این نوشته، بخش دوم ترجمه من از مقاله تراژدی منابع مشترک گرت هاردین میباشد. با توجه به اینکه بخشهایی از مقاله یادشده، در خصوص نظریات جمعیتی است که در شرایط خاص انتشار مقاله (1968) و اوج تجربه رشد جمعیت در دنیا، مصداق داشته است، این نظرات از ترجمه مقاله حذف شده است. در نوشتار قبل به این پرداخته شد که ما به این نکته پی بردهایم که برخی مسائل، هیچ راه حل فنی ندارند. از جمله مسائل فاقد راه حل فنی، تراژدی منابع مشترک است که با ذکر مثالی، فلسفه و مفهوم این مساله شرح داده شد. در این بخش به جنبههای دیگری از تراژدی منابع مشترک پرداخته میشود.

آلودگی
به شکل دیگری ، تراژدی منابع مشترک این بار در قالب مشکلات مرتبط با آلودگی دوباره نمود پیدا میکند. این بار، مساله مرتبط با استخراج منابع مشترک نیست، بلکه مساله به ورود پسابها و یا آلایندههای شیمیایی، رادیواکتیو و حرارتی به آبها، گازهای مضر و سمی به هوا و منحرف کردن و قرار دادن نشانههای تبلیغاتی ناخوشایند در مسیر دید (آلودگی بصری) ارتباط پیدا میکند. محاسبات مطلوبیت (برای فرد و اجتماع) تا اندازه زیادی مشابه قبل میباشد. فرد منطقی درمییابد که سهم او در میزان ضایعاتی که به منابع مشترک وارد میکند، از ارزش پالایش ضایعات قبل از رها کردن آنها در طبیعت کمتر است. از آنجایی که این قاعده برای همه صدق میکند تا زمانی که تنها به طور عقلانی و بر مبنای ارزشهای بازار آزاد (مبتنی بر سود فردی) رفتار میکنیم، ما در سیستم «آلوده کننده سکونتگاه خود» گیر افتادهایم.

تراژدی منابع مشترک جایی است که یک کلیت به واسطه مالکیت خصوصی، و یا هر فلسفه مشابه آن، آسیب میبیند. محیطی که ما را احاطه کرده است، به آسانی نمیتواند مرزبندی شود، و بنابراین باید از رخ دادن تراژدی منابع مشترک در اموری نظیر فاضلابها که به محیط پیرامونمان آسیب میزند، با ابزارهای متفاوتی نظیر قوانین اجباری یا ابزار مالیاتگذاری جلوگیری کنیم که باعث شود هزینه آلودهکنندهها برای پالایش آلایندگی از تخلیه تصفیه نشده آنها در طبیعت ارزانتر شود. از زمانی که ما به این درک رسیدهایم، متاسفانه در ارائه راه حل موثری در این خصوص پیشرفت نداشتهایم. در عوض، مفهوم ویژه مالکیت خصوصی ، ما را از طاقتفرسایی نگرش مثبت به منابع زمین بازمیدارد و آلودگی را ترجیح میدهد. صاحب یک کارخانه در حاشیه یک رودخانه جریان داد و سرمایه متوسطی را در اختیار دارد، اغلب به دشواری میتواند درک کند که چرا نباید این حق طبیعی را داشته باشد که آبهای روانی که از گذشته در کنار کارخانهاش جریان داشته است را آلوده کند. قانون، همیشه فراتر از زمان، نیاز دارد که استادانه سازگاری خود را با جنبههای به تازگی ادراک شده منابع مشترک کوک بزند و اندازه کند.
مشکل آلایندگی، پیامد جمعیت است. خود اینکه پیشگامان آمریکایی چگونه با ضایعاتشان نظم میدادهاند به تنهایی مساله نیست. «جریان آب طی بازه 10 مایلی، خود را تصفیه میکند» که پدربزرگم میگفت، و افسانه به اندازه کافی نزدیک به واقعیت زمان بچگی او، مربوط به زمانی است که جمعیت زیادی از مردم وجود نداشتند. اما همچنانکه جمعیت بیشتر میشود، فرآیندهای بازیافت بیولوژیکی و طبیعی، بیش از حد بارگذاری میشود و ما را به بازتعریف حقوق مالکیت فرا میخواند.

