فرآوری لجن در تصفیه خانه فاضلاب شهری

با توجه به خصوصیات لجن بیولوژیکی و غیربیولوژیکی، دلایل لزوم کنترل لجن به قرار زیر است:
لجن اولیه: ناشی از ته نشینی مربوط به مواد معلق (TSS) در حوض ته نشینی اولیه، این لجن دارای pH 5 تا 6.5، در صد جامدات خشک برابر 3 تا 8 درصد، جرم مخصوص ذرات برابر 1.3 تا 1.5، و کل جامدات فرار برابر 60 تا 90 درصد می باشد. لجن تازه دارای رنگ خاکستری و بوی خاصی ندارد ولی در صورت ماندگی دارای رنگ تیره تا سیاه و دارای بو و تعفن می باشد. این لجن فساد پذیر می باشد.
لجن فعال (ثانویه) : دارای pH 6.5 تا 7.5 ، کل جامدات خشک 0.5 تا 1 درصد، جرم مخصوص ذرات برابر با 1.2 تا 1.4 و جامدات فرار برابر با 60 تا 80 درصد است. این لجن در صورت تازگی دارای رنگ قهوه ای کمرنگ و بدون بو می باشد و درصورت ماندگی فساد پذیر بوده و رنگ تیره یا سیاه بخود می گیرد.
عملیات مهم پردازش و دفع لجن، شامل موارد زیر می باشد:
تغليظ لجن
هدف از تغلیظ لجن کاهش حجم لجن برای عملیات بعدی است به طوری که اگر بتوان حدود 3 تا 4 درصد جامدات موجود در لجن را تغلیظ نمود، حجم لجن
به کمتر از 2 برابر تقلیل می یابد. از روش های متعددی جهت تغلیظ لجن استفاده می شود که مهم ترین آنها عبارتند از:
از روش های ذکر شده، روش ثقلی، روش رایج با نتایج خوب می باشد که در تصفیه خانه های بزرگ فاضلاب نیز کاربرد دارد.
تغلیط ثقلی در مخزنی که از لحاظ طرح، شبیه مخزن ته نشینی معمولی است انجام می شود. عموماً از مخزن های دایره ای استفاده می کنند. لجن رقیق را به مرکز این مخزن وارد می کنند و سپس آن را به حال خود می گذارند تا ته نشین و فشرده شود، سپس لجن تغلیظ شده را از کف مخزن تخلیه می کنند. مکانیسم های اختلاط، لجن را به آرامی هم می زند و مجراهایی برای فرار آب باز کرده و فرایند تغلیظ را تسریع می کند. مایع روئی حاصل به سیستم تصفیه برگشت داده می شود. لجن تغلیظ شده در کف مخزن جمع می شود. فضای لازم برای انباشت لجن باید فراهم باشد.
طراحی تغلیظ کننده ثقلی
در بهره برداری از تغلیظ کننده ها، بستری از لجن را در کف تغلیظ کننده نگه می دارند تا به تغلیظ لجن کمک کند. بنابراین تخلیه لجن با نسبت مناسب برای ته نشینی جامدات (ته نشینی تراکمی) بسیار دارای اهمیت می باشد. این پارامتر را نسبت حجمی لجن گویند، یعنی نسبت حجم بستر لجن در تغلیظ کننده به حجم لجن تغلیظ شده که روزانه از سیستم خارج می شود. نسبت حجمی لجن بین 0.5 تا 20 روز متغیر است. روش دیگر اندازه گیری عمق بستر لجن در تغلیظ کننده است. این عمق می تواند بین 0.6 تا 2.5 متر متغیر باشد. در ماه های گرم سال، عمق این لایه را کمتر در نظر می گیرند.
منبع: فراوری لجن