
مدیر ارشد فناوری یا CTO یکی از موقعیت های شغلی در حوزه تکنولوژی است که جایگاه ویژه ای در دنیای تجارت مدرن دارد. CTO یا مدیر ارشد فناوری، مسئول رسیدگی به فعالیت های حوزه فناوری پروژه ها و شرکت هاست. اما بیایید به این تعریف بسنده نکنیم. در این راهنما از ژاکت، با هم می بینیم که منظور از CTO چیست، یک مدیر ارشد فناوری چه مسئولیت هایی دارد و برای تبدیل شدن به CTO باید به دنبال چه مهارت هایی باشیم. پس اگر احساس می کنید استعداد مدیریت و همینطور استعداد مهارت های فناوری را دارید، در این راهنما همراه ما باشید.
مدیر ارشد فناوری (CTO) مخفف عبارت "Chief Technology Officer" است . مدیر ارشد فناوری، یکی از موقعیت های شغلی در سطح اجرایی است. این سمَت، اغلب بر بخش مهندسی یا بر بخش فناوری شرکت ها نظارت دارد. مهم ترین مسئولیت مدیر ارشد فناوری نیز شناسایی نیازهای کوتاه مدت و بلند مدت پروژه و پیدا کردن راهی برای رفع این نیازهاست.
مدیر ارشد فناوری اغلب دانشی که از فناوری را دارند که با مهارت های تجاری ترکیب می کنند تا بتوانند به روزترین و معتبرترین راه حل ها را برای رشد و موفقیت سازمان ارائه دهند.
بالاتر کمی درباره مسئولیت های یک مدیر ارشد فناوری صحبت کردیم. اما بیایید با نگاهی دقیق تر بررسی کنیم که اصلاً نقش یک CTO چیست و چه وظایفی به او محول می شوند.
در یک تعریف کلی باید بگوییم که تمام تصمیمات یک پروژه (یا سازمان) که مربوط به حوزه تکنولوژی می شوند، توسط CTO گرفته می شوند. حالا این تصمیم گیری خود شامل مسئولیت های دیگر است که مهم ترین آنها عبارت اند از:
البته طبیعتاً وظایف دقیق تر یک CTO، بسته به شرکت و صنعتی که قرار است در آن مشغول به کار شود، متفاوت خواهد بود.

اگر بین عناوین شغلی حوزه فناوری گشته باشید، احتمالاً به غیر از CTO، نام CIO هم به چشم تان خورده است. شاید این دو موقعیت شغلی در نگاه اول کاملاً مشابه به نظر برسند؛ چون هدف اصلی هر دو، استفاده از درست ترین و بهترین تکنولوژی ها برای پیشبرد اهداف سازمان است. اما اگر در مسئولیت های این دو دقیق تر شویم، به یک تفاوت اساسی می رسیم.
تفاوت CIO (مدیر ارشد اطلاعات) و CTO در این است که CIO بیشتر واسطه ای بین تیم ها و اعضای داخلی سازمان است. این در حالی است که CTO بیشتر روی روابط خارج از شرکت تمرکز دارد. از زاویه ای دیگر می توان گفت CTO تمام تمرکزش بر این است که پیشرفته ترین دانش های دنیای تکنولوژی را در سازمان پیاده کند. اما CIO کمی محتاطانه تر عمل می کند؛ چون اوست که می داند محدودیت ها و نیازهای داخلی سازمان چیست. بنابراین CIO سعی می کند تکنولوژی های جدید را طوری انتخاب کند که همسو با وضعیت سازمان باشد.
برای مثال این وظیفه CIO است که در انتخاب متدها یا تجهیزات جدید، به بودجه سازمان (که یکی از مهم ترین محدودیت هاست) توجه داشته باشد.
اما در نهایت استراتژی های هر دوی این نیروها در کنار هم قرار می گیرند و یکدیگر را کامل می کنند تا شرکت بتواند بهترین بستر تکنولوژی را برای خود پیدا کند. در واقع CTO و CIO دائماً یکدیگر را در جریان کارها قرار می دهند.

شاید بتوان در یک تعریف کلی گفت که هر شرکتی که تکنولوژی در آن نقش مهمی دارد، می تواند به یک مدیر ارشد فناوری هم نیاز داشته باشد. در حال حاضر صنایعی که بیشترین احتیاج را به این نیروی کار دارند عبارت اند از:
مدیریت ارشد فناوری، یکی از پردرآمدترین موقعیت های شغلی حوزه کامپیوتر و فناوری محسوب می شود. اما این درآمد بسته به فاکتورهای مختلف می تواند متفاوت باشد. دو تا از مهم ترین این فاکتورها هم نوع شرکت و میزان سابقه CTO است.
