، بدون این‌ که لازم باشد جلسه‌ای بگذارند، نقشه‌ای بکشند یا حتی چند دقیقه بیشتر فکر کنند. تصمیم آن‌ها بیشتر نتیجه‌ی یک جرقه‌ی لحظه‌ای است تا یک برنامه‌ریزی دقیق. همین ترکیب روزمرگی و جرم، یکی از پایه‌های اصلی فیلم است.

از نظر فرمی، قطع ناگهانی صحنه و ورود تیتراژ، اولین برخورد جدی مخاطب با ساختار غیرخطی فیلم است. تارانتینو حتی زحمت نشان دادن نتیجه‌ی سرقت را هم به خودش نمی‌دهد. صحنه را رها می‌کند و سراغ شخصیت‌های دیگر می‌رود. اتفاقی که در ابتدا ناتمام به نظر می‌رسد، در پایان فیلم دوباره برمی‌گردد و معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. رستوران به یک قاب روایی تبدیل می‌شود که ابتدا و انتهای فیلم را به هم وصل می‌کند. ماجرا از همین‌جا شروع می‌شود و در نهایت دوباره به همین‌ نقطه برمی‌گردد؛ البته با این تفاوت که حالا خیلی بیش‌تر از قبل می‌دانیم.

بخشVincent Vega and Marsellus Wallace's Wife را می‌توان قلب تپنده‌ی فیلم دانست. ابتدا جولز و وینسنت را در راه آپارتمان چند جوان می‌بینیم. گفت‌وگوی آن‌ها درباره‌ی همبرگر، تفاوت‌های فرهنگی و ماساژ پا نمونه‌ی بی‌نقصی از دیالوگ‌نویسی تارانتینو است. مکالمه‌ای که هیچ اهمیت داستانی‌ای ندارد، اما در واقع رابطه‌ی دو شخصیت و شیمی میان آن دو را شکل می‌دهد. آن‌ها قبل از رسیدن به مقصد، درباره‌ی موضوعی بحث می‌کنند که هیچ ربطی به مأموریت‌شان ندارد. بعد وارد آپارتمان می‌شوند و ناگهان همه‌ چیز تغییر می‌کند. گفت‌وگوی معمولی جای خودش را به تهدید و خشونت می‌دهد و سخنرانی جولز درباره‌ی حزقیال یکی از مشهورترین لحظات فیلم را رقم می‌زند. اهمیت این صحنه فقط به اجرای ساموئل ال. جکسون محدود نمی‌شود. نکته‌ی جالب‌تر این است که همین سخنرانی بعدها برای خود جولز معنای دیگری پیدا می‌کند. متنی که ابتدا برای ترساندن قربانیان استفاده می‌شد، بعداً به وسیله‌ای برای تفسیر زندگی خودش تبدیل می‌شود. یک متن ثابت، اما دو برداشت کاملاً متفاوت. پس از این اتفاقات، روایت به قرار وینسنت با میا منتقل می‌شود. جک ربیت اسلیمز با فضای نوستالژیک و طراحی صحنه‌ی عجیب‌وغریبش، تضاد جالبی با محیط‌های قبلی دارد. رقص وینسنت و میا هم کاملاً با همین فضا جور است. آن‌ها برای مدتی از جهان خلافکاری و خشونت فاصله می‌گیرند و وارد موقعیتی می‌شوند که بیش‌تر شبیه یک بازی شبانه است. اما این آرامش چندان دوام نمی‌آورد. اوردوز میا همه‌چیز را به‌ سرعت به هم می‌ریزد و شبی که می‌توانست با یک قرار سرگرم‌کننده تمام شود، به بحرانی مرگبار تبدیل می‌شود. تارانتینو بدون این‌ که فضای فیلم را کاملاً عوض کند، از کمدی و جذابیت به اضطراب و وحشت می‌رسد. این اتفاق همچنین نشان می‌دهد وینسنت، با وجود تمام ادعاهایش درباره‌ی حرفه‌ای بودن، وقتی با موقعیتی پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو می‌شود چندان هم آدم مسلطی نیست.

