همه علاقهمندان به رشد فردی در اولین روزهای سال نو، این وظیفه را به عهده خود میبینند که برای سال نو برنامهای در راستای اهداف خود تنظیم کنند اما آمارها نشان میدهد که درصد بالایی که از برنامههای سال نو ریخته عملی نمیشود و دلیلش همان دلیلی است که جلسات باشگاههای ورزشی، رژیمهای لاغری و امثالهم به سرانجام نمیرسد.
همه ما از درون میخواهیم که زندگی بهتری را تجربه کنیم، این بخشی از ویژگیهای آدمیزادی ما است که همیشه حرکت رو به جلو و رو به سوی کمال را میخواهد، پس دور از ذهن نیست که بپرسیم که چرا این برنامهریزیها و خواستهها غالبا محقق نمیشود!؟
از نظر من آدمها به شکل کلی، به دو دسته تقسیم میشوند: آنهایی که به سوی اهدافشان در حرکت هستند و افرادی که این کار را نمیکنند و اجازه میدهند زندگی، تصادف یا تقدیر آنها را به سرانجامی برساند.
آدمهایی که به سوی اهدافشان حرکت نمیکنند نیز دو دسته هستند: آنهایی که دست از تلاش برمیدارند و دیگران، شرایط، خانواده و جامعه را عامل اصلی زندگی خود میدانند و دسته دیگر آنهایی که دائما در تلاشند اما به نتایج دلخواه خود نمیرسند. اینجا روی سخنم با دسته دو از دسته دوم است: آدمهایی که دائما تلاش میکنند اما به نتایج رضایت بخش در راستای اهداف خود نمیرسند، آنها همیشه در تلاشند، همیشه انگار که در حال دویدن هستند، با تلاش و پیگیر اما متاسفانه این دویدن شبیه دویدن روی تردمیل، آنها را به هیچ جا نمیرساند.
اگر شما هم جزو این دسته از افراد هستید، تنها نیستید. خستگی و فرسودگی شما کاملا قابل درک و همدلی است اما چرا این اتفاق میافتد؟؟؟
حتما متوجه هستید که جواب دادن به این پرسش اصلا راحت نیست زیرا دلایل مختلفی میتواند در این وضعیت تأثیرگذار باشد. جوابهای احتمالی و سریع این سوال شامل این موارد است: کاملگرایی یا پرفکشنیسم، ترس از موفقیت، ترس از شکست، از این شاخه به آن شاخه پریدن یا عدم تمرکز و موارد دیگری که البته قطعا دهها عامل دیگر میتوان به آن اضافه کرد.
بگذارید که به نوعی دیگر به این وضعیت نگاه کنیم: ما در حال پرسیدن یک سوال هستیم: «چرا به نتایج دلخواهمان نمیرسیم؟»، چرا به برنامههایمان متعهد نمیمانیم؟ اینجا همان جایی است که باید توقف کنیم. سوال درست، نیمی از پاسخ است.

دری بسته است و ما در برابر این در بسته گیر افتادهایم، مساله اینجا است که دستهای از کلیدهای مختلف روبهروی ما است. ما نمیدانیم این در چرا بسته است اما به هر وسیلهای میخواهیم که این در باز شود، پس به سرعت به سراغ تست کردن انواع کلیدها میرویم!!! تلاشی بیپایان برای یافتن راهی، برای عبور از این در بسته. اما سوال، چیز دیگری است: «چرا این در بسته است؟» نه چرایی از سر جزع و فزع بلکه چرایی از سر کنجکاوی.
شاید دلیلش این نیست که کلیدش پیدا نمیشود! شاید دلیل دیگری پشت این در بسته پنهان شده باشد، شما این طور فکر نمیکنید؟
درهای بسته در زندگی ما، مثل اتاقهای فرار نیستد که باید به سرعت راه حلی برای آن پیدا کرد. شما با حرف من مخالفید، درست است؟ حق دارید زیرا ما اینگونه آموختهایم که همیشه باید به دنبال راهحل باشیم اما کمتر به ما گفته شده که درک درست از صورت مساله را پیش از حل آن در نظر بگیریم.
نکته طلایی در رویارویی با درهای بسته زندگی همین است. قدرت درک صورت مساله یا همان چیزی که در نگرشهای بودایی، به آن «پذیرش» گفته میشود. پذیرش به زبان دیگر همان پذیرفتن صورت مساله است.