چگونه در خصوص اعتدال قانونگذاری کنیم؟ (چگونه میانهروی را نهادینه کنیم؟)
تحلیل مشکل آلودگی به عنوان تابعی از تراکم جمعیت، اصلی به اندازه کافی عمومیت نیافته از اخلاقیت را اشکار میکند که از آن تحت این عنوان یاد میشود: اخلاقیات یک عمل، تابعی از شرایط حاکم در زمان اجرای آن عمل است. به کار بردن مشترکات به عنوان محلی برای دفع فاضلاب، آسیبی به شرایط بهداشت عمومی پیشگامان ما نمیزد، به این دلیل که تراکم جمعیت چندانی وجود نداشت؛ رفتار مشابه در یک ابرشهر اما غیرقابل تحمل است. یکصد و پنجاه سال پیش یک مرد ساکن دشت میتوانست یک گاومیش آمریکایی را بکشد، زبانش را برای ناهارش ببرد، و بقیه حیوان را رها کند. او در باور عمومی، اسرافکار نبود. امروزه، درحالیکه تنها چندهزار گاومیش باقی مانده است، چنین رفتاری هراسآور است.

به مرور هر چیزی که بتواند اخلاقیات یک عمل را در یک تصویر بگنجاند، ارزشمند میشود. خواه فردی که نمیداند که مردی که فیلی را میکشد یا آتشی را در علفزار روشن میکند، به دیگران صدمه میزند، خواه فردی که نسبت به کل مجموعه ای که در آن عملش بروز پیدا میکند، آگاهی دارد. ضربالمثل چینی میگوید: « یک تصویر میتواند به اندازه هزار کلمه گویا باشد»، اما حتی ارزش آن ممکن است بیش از 10000 کلمه باشد. تصویر میتواند وسیلهای برای اغوای بومشناسان باشد، یا ابزاری برای متقاعد اصلاحطلبانی در اجتماع که تلاش میکنند دیگران را به وسیله تصاویری حساس کنند. اما اختلاف نظر و یک مباحثه در خصوص اخلاقیات را نمیتوان به تصویر کشید: مباحثه باید در قالب کلمات و به صورت منطقی ارائه شود.
اخلاقیات به عنوان یک سیستم حساس به شرایط مکانی و زمانی، از مرکز توجه بسیاری از مروجان اخلاقی در گذشته دور بوده است. «تو نباید ...» فرمی از جهتگیری اخلاق سنتی است که مددی به استنباط عمل درست در موقعیتهای ویژه نمیرساند. قوانین جامعه ما از الگوهای اخلاقی گذشته پیروی میکنند و بنابراین به شدت نسبت به مناسبات حاکمیت بر جهانی پیچیده، متراکم و تغییرپذیر، ضعیف عمل میکنند. راهحلهای عقبگردانه ما تقویت کردن قوانین عرفی با قوانین رسمی و اداری است. از آنجایی که در عمل ناممکن است ما به شرایطی دست یابیم که سوختن زبالهها در حیات خلوت کاملا امن باشد و یا یک اتوموبیل را بدون هرگونه آلودگی دودی تولید کنیم، توسط قانون ما جزئیات را به مراجع رسمی اداری محول میکنیم. نتیجه، قوانین اداری شکل میگیرند که یک قاعد قدیمی هراسآور بر آن حاکم است- «چه کسی بر ناظران نظارت میکند؟» یا به عبارت دیگر چه کسی مراقب خود مراقبان است؟ جان آدامز میگوید که ما باید حاکمیت قوانین داشته باشیم و نه حاکمیت انسانها. ادارات دولتی که تلاش میکنند تا اخلاقیات اعمال را در کل سیستم مورد ارزیابی قرار دهند، فوقالعاده مستعد فسادهایی هستند، که توسط حاکمیت آدمها و نه قوانین ایجاد میشود.

