گاهی فقط باید ادامه داد
گاهی در زندگی به نقطه‌ای می‌رسیم که نه می‌دانیم دقیقاً چه باید بکنیم، نه می‌دانیم نتیجه چه خواهد شد. فقط می‌دانیم که اگر همین‌جا بایستیم، احتمالاً هیچ اتفاقی نمی‌افتد.
اینجاست که یک سؤال ساده اما سخت پیش می‌آید:
واقعاً چقدر باید ادامه داد؟
ما معمولاً موفقیت را از بیرون نگاه می‌کنیم. آدمی را می‌بینیم که به جای خوبی رسیده و بعد داستان زندگی‌اش را از همان‌جا شروع می‌کنیم؛ اما کمتر کسی آن شب‌هایی را می‌بیند که خودش هم نمی‌دانسته ادامه دادن ارزشش را دارد یا نه.
آنجلا داک‌ورث، روان‌شناس دانشگاه پنسیلوانیا، برای این ویژگی واژه‌ی جالبی دارد: Grit؛ چیزی بین پشتکار، سماجت و تعهد به یک هدف بلندمدت.
در مقاله‌ای که داک‌ورث و همکارانش در سال ۲۰۰۷ در Journal of Personality and Social Psychology منتشر کردند، «گریت» به‌عنوان ترکیبی از پشتکار و علاقه به اهداف بلندمدت بررسی شد. پژوهش آن‌ها روی گروه‌هایی مانند دانشجویان، دانشجویان وست‌پوینت و شرکت‌کنندگان مسابقه‌ی املای ملی آمریکا نشان داد که این ویژگی با برخی شاخص‌های موفقیت ارتباط دارد؛ هرچند سهم آن در توضیح تفاوت‌های موفقیت، محدود بود و نباید آن را فرمول قطعی موفقیت دانست.
اما اینجا یک نکته‌ی مهم وجود دارد.
ادامه دادن به‌تنهایی کافی نیست.
اگر داری در جاده‌ای اشتباه حرکت می‌کنی، سریع‌تر رفتن تو را به مقصد درست نمی‌رساند.
در سال ۱۹۹۳، آندرس اریکسون و همکارانش در مقاله‌ای مشهور در Psychological Review درباره‌ی چیزی صحبت کردند که بعدها به «تمرین هدفمند» یا Deliberate Practice معروف شد. ایده‌ی اصلی این بود که مهارت بالا فقط حاصل تکرار نیست؛ تمرینی است که با هدف بهبود، تلاش آگاهانه و اصلاح مستمر انجام می‌شود.
پس شاید مسیر موفقیت چیزی شبیه این باشد:
ادامه بده، اما هر بار کمی بهتر.
گاهی لازم است فقط مقاومت کنیم و از جا بلند شویم. گاهی هم لازم است بایستیم، به مسیر نگاه کنیم و بفهمیم کجای کار اشتباه بوده.
آلبرت بندورا، روان‌شناس مشهور، در سال ۱۹۷۷ نظریه‌ی «خودکارآمدی» را مطرح کرد. از نگاه او، باور انسان به اینکه «من می‌توانم از پس این کار برآیم» روی شروع کردن، میزان تلاش و اینکه چقدر در برابر موانع دوام می‌آوریم، تأثیر دارد.
یعنی گاهی قبل از اینکه واقعاً شکست بخوریم، در ذهن خودمان شکست خورده‌ایم.
و شاید یکی از سخت‌ترین بخش‌های مسیر همین باشد؛ اینکه هنوز هیچ نشانه‌ای از موفقیت نداری، اما باید به اندازه‌ای به خودت اعتماد داشته باشی که یک قدم دیگر برداری.
از طرف دیگر، کارول دوک، روان‌شناس دانشگاه استنفورد، با مفهوم Growth Mindset یا «ذهنیت رشد» نگاه دیگری به این موضوع اضافه کرد: اینکه توانایی‌های ما الزاماً ثابت و از پیش تعیین‌شده نیستند و می‌توانند در طول زمان رشد کنند. البته این مفهوم به معنای ساده‌ی «هرکس فقط تلاش کند حتماً موفق می‌شود» نیست؛ بلکه تلاش باید با یادگیری، راهبرد مناسب و اصلاح اشتباهات همراه باشد.
شاید به همین دلیل است که شکست همیشه آن چیزی نیست که فکر می‌کنیم.
گاهی شکست به ما می‌گوید:
«تو برای این کار ساخته نشده‌ای.»
اما گاهی فقط می‌گوید:
«با این روش جواب نمی‌دهد؛ روش دیگری را امتحان کن.»
این دو جمله، از زمین تا آسمان با هم فرق دارند.
حتی تحقیقات مربوط به هدف‌گذاری نیز روی همین موضوع تأکید دارند. ادوین لاک و گری لاتهام در مقاله‌ی مروری مهم خود در سال ۲۰۰۲ در American Psychologist، حاصل حدود ۳۵ سال پژوهش درباره‌ی هدف‌گذاری را بررسی کردند و نشان دادند که هدف‌ها، در صورت طراحی مناسب، می‌توانند بر انگیزش و عملکرد اثر بگذارند.
پس شاید مشکل خیلی از ما این نیست که «کم تلاش می‌کنیم».
شاید گاهی نمی‌دانیم برای چه چیزی تلاش می‌کنیم.
من فکر می‌کنم استقامت واقعی این نیست که هر روز خودمان را مجبور کنیم همان کاری را که دیروز انجام دادیم، دوباره انجام دهیم.
استقامت واقعی شاید این باشد که وقتی جواب نگرفتیم، دوباره فکر کنیم.
وقتی شکست خوردیم، دوباره یاد بگیریم.
وقتی خسته شدیم، کمی بایستیم.
وقتی لازم بود، مسیرمان را عوض کنیم.
اما هدفی را که واقعاً به آن باور داریم، به این راحتی رها نکنیم.
شاید موفقیت اصلاً آن لحظه‌ی باشکوهی نباشد که ناگهان همه‌چیز درست می‌شود.
شاید موفقیت، مجموعه‌ای از همان روزهای معمولی باشد که هیچ اتفاق خارق‌العاده‌ای در آن‌ها نیفتاد؛ جز اینکه تو یک روز دیگر هم ادامه دادی.
گاهی باید جنگید.
گاهی باید یاد گرفت.
گاهی باید تغییر مسیر داد.
و گاهی…
واقعاً فقط باید ادامه داد.
