نویسنده: بهنامانصاری "دانشجوی کارشناسیارشد رشته مواد و متالورژی دانشگاهصنعتیاصفهان"

"مقدمه"
فیبر کربن، بهعنوان یکی از پیشرفتهترین کامپوزیتهای مهندسی معاصر، با نسبت استحکام به وزن استثنایی و مقاومت بینظیر در برابر خوردگی، افقهای تازهای در طراحی سازههای سبک و پرقدرت گشوده است. این ماده که ریشه در فناوریهای هوافضا و مسابقات فرمول یک دارد، اکنون در صنعت خودروسازی نیز نقشی موثر ایفا میکند و نمونههای برجستهای همچون فراری F80 را به نمایش میگذارد.
"معرفی Ferrari F80"
موتور: V6 توئین توربو، 3 لیتری به همراه 3 موتور الکتریکی.
نهایت قدرت: 1200 اسب بخار.
صفر تا صد: 2.2 ثانیه.
قیمت: 3.9 میلیون دلار.
بدنهی فراری F80 با ترکیبی از فیبر کربن و آلومینیوم ساخته شده است. شاسی خودرو، شامل بخش مرکزی و سقف، از فیبر کربن ساخته شده، در حالی که قابهای فرعی جلو و عقب از آلومینیوم ساخته شدهاند. این ترکیب مواد، ساختاری سبک اما مقاوم را تضمین میکند که عملکرد و هندلینگ خودرو را بهبود میبخشد.

"فیبر کربن"
برای ساختار اصلی خودرو استفاده شده است، شامل سلول (مونوکوک) و سقف، که پایهای سبک و بسیار سخت فراهم میکند.
در این نیممقاله، به بررسی خودروی فراری F80 میپردازیم که در ساخت بدنه آن از فیبر کربن بهره گرفته شده است؛ مادهای کامپوزیتی با استحکام بسیار بالا و وزن بسیار کم.
در ساخت خودروی فراری F80 از فناوریهایی استفاده شده که افقهای تازهای را در روشهای نوین تولید مواد و کاربرد آنها در صنعت گشوده است. بهعنوان نمونه، در بدنه این خودرو هیچگونه ماده ضدزنگ بهکار نرفته است. دلیل این امر آن است که فیبر کربن بهطور ذاتی دچار خوردگی و زنگزدگی نمیشود.
ممکن است تصور شود که تولید این مواد بسیار پرهزینه بوده و از نظر اقتصادی توجیهپذیر نیست. با این حال، جالب توجه است که در تولید خودروی فراری مدل F80، در مقایسه با خودرویی مشابه که با مواد و روشهای متعارف ساخته میشود، در مجموع ۵۰ درصد انرژی کمتر و ۷۰ درصد آب کمتری مصرف شده است.
اکنون این پرسش مطرح میشود که چرا برای ساخت بدنه از فیبر کربن استفاده شده است؟ جذابیت فیبرهای کربنی در آن است که از فلز محکمتر بوده اما دستکم ۵۰ درصد سبکتر هستند و استحکام آنها بسیار شبیه به آنچه در الماس مشاهده میشود، است. افزون بر این، با قرار دادن الیاف در زوایای مختلف میتوان محصولاتی تولید کرد که برخی از آنها بسیار مستحکم و برخی دیگر انعطافپذیر باشند.

فیبرهای کربنی بیش از یک دهه است که در ساخت چوبهای گلف، دوچرخههای کوهستان و خودروهای فرمول یک بهکار میروند.
نحوه ساخت این الیاف به این صورت است
الیاف مصنوعی پلیآکریلونیتریل همچون نخی بلند و شبیه به نخ ماهیگیری به دور قرقره پیچیده میشوند و سپس به رشتههای کربنیزهشده با قطر حدود ۷ میکرومتر تبدیل میگردند. حدود ۵۰ هزار عدد از این رشتههای تیره از طریق فرآیند ریسندگی به الیاف ضخیمتری تبدیل میشوند. سپس این الیاف به صورت ورقههایی شبیه به فرش درمیآیند و در نهایت، این ورقهها در فرآیندی خودکار همراه با تزریق رزین به یکدیگر فشرده میشوند تا به اجزایی محکم اما سبک تبدیل گردند و در بدنه خودرو مورد استفاده قرار گیرند.

" آلومینیوم"
در قابهای فرعی جلو و عقب به کار رفته و به افزایش مقاومت کلی خودرو در برابر ضربه کمک میکند.
" پیچهای تیتانیومی"
برای اتصال قابهای آلومینیومی به شاسی فیبر کربنی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
ورودیها و دریچههای هوای بهینهسازی شده:
این ورودی و دریچهها بهصورت استراتژیک قرار گرفتهاند تا جریان هوا را مدیریت کرده و پایداری خودرو را در سرعتهای بالا افزایش دهند.
بطورکلی فیبر کربن با ترکیب منحصربهفرد استحکام بالا، وزن بسیار کم و مقاومت کامل در برابر خوردگی، یکی از مؤثرترین مواد پیشرفته در مهندسی خودرو بهشمار میرود. تجربه فراری F80 و نمونههایی مانند BMW i3 نشان میدهد که این کامپوزیت نه تنها امکان طراحی سبکتر و کارآمدتر را فراهم میآورد، بلکه در فرآیند تولید نیز میتواند مصرف انرژی و منابع را بهطور چشمگیری کاهش دهد. با قابلیت تنظیم خواص مکانیکی از طریق جهتگیری الیاف و سابقه موفق در صنایع ورزشی و مسابقات، فیبر کربن مسیر توسعه نسل آینده خودروهای پرقدرت و پایدار را هموار ساخته است.