ممنوعیت برای قانونگذاری (گرچه نه ضرورتا برای اجرا)، آسان است؛ اما تا چه اندازه ما متعادل قانونگذاری میکنیم؟ تجربه حاکی از آن است که این امر به بهترین وجه میتواند به واسطه قوانین اداری انجام شود. ما احتمالات بیارزشی را محدود میکنیم اگر فرض کنیم که نیت ناظران، ما را از به کار بردن قوانین اداری منع میکند. ما باید بر سخنمان به عنوان یک یادآوری کننده دائمی تاکید کنیم که مخاطرات هراسآور تراژدی منابع مشترک، غیرقابل اجتناب است. چالشهای بزرگ پیشروی ما، میطلبد که نوآوری در بازخوردهای صحیحی داشته باشیم که برای محافظت از متولیان صادق موردنیاز است. ما باید راههایی را برای قانونگذاری بیابیم که هم به قدرت متولیان و هم به بازخوردهای صحیح نیازمند باشد
خطاست که فکر کنیم مشکلات کنونی نوع بشر را در دراز مدت با استمداد از وجدان، میتوانیم کنترل کنیم. یعنی اینکه تصور کنیم با استمداد هر شخص از وجدان، شخص خودش را از خدمات عمومی، محروم میکند و سهم بهرهبرداری از منابع مشترک را کم میکند، خطاست.از سوی دیگر ضرر درازمدت درخواست از وجدان کافیست برای آنکه چنین راه حلی را محکوم کنیم. اگر ما از فردی که از منابع مشترک بهرهبرداری میکند تحت عنوان وجدان بخواهیم از بهرهبرداری دست بکشد، ما به او چه چیزی را میگوییم؟ او چه میشنود؟ نه تنها در لحظه بلکه در ساعات بسیار کوتاهی از شب، در نیمههای خواب، او نه تنها عین واژگانی را که ما به کار بردهایم بلکه سرنخهای ارتباطی غیرکلامی که ما به او نآگاهانه دادهایم، به یاد میآورد؟ زودتر یا دیرتر، آگاهانه و یا ناآگاهانه، او حس میکند که دو پیام متناقض را دریافت کرده است: 1) پیام عمدی: اگر آنچه را از شما میخواهیم انجام ندهید، ما آشکارا شما را برای عمل نکردن مانند یک شهروند مسئول محکوم میکنیم؛ 2) پیام غیرعمدی: اگر تو مطابق آنچه ما میگوییم رفتار کنی، ما به طور مخفیانه تو را برای سادهلوح بودنت یعنی کسی که میتواند شرمنده باشد از گوشهای ایستادن تا اینکه جزء مایی که از منابع مشترک بهرهبرداری میکند، باشد.
هر شخص بنابراین در آنچه باتسون آن را پیوند دوگانه مینامد، گیر میافتد. باتسون و همکارانش مورد محتملی به وجود آوردند تا پیوند دوگانه را به عنوان عامل علی مهمی در پیدایش بیماری اسکیزوفرنی مشاهده کنند. پیوند دوگانه ممکن است همیشه مخرب نباشد، اما همیشه سلامتی ذهنی هر کسی را که آن را به کار میبرد در معرض خطر قرار میدهد. «یک وجدان بد» آنچنان که نیچه میگوید، «نوعی بیماری است».

درخواست بیدار شدن وجدان در دیگران، فریفتن هرکسی است که آرزو میکند کنترلش را فراتر از مرزهای قانونی گسترش دهد. رهبران در بالاترین سطح تسلیم شدن در برابر این فریفتن هستند. آیا هیچ رئیسجمهوری در نسل قبلی موفقیتی در فراخواندن واحدهای کار برای تعدیل داوطلبانه خواستههایشان برای دستمزد، و یا کمپانیهای فولاد برای مفتخر شدن به دستورالعملهای داوطلبانه در خصوص کاهش قیمتها داشته است؟ من میتوانم بگویم که هیچ کدام. لفاظی به کار رفته در چنین موقعیتهایی برای به وجود آوردن احساس گناه در کسانی که همکاری نمیکنند، طراحی میشود .
برای قرنها، بدون هیچگونه برهانی، فرض بر این بود که به وجود آوردن حس گناه ارزشمند است، احتمالا این جزئی ضروری از زندگی مدنی بود. اما، در این جهان پس از فروید، ما در خصوص آن شک داریم.
پل گودمن از منظر دیدگاه های نوین عنوان میکند: « هیچ مطلوبیتی از احساس گناه هرگز به دست نیامده است، نه هوش، نه سیاست و نه شفقت. گناه توجهی را به سوی موضوع برنمیانگیزد، و نه حتی علاقه ای را، که ممکن است معنایی داشته باشد، اما اضطراب را برمیانگیزد»
شخص حتما نباید روانپزشک حرفهای باشد تا پیامدهای اضطراب را مشاهده کند. ما در دنیای غربی از دو دوره تاریک هراس آور بودن خود، سر برآوردهایم که تا اندازهای به واسطه قوانین ممنوعیت حفظ میشد، اما احتمالا حتی به شکل موثرتری از مکانیسم تولید اضطراب آموزشی، برمیخواست. آلکس کامفرت داستان سازندگان اضطرابی را بیان میکند که تنها یک نوع نیست.
