در این روزها که تغییر ساختار و فرآیندها در ستاد مدیریت آب کشور در جریان است و ظرفیتسازی برای مدیریت بههم پیوسته منابع آب در کشور بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است، در این نوشتار، تصمیم گرفتم که مروری بر تجربه بانک توسعه آسیایی در کشور اندونزی در فاصله سالهای 2004 تا 2009 میلادی در خصوص پروژه ظرفیتسازی برای مدیریت بههمپیوسته منابع آب حوضههای آبریز (در محیط غیرمتمرکز) داشته باشم. این نوشتار چکیدهای از تجارب قابل استفاده از این پروژه با توجه به شرایط کنونی مدیریت منابع آب در کشور را در بر میگیرد و در نوشتار بعدی خلاصه پروژه یادشده در کشور اندونزی مرور خواهد شد.

اصلیترین تجارب قابل استفاده از پروژه ظرفیتسازی برای مدیریت بههمپیوسته منابع آب در حوضههای آبریز (در محیط غیرمتمرکز) موارد زیر را در برمیگیرد:
1) هنگامی که بسیاری از مقامات (برنامهریزان و سیاستگذاران منطقهای، مدیران امور آب و ستاد آب مرکزی)، در خصوص ظرفیتسازی صحبت میکنند، درک بنیادینی از خلاهای ظرفیتی واقعی ندارند و برنامههای تقویت ظرفیت همچنان مغفول میماند. بنابراین، ما نیاز به ارزیابی نهادی و تجزیه و تحلیل تشخیصی سیستماتیک برای ارائه راهبردها، استراتژیها، قوانین و مقررات در خصوص ظرفیتسازی داریم.
2) تجزیه و تحلیل سیستماتیک، باید حتما شامل تحلیل فرآیندهای بودجه ریزی فعلی، برنامهریزی و سرمایهگذاری فعلی در زیرساخت های مدیریت منابع آب در سطوح مختلف امور آبها، شرکتهای آب منطقهای، مراکز حوضه آبریز و ستاد آب وزارت نیرو باشد. این اطلاعات بر اساس مشاوره های گسترده با گروداران کلیدی و مروری بر قوانین، سیاستها و مقرراتی در سطوح مختلف مدیریت (مرکزی، استانی و بخشی) باید انجام شود.
3) دومین روش تجزیه و تحلیل سیستماتیک، مطالعات موردی است. نیاز است که حداقل دو حوضه آبریز، دو شرکت آب منطقهای، دو یا چند امور آب) برای خروجی مرتبط با ظرفیتسازی انتخاب شود تا بتوان با نگاه به واقعیتهای موجود و تجارب عملی از توسعه ظرفیت و پیشرفتهای نهادی در مدیریت منابع آب، توصیههایی که بتواند زمینه اجرایی قویتری داشته باشد، استخراج گردد.
4) روشن کردن نقشها و مسئولیتها و مناسبات مالی و نیروی انسانی (بر اساس قوانین، مقررات و سیاستها و یا برخی زمینههای در حال توسعه نظیر تفاهمنامهها و توافقاتی که بتواند تقسیم نقش جدیدی را در حوزه تخصیص منابع مالی و انسانی به وجود بیاورد) از خروجیهای پروژه ظرفیتسازی میتواند باشد.
5) توصیههای عملیاتی برای بازنگری در اسناد سیاستگذاری و تدوین استراتژی، قوانین، مقررات و سازوکارهای هماهنگی قویتر بین بخشی میتواند از خروجیهای دیگر پروژه ظرفیتسازی باشد.
6) ما باید مطمئن شویم که در طول پروژه ظرفیتسازی، خدمات عمومی مؤثر مطابق با حداقل استانداردهای خدمات عمومی ارائه شود و مجموعه فعالیتهای خدمات مدیریت عمومی ضروری نگه داشته میشود.
7) موفقیت در فعالیتهای ظرفیتسازی به شدت وابسته به تعهد قوی افراد هدف، مدیران و نهادهای درگیر در مرحله طراحی برنامه ظرفیتسازی است و بنابراین، باید زمان کافی برای مشارکت مناسب ذینفعان اختصاص داد
8) برنامههای ظرفیتسازی تعهداتی بلندمدت هستند، تغییر دولتها در هنگام پروژههای ظرفیتسازی میتواند به عنوان یکی از مخاطرات تأثیرگذار بر روند ظرفیتسازی به شمار آید.