
توان پاسخگویی یک کسب و کار به تغییر، چابکی نام دارد. اگر کسب و کارها نتوانند به خوبی به تغییرات پاسخ دهند، شکست می خورند. در دنیایی که تغییرات بسیار سریع و غیر قابل پیش بینی است، مسلماً داشتن چابکی برای بقای کسب و کار امری حیاتی به حساب می آید. رقابت شدید در محیط کسب و کار، افزایش انتظارات مشتریان، جهانی شدن، مسائل فرهنگی و اجتماعی، محدودیت نیروی انسانی ماهر، تغییرات فناوری اطلاعات، نوآوری و ابتکار از جمله عوامل محرک تغییرات محیط سازمان ها هستند که ضرورت توجه به چابکی را متجلی می سازند.
واژه «چابک» بیانگر سرعت و قدرت سازمان به هنگام مواجهه با رویدادهای داخلی و خارجی است. با این اوصاف نقش مدیران در توانمندسازی سازمان برای مقابله با چنین تغییراتی بسیار حیاتی است. بسیاری از مدیران تمایل دارند سخت گیر باشند و نمی توانند به خوبی با کارکنان شان ارتباط برقرار کنند. آنها نمیتوانند در محیط کسب و کار، فرهنگ سازمانی، فرآیند کاری و فناوری تغییر و تحول ایجاد کنند. این مدیران به رغم داشتن دانش فنی خوب، نمیتوانند موفق باشند. مدیران اثر بخش مدیرانی هستند که به خوبی از قابلیتهای عاطفی بهره میگیرند و رابطه اثر بخش و سازنده برقرار میکنند.
در بازار رقابتی نیاز مبرمی به توسعه و بهبود انعطاف پذیری و نیز پاسخگویی سازمان وجود دارد. امروزه بسیاری از سازمان ها و شرکت ها با رقابت فزاینده نامطمئنی رو به رو هستند که به واسطه نوآوری های تکنولوژیکی، تغییر محیط های بازاری و نیازهای درحال تغییر مشتریان شدت یافته است. این وضعیت بحرانی موجب اصلاحات عمده ای در چشم انداز استراتژیک سازمان، اولویت های کسب و کار، و بازبینی مدل های سنتی و حتی مدل های نسبتاً معاصر شده است. به عبارتی می توان گفت که رویکردها و راه حل های گذشته دیگر قابلیت و توانایی خود برای رویارویی با چالش های سازمانی و محیط بیرونی را از دست داده اند و بهتر است با رویکردها و دیدگاه های جدیدی جایگزین شوند. از این رو یکی از راه های پاسخگویی به عوامل تغییر و تحول سازمانی، چابکی است.
متدولوژی چابک یک فرآیند تدریجی و تکاملی مشتمل بر مجموعه ای از مراحل تکرار برای توسعه محصول است که در انتهای هر فاز بخش کوچکي از محصول نهایی انتشار پیدا می کند. این متدولوژی بازخورد از انتشارات پیاپی محصول به عنوان مکانیزم کنترل استفاده می کند. درواقع چابکی پارادایمی است که برای پاسخ به شتاب بالای تغییرات پیشبینی نشده کسب و کار و عدم اطمینان محیطی، افزایش رقابت، تغییرات بازار و تمایل برای داشتن سازمانی پویا، انعطافپذیر و نوآور مطرح شده است.
از مزایای این متدولوژی مي توان به:
- پاسخگویی فعالانه و سريع به نیازهای مشتریان
- مدیریت تغییرات ناشی از پویایی سیستم
- افزایش شفافیت اطلاعات
- افزایش قابلیت سازمان در بهره مندی از فرصت های موجود
- دستیابی به مزیت رقابتی در شرایط ناپایدار
- دستیابی به اهداف در مواجهه با تقاضاهای غیرقابل پیش بینی مشتریان
- استفاده کارآمدتر از منابع
- انعطاف پذیری و انطباق پذیری بیشتر با نیازها
- تشخیص سریع مشکلات و در نتیجه رفع سریعتر آنها
و ... اشاره کرد.
متدلوژی چابک مانند هر روش دیگر، معایبی نیز دارد که عبارتند از: تمایل پروژه ها به خارج شدن از مسیر، کمبود مستندات و کاهش امکان پیش بینی نتایج و ... .
بنابراین با توجه به افزایش مداوم فضای رقابتی در دنیای کسب و کار، رویکرد چابک مزایای بیشمار و اشکالات محدودی را به همراه دارد. از آنجا که در آینده ی نزدیک، محیط کاری بیشتر شرکت ها دیجیتالی خواهد شد و این محیط وابستگی زیادی به سرعت، انعطاف پذیری و افزایش بهره وری دارد، روش های چابک به طور فزاینده ای ضروری خواهند شد. همچنین بررسی ها نشان می دهد که نرخ پذیرش چابکی در تمامی صنایع در سراسر جهان رو به افزایش است.
نتیجه گیری
با استفاده از روش های چابک، شرکت ها می توانند در ابتدای مراحل توسعه، بازخورد کاربر را دریافت کنند تا از اعمال ویژگی های غیر ضروری اجتناب کرده و اجازه دهند پیش از آنکه به صورت یکجا پول یا زمان زیادی سرمایه گذاری شود، فرایندها به طور تدریجی، بازسازی شوند.
در پایان ذکر این نکته ضروری است: چابکی یک راه حل معجزه آسا یا به اصلاح «Silver Bullet» برای هر مشکلی نیست؛ با این حال اگر از این روش به طور هوشمندانه و در موقعیت های مناسب استفاده شود، مزایایی دارد که به راحتی از معایب آن پیشی خواهد گرفت.