البته کلمه «پذیرش»، میتواند غلطانداز باشد. زیرا به پذیرش میتوان از دو بُعد نگاه انداخت:
۱.به معنای پذیرفتن وضعیت موجود
۲. به معنای پذیرفتن صورت مساله
در بسیاری موارد ما فکر میکنیم که نباید وضعیت موجود را پذیرفت، که قطعا درست فکر میکنیم اما نکته کنکوری اینجا است که مراد از «پذیرش»، پذیرفتن صورت مساله است، نه پذیرفتن وضعیت موجود.
اگر شما هم مثل من معتقد باشید که جهان هستی، هوشمند است، باید این نکته را هم بپذیرید که درهای بسته در زندگی ما برای منظوری در مسیر ما قرار میگیرند و در بسیاری از موارد قرار است نکتهای را به ما یاد آوری کنند. آیا این تصادفی است که ما بارها و بارها با مسائل مشابهی روبهرو میشویم؟ یک رئیس بداخلاق، یک شریک از زیرکار دررو، یک دوست سواستفادهگر؟ آیا تکرار این مسائل به این معنا نیست که ما متوجه اصل داستان نمیشویم و سریعا میخواهیم از آن عبور کنیم؟ آیا تکرار این مسائل به این معنا نیست که ما نمیخواهیم با نکتهای درونی روبهرو شویم و صورت مساله را نادیده بگیریم؟
از نظر من جهان هستی به قصد جنگ و آزار برای ما موانعی را در نظر نمیگیرد، بلکه هوشمندانه در پی آن است که ما را به جنبههایی از درونمان توجه دهد، به خصوص به ترسهای بیموردمان که ما را از فراتر رفتن باز میدارد، در نتیجه با شتاب به سراغ کلید میگردیم؛ از کلیدی به کلیدی دیگر سرگردانیمان را توسعه میدهیم. با گرفتن مشاورههای متعدد، رفتن به کلاسهای مختلف، از این شاخه به آن شاخه پریدن با شکلی قشنگ از تلاشهایی که وجه ما را موجه جلوه دهد. و ممکن است در نهایت در را به هر ضرب و زوری که شده باز کنیم اما درسش را نگرفته باشیم و تنها این تاخیری در مواجهه با خودمان است.
صبوری در برابر در بسته برای شناخت صورت مساله دقیقا همان چیزی است که ما به آن نیاز داریم و کمتر درباره آن شنیدهایم: چرا یک در بسته روبهروی من قرار گرفته است؟ زیرا این در میخواهد با من صحبت کند، میخواهد من را با بخشهای ناشناخته و ترسهای درونی خودم آشنا کند و به من بفهماند که «درک کردن» و «پذیرش»، کلید اصلی عبور از مسائل است.

تابستان خیلی سال پیش همراه خانواده راهی ییلاق شدیم، کلید در باغ را قرار بود من بردارم، کلی وسیله بود و جمع کردن وسایل و انتقال آن به ماشین خیلی با سرعت انجام شد، راه به سرعت طی شد و ما پشت در باغ رسیدیم. هوا گرم بود، کتم را از تنم درآورده بودم. وسیلهها را از ماشین خارج کرده و پشت در گذاشته بودیم، آن وقت نوبت من بود که کلید را از کیفم درآورم اما کلیدی در کار نبود. همه وسائل را گشتیم و نبود. نبود که نبود. چارهای هم نبود، کلی راه آمده بودیم و حیف بود که برگردیم بنابراین بند و بساطمان را در گوشهای پهن کردیم و آن روز گرم را زیر سایه درختی به عصر رساندیم.
عصر که شد هوا کم کم رو به خنکی رفت، به سراغ کتم که رفتم سنگینی یک جیبش را حس کردم، کلید با من بود، همه این ساعتهای گرم، کلید در جیب کتم بود، اصلا نفهمیده بودم چطور آن را به جیبم انداخته بودم چون همیشه کلیدها را در کیفم میگذاشتم اما شتاب و ترس از در بسته ذهنم را به هم ریخته بود.
خیلی وقتها داستان همین است، کلید پیش خود ما است و قرار نیست کلید را از جای دیگری بیابیم. گاهی حتی در هم بسته نیست، فقط باید دستگیرهاش را چرخاند.
درهای بسته، نه تنها دشمن ما نیستند بلکه احتمالا دوست ما هستند و قرار است با ما حرف بزنند، بگویند که به خودت برگرد، آرام بگیر و ببین که قرار است چیزی یاد بگیری. قرار گرفتن، آسان نیست و دشواری داستان در همین نکته کوچک است.