
اسمم «تهسیگار» است؛ همان تهماندهٔ ماجرا، همان که وقتی لذتش تمام شد، با بیاعتنایی روی زمین میافتد و زیر نوک کفشی له میشود. زادهٔ یک بیحوصلگیام، یا شاید زادهٔ یک اضطراب عمیق؛ یکی از همان تهسیگارهای بهمنیِ پرمصرفِ دودکشهای این شهر. اما نگذار این هویت ناچیز فریبت بدهد؛ من در کوتاهترین لحظات عمرم، نابترین تکههای روح آدمها را در مشتم نگه میدارم. هر پُکی که به من زده میشود، رازی را همراه دودش بیرون میریزد.
جای من گوشهٔ خیابان انقلاب است، روبهروی کتابفروشی قدیمیای که ویترینش پر از کتابهای چاپممنوع و کاغذهای زرد شده است. پیادهرو شلوغ است؛ از دانشجویی که جزوهاش را محکم به سینه چسبانده تا دستفروشی که با صدایی گرفته فریاد میزند: «جوراب، سه جفت صد تومن». من وسط این هیاهو، روی جدول سیمانی کنار جوی خشکیده افتادهام، هنوز کمی گرم، هنوز بوی تنِ او را میدهم.
او دختری جوان بود. انگشتان لرزانش مرا از پاکت بیرون کشید؛ بار اولش نبود. وقتی ته پاکت را که زد، آهی کشید که بوی حسرت میداد. مرا روشن کرد و در اولین پُک، مردمک چشمهایش گشاد شد، انگار دود پردهای را از برابر ذهنش کنار زد. صدایی از ته گلویش شنیدم، نه با گوش که با تار و پود کاغذی خودم: «باز هم قبول نشدم... مامان این دفعه دیگر...» جملهاش ناتمام ماند.
نیمی از تنم که خاکستر شد، اشکی بیصدا دیدم که از گوشهٔ چشمش راه افتاد، اما پیش از رسیدن به چانه، با پشت دست پاکش کرد. کیفش را باز کرد و مدرک زبانش را نگاه کرد؛ کارتی بود با عکسی غمگین از خودش و نمرهای که آرزوهایش را پرپر کرده بود. دودم را عمیقتر به ریههایش فرستاد، انگار میخواست رنج را تا ته وجودش ببلعد و هضم کند. حرف مادرش در سرش میچرخید، من حسش میکردم: «دیدم، گفتم پول نداریم برای این کارها...»
بعد مرا از دست کشید، همان پُک آخر؛ پُکی که تمام سنگینی یک تصمیم را با خود داشت، تصمیمی میان تسلیم شدن یا جنگیدن تا آخرین قطرهٔ تهسیگار بعدی. سپس با همان بیاعتنایی همیشگی مرا روی جدول انداخت و با نوک پوتین ساقهبلند مشکیاش خردم کرد. چرخید و رفت، محکمتر از قبل.
حالا من ماندهام اینجا، زیر نور نئون کتابفروشی، میان هزاران برادر و خواهر تهسیگاریِ دیگر. آن سوی جدول، پیرمرد کتابفروش با محاسنی سفید به ویترینش خیره است، جایی که پشت شیشه، عکس نیما یوشیج زیر غبار نشسته. اینجا، در خیابان انقلاب، دغدغهٔ مردم فقط نان نیست؛ نمره است، قبولی است، رفتن است، پناهندگی است، کتابهایی است که پشت ویترین حبس ماندهاند و مغزهایی که پشت جمجمهها منفجر میشوند.
من تهسیگار دختری هستم که فردا باز از جیب مادرش پول توجیبی برمیدارد، پاکتی تازه میخرد، و شاید کتابی از همان کتابفروشیِ روبهرو. من راوی لحظاتیام که آدمها با خودشان خلوت میکنند و دود، تنها شاهد خیانت به رؤیاهایشان میشود. سفیر تمام اضطرابهایم، دودِ تمام حسرتهایم، خاکسترِ تمام مقاومتهای کوچکی که هر روز در این شهر زیر کفشها له میشوند و فردا دوباره از گوشهٔ یک پاکت سر برمیآورند.
اگر روزی از خیابان انقلاب گذشتی و تهسیگاری دیدی که هنوز بوی عطر تلخ زنی را میدهد، بدان که آن منم؛ همان تهماندهٔ یک جنگ خاموش.