داستان عامه‌پسند
داستان عامه‌پسند

از نظر مضمونی، این بخش درباره‌ی وسوسه و خطر است. وینسنت میان جاذبه‌ی میا و ترس از مارسلاس گرفتار شده و همین تضاد تمام شب او را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او می‌خواهد هم از همراهی با میا لذت ببرد و هم از دردسر دور بماند. مشکل اینجاست که این دو خواسته چندان با هم جور درنمی‌آیند. وینسنت در ظاهر سعی می‌کند کنترل موقعیت را در دست داشته باشد، اما هرچه جلوتر می‌رویم بیش‌تر مشخص می‌شود که این کنترل بیشتر یک خیال است تا واقعیت.

بخش مربوط به بوچ کولیج، تحت عنوانThe Golden Watch، با فلاش‌بکی درباره‌ی ساعت طلایی پدرش آغاز می‌شود. کاپیتان کونز با بازی کریستوفر واکن، داستان ساعت و اهمیت آن برای خانواده‌ی بوچ را توضیح می‌دهد. این مقدمه شاید از نظر زمانی کمی طولانی باشد، اما نقش مهمی در ایجاد انگیزه‌ی شخصیت دارد. ساعت برای بوچ فقط یک شیء گران‌قیمت نیست؛ یادگاری‌ای است که گذشته‌ی خانوادگی او را زنده نگه می‌دارد. البته داستانی که پشت این ساعت قرار دارد، آن‌قدرها هم باشکوه نیست. ساعت از پدربزرگ بوچ به پدرش رسیده و پدرش برای این‌که در جنگ به دست ویتنامی‌ها نیفتد، مدتی آن را در ماتحت خودش پنهان کرده بود و همین کار در نهایت به مرگش منجر شد! تارانتینو برای توضیح اهمیت یک یادگار خانوادگی، به‌ جای ساختن یک داستان احساسی، سراغ یکی از احمقانه‌ترین و هزل‌ترین روایت‌های ممکن می‌رود. از نظر فرمی هم این فلاش‌بک با بخش‌های دیگر تفاوت دارد. روایت برای مدتی وارد یک خاطره‌ی خانوادگی می‌شود و لحن اغراق‌آمیز داستان و اجرای خاص کریستوفر واکن به آن حال‌وهوایی تقریباً افسانه‌ای می‌دهد.

بوچ برخلاف دستور مارسلاس، مبارزه‌ای را که باید می‌باخته، می‌برد. آن هم به شکلی که حریفش وسط مسابقه می‌میرد. بعد تصمیم می‌گیرد فرار کند و پولش را بردارد، اما فراموش کردن ساعت طلایی باعث می‌شود به آپارتمانش برگردد و دوباره خودش را وسط دردسر بیندازد. از نظر منطقی تصمیم چندان عاقلانه‌ای نیست، ولی با شخصیت بوچ هماهنگ است. او حاضر نیست چیزی را که برایش اهمیت دارد رها کند، حتی اگر این کار جانش را به خطر بیندازد. سکانس پاوشاپ نقطه‌ی تاریک این بخش است. فیلم ناگهان از فضای فرار و تعقیب وارد موقعیتی بسیار ناخوشایند و تحقیرآمیز می‌شود. اینجا دیگر خبری از خشونت سرگرم‌کننده و شوخی‌های قبلی نیست. محیط بسته، آدم‌های تهدیدکننده و وضعیت وحشتناک مارسلاس، فضا را به چیزی نزدیک به یک کابوس تبدیل می‌کنند. تارانتینو نشان می‌دهد خشونت همیشه قرار نیست جذاب و خنده‌دار باشد. گاهی کثیف و آزاردهنده است که حتی نمی‌توان با شوخی‌های همیشگی فیلم از کنارش عبور کرد. تصمیم بوچ برای نجات مارسلاس هم اهمیت مضمونی دارد. او می‌توانست فرار کند و گذشته را پشت سر بگذارد، اما برمی‌گردد و به مردی کمک می‌کند که تا چند دقیقه قبل دشمنش بود. این انتخاب لزوماً به معنای بخشش یا یک تحول اخلاقی بزرگ نیست. بوچ در موقعیتی غیرعادی قرار گرفته و تصمیمی آنی می‌گیرد. با این حال، همین اتفاق رابطه‌ی او و مارسلاس را از یک تقابل ساده‌ی رئیس و زیردست خارج می‌کند. تجاوز به مارسلاس با جایگاه پرطمطراقش در ریاست، تضادی شدیداً خنده‌دار دارد و یکی از آن امضاءهای واضح تارانتینو در فیلم است.