از آنجاییکه اثبات دشوار است، ما حتی ارفاق می کنیم به استنتاجهایی که بر مبنای آن اضطراب ممکن است برخی اوقات از نقطه نظرهای خاصی، مطلوب باشد. پرسش بزرگتری که ما باید از خود بپرسیم این است که آیا به عنوان یک دغدغه سیاسی، ما باید از تکنیکهای به وجود آورد گرایش ( و نه تصمیم) را که از نظر روانشناسی، بیماریزا است، استفاده کنیم و آن را تشویق کنیم یا نه؟ مفهوم واژه مسئولیت در چنین بستری چه خواهد بود؟ آیا دقیقا مترادف با واژه وجدان است؟ چه زمانی ما اجازه داریم واژه مسئولیت را در غیاب یک مترادف قابل قبول برای وجدان به کار بریم تا فرد آزاد نهیب دهیم که در برابر منابع مشترک بر خلاف علاقهاش رفتار کند؟ مسئولیت یک واژه جعلی به منظور ایجاد جایگزینی قابل قبول است. تلاشی است برای دریافت چیزی از هیچچیز.
اگر واژه مسئولیت به کار برده شود نیز، من پیشنهاد میکنم که آنچه را چارلز فرانکل به کار برده است، را مسئولیت بدانیم. فیلسوف مسئولیت را به عنوان محصول تنظیمات اجتماعی محدودی میداند. توجه کنید که فرانکل آن را تنظیمات اجتماعی مینامد و نه تبلیغات.

تنظیمات اجتماعی که مسئولیت را تولید می کنند تنظیماتی هستند که توافق را به نوعی، میآفرینند. دزدی بانک را در نظر بگیرید. مردی که پول را از بانک سرقت میکند، به گونهای عمل میکند که پول را منابع مشترک دریافت میکند. چگونه ما از چنین عملی جلوگیری میکنیم؟ مطمئناٌ کنترل رفتار به تنهایی با استمداد زبانی از حس مسئولیت شخص، امکانپذیر نمیباشد. بیشتر از تکیه بر تبلیغات ما از راهنمایی فرانکل پیروی میکنیم و اصرار میکنیم که بانک جزء منابع مشترک نیست؛ ما در جستجوی تنظیماتی اجتماعی محدودی هستیم که بتواند ما را از عمومی شدن حفظ کند. که در نتیجه ما نقض میکنیم آزادیای را که دزدان خواهند داشت، بدون آنکه آن را انکار کرده و بدون آنکه آن را ارج بگذاریم.
اخلاقیات بانک دزدی به ویژه قابل هضم است به خاطر آنکه ما ممنوعیت کامل چنین عملی را قبول میکنیم. ما میخواهیم بگوییم « تو نباید بانکها را بدزدی» بدون اینکه هیچگونه استنثنایی را ایجاد کنیم. اما میانهروی در اجبار نیز میتواند پدید آید. مالیات وسیله اجباری مطلوبی است. برای میانهروی، مغازهداران مرکز شهر در استفاده از فضای پارکینگ، پارکینگ متر را برای بازههای زمانی کوتاه و جریمههای رانندگی را برای بازههای زمانی طولانی مدت استفاده میکنیم. ما نیاز داریم که یک شهروند را از پارک کردن در یک مکان به هر اندازه که دلش بخواهد، محروم نکنیم؛ بلکه ما نیاز داریم که برای او هزینه این کار را به طور فزایندهای بالا ببریم. ممنوعیت نه، اما گزینههای به دقت متوازن شدهای وجود دارد که ما به او پیشنهاد میدهیم. یک مرد خیابان مدیسون ممکن است که این را متقاعد کردن بنامد؛ من ترجیح میدهم که با رکگویی بیشتری کلمه اجبار را به کار ببرم. اجبار یک کلمه زشت برای اکثر آزادیخواهها در شرایط کنونی است، اما نیازی نیست که همیشه اینطور زشت باقی بماند. همچنانکه با کلمات چهار حرفی، زشتیاش