
چندی پیش عکسی دیدم که ظاهر جذاب و دلربایی داشت اما باطن آن دردناکتر از چیزی بود که میشد دید. تصویر رژهی زنان ارتش اوکراین با کفش پاشنه بلند! بیش از حد پیگیر بازتابهایش نشدم و نفهمیدم چه شد و چه گفتند جز اینکه تعدادی نماینده مجلس، کفش پاشنه بلند پیشکشِ وزیر دفاع آن کشور کرده بودند و گفته بودند: بفرمایید! امتحانش ضرری ندارد. خواستم به ابعاد فمنیستی ماجرا فکر کنم که دیدم حال و حوصلهاش را ندارم. به ابعاد انسانیاش نگاه کردم.
میتوانستم تصور کنم این کار چقدر سخت و دردناک است. من هم مثل بسیاری از زنها کفش پاشنه بلند دوست دارم. کفش روزمرهام نبوده اما مجلس و مهمانیای نبوده که بدون کفش پاشنه بلند سر شود. هر زنی که کفش پاشنه بلند پوشیده میداند که جذابیتی وصف ناشدنی دارد، اما راه رفتن آدمیزادی را از انسان سلب میکند. یک آماتور مثل من باید قدمهای کوتاه بردارد تا مبادا وسط مهمانی دچار پیچخوردگی و سُرخوردگی شود! از آن گذشته، این را فقط خودم میدانم (شما هم نشنیده بگیرید) که وقتی پشت میز مینشینم پاهایم را از کفش کمی بیرون میکشم تا فشار بیش از حد به آن وارد نشود و موقع ایستادن و رقصیدن بتوانم دوام بیاورم.
برای منی که با کفش پاشنه بلند قدمهای کوتاه و آهسته برمیدارم، حتی تصور رژه رفتن و گامهای استوار و بلند برداشتن با آن کفشها دردناک است. تنها چیزی که به زبان آوردم این بود: واقعا چرا؟! چه نیازی به این کار هست؟! چند روز گذشت و این تصویر پرحاشیه از یادم رفت. فیلمهای افشاگری شخصی را دیدم که دربارهی پشت پردهی زندگی بلاگرهای اینستاگرامی حرف میزد. میگفت که نمایشی بیش نیست و پشت فیلتر اینستاگرام آنچنان حال خوش و زندگی پرزرق و برقی ندارند. با راست و دروغش کاری ندارم. فقط با خودم گفتم: چرا؟! چه نیازی به دروغ گفتن به خودشان و ما هست؟!
بگذریم! مدتی بود به زندگی خودم فکر میکردم، به دستاوردهایم، به جایی که ایستادهام، که خوب بودهام؟ نتیجه رضایت بخشی داشتهام؟ میشد بهتر از این باشم یا نه؟ درگیر افکار خود و جنگیدن با منهای مختلف درونم بودم که به خودم آمدم و گفتم: زهرا! چرا واقعا؟! چه نیازی هست؟!چه اصراری داری با کفش پاشنه بلند رژه بروی؟ تو میتوانی با کفش پاشنه بلند خرامان خرامان راه بروی، برقصی و نهایتا چند پله را با احتیاط بالا بروی؛ اما مطمئنا اگر با همان کفش رژه بروی پاهایت زخم میشود. شاید زمین نخوری اما حتما پاهایت تاول میزند! چرا؟ مگر مازوخیسم داری؟ فقط برای اینکه از بیرون نمایش باشکوهتری داشته باشی؟ مهم نیست که درد میکشی و به خودت آسیب بیشتری میزنی؟ خودم به خودم گفتم: احسنت! عجب سخنرانیِ آب روی آتشی بود! آرام شدیم!
واقیت تلخ ماجرا این است که بعضی از ما امکانات و شرایط روحی و جسمی نهایتا در حد همان کفش پاشنه بلند را داریم، و به همان رقص دلربا با کفشهایمان بسنده نمیکنیم. فکر میکنیم کار خاصی نکردهایم. فلان کس بهتر از ما بوده و ما ضعیف بودهایم. اما نمیدانیم آنکه دارد پاهایش را محکم بر زمین میکوبد و از هیبت رژهاش مو بر تنمان راست شده کفش دیگر و راحتتری بر پا دارد که نه چندان فشار غیرقابل تحملی دارد، نه انگشت پایش زخم برمیدارد.
واقعیت تلختر ماجرا این است که این طرز فکر از سوی خانواده و جامعه به قدری به فرد تزریق میشود که فرد نه تنها قدر دستاوردهایش را نمیداند، بلکه روزبهروز حالش خرابتر میشود که چرا فلان گام بزرگتر را برنداشتهام. شاید نهایت توان فرد همانی بوده که به نمایش گذاشته؛ شاید بهترین نتیجه با امکانات و شرایط فرد همان بوده؛ از بیرون متوسط و معمولی اما از درون حاصل تلاش بسیار او بوده.
نوشتن این پست لازم بود؛ برای خودم، برای تو، برای هر کسی که گهگاهی حالش بد میشود از دیدن موقعیتهای بزرگتر، که چرا من نتوانستهام به آن برسم؟ نکند کافی نبودهام؟ نکند ضعیف بودهام؟
عکس پرحاشیهی رژه با کفش پاشنه بلند تلنگر خوبی بود برای هر کسی که سعی دارد یا به او تحمیل میشود که نمایش باشکوهی مثل همین رژه اجرا کند، اما حواسش به زمین خوردن و آسیب دوچندانش نیست. گاهی لازم است حین آزار دادن خودمان بپرسیم: چرا واقعا؟! چه نیازی هست؟!