به عنوان مثال بعضی از شرکت های خصوصی حقوق بالاتری را به نسبت بعضی سازمان های دولتی برای CTO در نظر می گیرند. از طرف دیگر هر چه رزومه CTO هم قوی تر باشد، طبیعتاً حقوق او هم بالاتر خواهد بود.
هر چند تبدیل شدن به یک مدیر ارشد فناوری می تواند برای هر فردی متفاوت باشد؛ اما یک سری مراحل کلی هستند که پای ثابت این مسیر محسوب می شوند. در ادامه این مراحل را با هم مرور می کنیم.
داشتن حداقل مدرک لیسانس در بیشتر موقعیت های شغلی استخدام CTO از ضروریات است. رشته هایی که مدرک آنها بیشترین امتیاز را برای این موقعیت شغلی دارند شامل موارد زیر هستند:
در واقع داشتن چنین مدرکی معمولاً پایه و اساس آینده شغلی شما به عنوان یک CTO محسوب می شود.
اگر می خواهید جای پای خود را به عنوان یک مدیر ارشد فناوری محکم کنید، بهترین تصمیم این است که به سراغ مدرک فوق لیسانس بروید. تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته های مرتبط با این حوزه، هم جایگاه تجاری شما را ارتقا می دهد و هم دانش تخصصی شما را افزایش می دهد. البته به عنوان یک CTO، برای رشته ارشد خود انتخاب های متنوع تری دارید. مثلاً در کنار همه رشته های مرتبط با علوم کامپیوتر، می توانید به سراغ رشته های حوزه مدیریت، مثل مدیریت بازرگانی نیز بروید.
در کنار مدارک دانشگاهی، می توانید مدارک دیگری هم برای مدیریت ارشد فناوری وجود دارند که می توانند مثل یک ستاره در رزومه شما بدرخشند. بنابراین شما هم وقت صرف کنید و در آموزشگاه های معتبر، دوره های مربوطه را بگذرانید و این مدارک را دریافت کنید. لازم به ذکر است که در بخش بعدی درباره این گواهینامه های صحبت می کنیم.
تجربه ای که از کار کردن به دست می آید، بسیار با ارزش است و اغلب از طریق آموزش و یادگیری حاصل نمی شود. هر چه تجربه کاری بیشتری در این حوزه (و اصولاً در همه موقعیت های شغلی) کسب کنید، با پیچ و خم های این مسیر بیشتر آشنا می شوید. بنابراین در قدم بعدی، در کنار یادگیری مداوم، سعی کنید خود را وارد بازار کار کنید.
بسیاری از موقعیت های شغلی برای یک CTO، تمایل دارند که فرد مورد نظر حداقل 3 سال سابقه کار مرتبط داشته باشد. منظور از مرتبط، حوزه هایی مثل مهندسی امنیت، مدیریت امنیت اطلاعات، توسعه نرم افزار و ... است.
فراموش نکنید که وقتی در نقطه شروع مسیر خود هستید، احتمالاً لازم است که از بعضی از فاکتورهای ایدئال خود چشم پوشی کنید تا بتوانید وارد بازار کار شوید. برای مثال شاید یک موقعیت شغلی را پیدا کنید که تأکیدی بر سابقه کار ندارند؛ اما خب به احتمال زیاد چنین شرکتی حقوق کمتری را در نظر گرفته است. نکته اینجاست که شما الآن باید به دنبال جمع کردن سابقه کار باشید. پس شاید این تصمیم هوشمندانه ای باشد که با همین حقوق کم کنار بیایید و روی اهداف بلند مدت خود تمرکز کنید.

در مورد مدیریت ارشد فناوری، یک سری گواهینامه وجود دارند که در همه جای دنیا شناخته شده و معتبر هستند. این گواهینامه ها به نوعی روشن می کنند که سطح دانش شما به عنوان یک CTO چیست. در ادامه به چند گواهینامه معتبر در حوزه مدیریت ارشد فناوری اشاره می کنیم.
مدرک CAMP (Certified Associate in Project Management) یک مدرک مقدماتی محسوب می شود. این مدرک معمولاً توسط مؤسسات آموزش مدیریت پروژه ارائه می شوند. این مدرک به طور ویژه به قدرت و توانایی شما در مدیریت تیم های IT تمرکز دارد.
مدرک CGEIT (Certified in the Governance of Enterprise IT) مهارت های شما را در استفاده از متدهای فناوری اطلاعات سازمانی در محل کار ارزیابی می کند. برای اخذ این مدرک معمولاً باید حداقل 5 سال سابقه کار مرتبط داشته باشید.