ممکن است در معرض نور، و با گفتن مجدد و مجدد آن بدون معذرتخواهی و احساس تاسف از بین برود. برای بسیاری، واژه اجبار تصمیمات حکومتی را که توسط بوروکراتهای غیرمسئول و دور از واقعیت اتخاذ شده است، تصریح میکند؛ اما این، بخش ضروری معنای اجبار نیست. این تنها نوعی از اجبار است که که من آن را اجبار متقابل مینامم، که متقابلا توسط اکثریت مردمی که تحت تاثیر آن قرار میگیرند، بر سرشان توافق شده است. برای اظهار اینکه ما متقابلاً با اجباری بودن آن موافقت کردهایم، اظهار این نیست که ما ضرورتا از ان لذت میبریم و یا حتی تظاهر میکنیم که از آن لذت میبریم. چه کسی از مالیات لذت میبرد؟ ما همگی از آن شاکی هستیم. اما ما مالیاتهای اجباری را قبول میکنیم به این دلیل که ما مالیاتهای داوطلبانه را لطفی بدون قید و شرط میشناسیم. ما نهادسازی میکنیم و (حتی با شکوه و شکایت) از مالیاتها و دیگر ابزار اجبار حمایت میکنیم تا از تراژدی خوفناک منابع مشترک بگریزیم.
یک جایگزین برای نیازهای مشترک، نیاز نیست به طور کامل مرجح باشد. در معاملات ملکی و دیگر کالاهای مادی، جانشینهایی که ما آنها را برگزیدهایم، نهادهای مالکیت خصوصی است که با میراث حقوقی پیوند خوردهاند. آیا این سیستم کاملا درست است؟ من درست بودنش را انکار میکنم. ما باید اقرار کنیم که سیستم قانونی مالکیت خصوصی ما به اضافه قوانین ارثبری ناکافی هستند- اما ما آنرا برگزیدیم، به این دلیل که ما قانع نشدیم که کسی سیستم بهتری را اختراع کرده است. جانشین منابع مشترک آنقدر وحشتناک است که نمیتوان به آن اندیشید. بیعدالتی نسبت به نابودی کامل، مرجح است.
این امر یکی از ویژگیهای نزاع بین تغییر و شرایط ثبات است که با استاندارد دوگانهای مدیریت میشود. هرجایی که یک ابزار تغییر پیشنهاد می شود، اغلب در برابر آن مقاومت میشود، هنگامیکه مخالفان آن پیروزمندانه نقصی را در آن درک می کنند. همچنانکه کینگزلی دیویس به آن اشاره کرده است، ستایشگران یک وضعیت برخی اوقات اشاره میکنند به اینکه هیچ تغییری بدون توافق یکپارچه بر سر آن ممکن نیست، نکتهای که بر خلاف واقعیتهای تاریخی است. تقریبا همانطور که من تشخیص دادم، رد خودبه خودی تغییرات پیشنهادی بر یکی از دو پیش فرض زیر استوار است:
1) وضعیت ثبات عالی است؛ و یا
2) در انتخابی که ما با اصلاح و یا بیکنشی روبهرو هستیم، ما احتمالا باید هیچ کار نکنیم، مادامیکه برای یک طرح کامل منتظر هستیم.
اما ما هرگز نمیتوانیم که هیچ کاری نکنیم. آنچه که برای هزاران سال انجام دادهایم نیز خود نوعی کنش است. خود میتواند مضراتی را بیافریند. در زمانیکه ما آگاه باشیم نسبت به اینکه وضعیت ثبات نیز خود نوعی کنش است، ما میتوانیم بنابراین مقایسه کنیم مزایا و معایب قابل استنباط آن را با تغییر پیشنهادی، تا به بهترین نحو مخاطرات کمبود تجربهمان را جبران کنیم. بر اساس چنین مقایسهای، ما میتوانیم انتخاب عقلانی داشته باشیم که شامل مفروضات غیرقابل اجرایی که تنها در سیستمهای کامل قابل تحمل است، نشود.