داستان عامه‌پسند
داستان عامه‌پسند

یکی از متفاوت‌ترین بخش‌های فیلم،The Bonnie Situation است. این بخش از نظر زمانی به اتفاقات مربوط به جولز و وینسنت در آپارتمان برمی‌گردد. بعد از آن‌ که تیراندازی ناگهانی به شکل عجیبی بدون آسیب جدی برای آن‌ها تمام می‌شود، جولز و وینسنت با جسد ماروین در ماشین گرفتار می‌شوند. وینسنت به شکلی کاملاً اتفاقی به سر ماروین شلیک کرده و حالا این دو باید راهی برای جمع کردن این افتضاح پیدا کنند. این صحنه یکی از بهترین نمونه‌های همان خشونت احمقانه و غیرقابل پیش‌بینی فیلم است. وینسنت آدم‌کش است، اسلحه دارد، تجربه دارد و ظاهراً می‌داند چه غلطی می‌کند؛ اما کافی‌ست یک لحظه حواسش پرت شود تا مغز یک نفر را در ماشین متلاشی کند. ورود وولف، فضای این بخش را به سمت کمدی جنایی می‌برد. او برخلاف جولز و وینسنت آدمی کاملاً منظم و عمل‌گراست. به محض ورود، اوضاع را بررسی می‌کند و بدون اتلاف وقت سراغ حل مشکل می‌رود. نحوه‌ی مدیریت بحران نشان می‌دهد که در این جهان گاهی تفاوت میان زنده ماندن و گرفتار شدن فقط در توانایی حفظ خونسردی و سازمان‌دهی است. تضاد میان وولف و دو آدم‌کش اصلی هم واقعاً بامزه است. جولز و وینسنت با وجود تمام تجربه‌شان، درگیر آشفتگی و اشتباه شده‌اند، اما وولف مثل کسی که هر روز صبح با چند جسد در ماشین مواجه می‌شود، همه‌ چیز را حل‌وفصل می‌کند. این بخش در عین خنده‌دار بودن، نشان می‌دهد خشونت همیشه پیامدهای قابل پیش‌بینی ندارد. یک شلیک اشتباه می‌تواند چند نفر را گرفتار کند و زندگی آدم‌هایی را که هیچ ربطی به ماجرا ندارند به هم بریزد.

از نظر ساختاری، این بخش اهمیت زیادی دارد؛ چون رابطه‌ی جولز و وینسنت را در نقطه‌ای حساس قرار می‌دهد و فرصت بیش‌تری برای نمایش شیمی میان آن‌ها فراهم می‌کند. بعد از حل بحران، آن دو به رستوران می‌روند؛ همان مکانی که در ابتدای فیلم دیده بودیم. اما این بار جولز با تصمیمی تازه وارد ماجرا می‌شود. او دیگر نمی‌خواهد زندگی قبلی‌اش را ادامه دهد و همین تصمیم زمینه‌ی تقابل نهایی با هانی بانی و پامپکین را فراهم می‌کند.