مدرک CISM (Certified Information Security Manager) مدرکی است که توسط ISACA (انجمن حسابرسی و کنترل سامانههای اطلاعاتی) ارائه می شود. هدف این مدرک این است که توانایی های شما را در توسعه و مدیریت برنامه های امنیتی اطلاعات سازمانی محک بزند. برای اخذ این مدرک نیز باید حداقل 5 سال سابقه کار در حوزه امنیت اطلاعات داشته باشید.
مدرک CISM (Certified Information Systems Security Professional) برای CTOهایی که مایل به فعالیت در حوزه امنیت سایبری هستند، یک مدرک ایدئال و بسیار باارزش است. داشتن این مدرک نشان می دهد که شما می توانید به روزترین متدهای امنیت سایبری را پیاده سازی و مدیریت کنید. این مدرک نیز نیاز به 5 سال سابقه کار در حوزه امنیت (مرتبط با فناوری) دارد.
منظور از مهارت های نرم، مهارت هایی مثل روابط عمومی و ... هستند که به کمک آنها می توانید دانش خود را به بهترین شکل ممکن در پروژه پیاده کنید. مهارت های نرم، در کنار مهارت های فنی قرار می گیرند و شما را تبدیل به یک نیروی متخصص می کنند. بنابراین وجود این دسته از مهارت ها هم به اندازه مهارت های فنی ضروری است.
در ادامه مهم ترین مهارت های نرم لازم برای یک CTO را مرور می کنیم.
همانطور که بالاتر هم اشاره کردیم، CTO در سطح اجرایی فعالیت می کند. CTO بر مدیران و باقی تیم ها نظارت می کند تا مطمئن شود که همه چیز در حوزه فناوری به درستی پیش می روند. حالا این که این فرد بتواند وظایف مختلف را تقسیم بندی کرده و کارمندان را درباره وظایف شان توجیه کند، نیازمند مهارت های رهبری است.
همانطور که قبلاً اشاره کردیم، CTO باید استراتژی های پروژه را به کارمندان و ذینفعان توضیح دهید. به علاوه باید به مدیر ارشد اطلاعات (CIO) یا مدیر ارشد اجرایی (CEO) نیز گزارش دهی کند.
بنابراین بدون شک یک CTO موفق، کسی است که می تواند با اعضای تیم ارتباط خوب و مؤثری داشته باشد (چه به صورت کتبی و چه به صورت شفاهی).

با مطالعه این راهنما، حالا دیگر می دانید که مهم ترین وظیفه یک CTO چیست. بله؛ یک مدیر ارشد فناوری باید درباره تمام زیرساخت ها و متدهای فناوری که قرار است در پروژه استفاده شوند، تصمیم گیری کند. این درست است که موفقیت در این تصمیم گیری ها تا حد بسیار زیادی به دانش CTO متکی است؛ اما قدرت تصمیم او نیز می تواند در این مسیر تعیین کننده باشد.
به عنوان مثال شاید یک سازمان بر سر دو راهی خرید تجهیزات جدید یا تخصیص منابع قبلی به شکل بهینه تر قرار بگیرد. اینجاست که یک مدیر ارشد فناوری، باید بتواند بهترین تصمیم را با قاطعیت اتخاذ و پیاده سازی کند.
مدیر ارشد فناوری، در واقع رهبر بخش فناوری یک شرکت است؛ به همین خاطر هم باید در کنار همه مهارت های دیگر، با اصول کلی تجارت هم آشنا باشد. شناخت اصول کسب و کار، به CTO کمک می کند که نیازهای سازمان را بهتر درک کند و استراتژی های هوشمندانه تری را برای کسب و کار طراحی کند.
منظور از مهارت های سازمانی، شناخت پیج و خم ها و ساز و کار سازمان هاست. با توجه به پیچیدگی های دنیای تکنولوژی، مهارت های سازمانی به CTO کمک می کنند که بهتر بتواند شرایط سازمان را درک کند و تصمیم های خود را متناسب با ویژگی ها و محدودیت های سازمان بگیرد.
پوزیشن CTO یکی از کلیدی ترین نقش های شرکت های بزرگ فناوری است که مسئول انتقال بهترین و جدیدترین تکنولوژی ها به داخل شرکت است. با تبدیل شدن به یک CTO، قطعاً از حقوق و مزایای قابل توجهی هم برخوردار خواهید بود؛ اما خب این مسیر نیاز به یادگیری و تمرین و پیشرفت مداوم دارد. در هر صورت اگر به رهبری تیم های فناوری علاقه دارید، مدیریت ارشد فناوری، می تواند شغل ایدئال شما باشد.
این مقاله توسط تیم تحریریه ژاکت سرویس نوشته شده.