ممکن است، سادهترین خلاصه از تجزیه و تحلیل مشکلات جمعیت بشری چنین باشد: منابع مشترک، اگر به هر صورت قابل توجیه باشند، فقط در شرایط جمعیت با تراکم کم قابل توجیه خواهد بود. زمانیکه جمعیت افزایش یافته است، منابع مشترک باید از هر جنبهای پس از جنبه دیگر، رها شوند.
اول اینکه ما رها کردیم فلسفه منابع مشترک را در جمعآوری غذا، محصور کردن اراضی کشاورزی، محدود کردن مراتع و نواحی ماهیگیری و شکار. این محدودیتها هنوز در سراسر جهان به طور کامل تحقق نیافته است.
کمی بعد ما به منابع مشترک به عنوان محلی برای دفع زباله نگاه کردیم که همچنین باید به حال خود رها شود. محدودیت در زمینه دفع فاضلابهای خانگی به طور گستردهای در جهان غربی مورد پذیرش قرار گرفته است. ما هنوز در حال جنگ هستیم برای آنکه منابع مشترکمان را نسبت به آلودگی اتوموبیلها، کارخانهها، حشرهکشها، کودهای شیمیایی، و راهاندازی انرژی اتمی ایزوله کنیم.
در موقعیتی که شناختمان نسبت به مضرات منابع مشترک بیشتر نارس است، مساله مرتبط با لذت را با دقت بیشتری باید مورد مکاشفه قرار دهیم. دولتمان هزاران میلیاد دلار را برای به وجود آوردن حمل و نقل فوقسریعی که زندگی 50 هزار نفر را مختل خواهد کرد به ازای آنکه شخصی میخواهد از ساحلی به ساحل دیگر 3 ساعت سریعتر براند. تبلیغات مختلف در مسیر سفر، آلودگی بصری در منظر مسافران ایجاد کرده است. ما فرسنگها دور از جایی هستیم که در خصوص موضوعات مرتبط با منابع مشترک بر اساس لذت قانونگذاری کنیم. آیا این به دلیل آن است که میراث خردگرایی ما، وادارمان میکند به دیدن لذت به عنوان گناه و یا رنج (که آن آلودگی تبلیغات است)، در نتیجه نشانهای از فضیلت؟
هر چارچوب جدیدی از منابع مشترک، شامل آسیبی به آزادی شخصی عدهای میشود. آسیبها وارد آمده در گذشته دور ممکن بود مورد پذیرش قرار گیرد به این دلیل که هیچ معاصری از فقدانش شکایت نمیکرد. این آسیبهای جدیداً طراحی شده است که ما به شدت در برابر آن مقاومت میکنیم. فریادهای حقوق و آزادی در هوا طنین انداز شده است. اما آزادی به چه معناست؟ آیا وقتی مردمی متقابلا توافق میکنند برای زیرپا گذاشتن قوانین جلوگیری کننده از بانکدزدی، نوع بشر بیشتر آزاد میشود و نه کمتر؟ افراد در چارچوب منطق منابع مشترکی که آزادی برایش تنها نابودی جهانی را به دنبا خواهد داشت، محصور شدهاند. زمانیکه آنها ضرورت اجبار متقابل را ببینند، آنها از پیروی از دیگر اهداف آزاد خواهند شد. من معتقدم به آنچه هگل گفته است که آزادی، بازشناسی ضرورت است.
مهمترین جنبه ضرورت که ما باید آن را بازشناسیم، ضرورت رها کردن منابع مشترک است. هیچ راه حل فنی نمیتواند ما را از مصیبت اتخاذ چنین دیدگاهی برهاند. آزادی در چنین امری، نابودی همه را در پی خواهد داشت. در این لحظه، برای اجتناب از تصمیات سخت، بسیاری از ما اغوا میشویم که تبلیغاتی را در خصوص وجدان و یا مسئولیت راه بیاندازیم. در برابر فریفته شدن باید مقاومت شود، به این دلیل که درخواست برای کنش مستقل بر اساس وجدان، در غیاب هر گونه وجدانی در دراز مدت و افزایش اضطراب در کوتاه مدت، انتخاب میشود.
تنها راه برای آنکه ما بتوانیم حفظ شویم و از دیگران و آزادیهای گرانبهاتر مراقبت کنیم، بازشناسی ضرورت و رها کردن آزادی در استفاده از منابع مشترک است. تنها در این صورت است که ما میتوانیم نقطه پایانی بر این جنبه از تراژدی منابع مشترک بگذاریم.