بخش پایانی فیلم با عنوان Epilogue – The Diner دوباره به همان رستوران افتتاحیه برمی‌گردد. هانی‌بانی و پامپکین قصد سرقت دارند و جولز و وینسنت هم همان‌جا نشسته‌اند. این بار اما مخاطب اطلاعاتی دارد که در ابتدای فیلم نداشت. حالا می‌دانیم جولز چه اتفاقی را پشت سر گذاشته و چرا دیگر مثل گذشته رفتار نمی‌کند. همان موقعیت قبلی دوباره تکرار شده، اما آدمی که قرار است با آن روبه‌رو شود تغییر کرده است. جولز تصمیم می‌گیرد به‌ جای استفاده از خشونت، موقعیت را با گفت‌وگو کنترل کند. وینسنت همچنان همان نگاه قبلی را دارد و نمی‌تواند به‌ راحتی تصمیم همکارش را بپذیرد. تقابل این دو نفر در واقع تقابل دو برداشت متفاوت از زندگی است. جولز به امکان تغییر و بیرون آمدن از چرخه‌ی خشونت فکر می‌کند، اما وینسنت هنوز زندگی را مجموعه‌ای از اتفاقات روزمره می‌بیند که باید با همان روش‌های قبلی از پس‌شان بربیاید. نکته‌ی جالب این است که جولز در اینجا هم سخنرانی معروف حزقیال را اجرا می‌کند، اما این بار معنای آن را تغییر داده است. دیگر صرفاً متنی برای ترساندن قربانی نیست. جولز درباره‌ی معنای واقعی آن و جایگاه خودش در جهان فکر می‌کند. متن همان متن است، اما کسی که آن را می‌خواند دیگر آن آدم سابق نیست. این یکی از بهترین نمونه‌های شخصیت‌پردازی فیلم است؛ بدون نیاز به سخنرانی‌های طولانی درباره‌ی تحول درونی، فقط با تغییر معنای چند جمله.

از نظر فرمی هم بازگشت به رستوران باعث می‌شود فیلم ساختاری حلقه‌ای پیدا کند. به نقطه‌ای برمی‌گردیم که داستان از آن شروع شده بود، اما حالا صحنه معنای کاملاً متفاوتی دارد. افتتاحیه و پایان فیلم کنار هم قرار می‌گیرند و نشان می‌دهند ترتیب زمانی روایت تا چه اندازه می‌تواند روی برداشت مخاطب تأثیر بگذارد. پایان فیلم هم پاسخ قطعی درباره‌ی آینده‌ی جولز نمی‌دهد. او تصمیم گرفته آدم‌کشی را کنار بگذارد، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که موفق شود یا بتواند گذشته‌اش را جبران کند. قرار نیست با یک پایان خوش و قهرمانانه روبه‌رو شویم. رستگاری در «داستان عامه‌پسند» بیش‌تر شبیه یک فرصت است؛ فرصتی برای انتخاب مسیری متفاوت، حتی اگر معلوم نباشد در نهایت به کجا می‌رسد.

در پایان، «داستان عامه‌پسند» به کمک همین بخش‌های مستقل و در عین حال مرتبط، جهانی می‌سازد که در آن تصادف، خشونت، طنز و رستگاری‌های پیاپی دائماً در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. هر بخش از فیلم لحن و شخصیت‌های خاص خودش را دارد، اما همه‌ی آن‌ها در یک ایده‌ی مشترک به هم می‌رسند. همیشه آن‌ قدر که تصور می‌کنند بر زندگی خود مسلط نیستند. گاهی یک اشتباه کوچک، یک تصمیم لحظه‌ای یا یک اتفاق غیرمنتظره می‌تواند مسیر همه‌ چیز را تغییر دهد. تارانتینو این جهان بی‌ثبات را با ساختاری خلاقانه، دیالوگ‌هایی ماندگار و شخصیت‌هایی به یاد ماندنی به تصویر می‌کشد و نتیجه، یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین فیلم‌های سینمای آمریکا در دهه‌ی نود است.

داستان عامه‌پسند
داستان عامه‌پسند

سپاس از بابت این که تا پایان مقاله همراه بودید. امیدوارم که پسندیده باشید. تا بررسی فیلمی دیگر شما را به خدا می‌سپارم. بدرود.

کوئنتین تارانتینوخشونتسینمافیلم
۱
۰
ARIAN
ARIAN
...
آوانس | Advance
آوانس | Advance
برای دیدن، خواندن و شنیدن
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید