
چند وقت پیش تو توییتر، یه توییتی دیدم که نوشته بود: به محضی که تو یه شرکت بهتون گفتن ما یه خانوادهایم، سریع از اونجا فرار کنید. وقتی این مقاله رو توی مدیوم دیدم، تصمیم گرفتم به سرعت ترجمهاش کنم.
من یه روانشناسم که توی حوزه ضدظلم ستیزی و ضد سرمایهداری کار میکنم. یه سری چیزا، برای من کارکردی مثل پرچم قرمز دارن، مخصوصا وقتی مراجعه کنندههام بهم بگن، تو شرکتشون، «یه خانوادهان». قبل از اینکه روانشناس بشم- سالهایی که دانشگاه میرفتم و بعد از اون، وقتی که نمیدونستم میخوام با زندگیم چیکار کنم، برای جاهایی کار میکردم که منو بی حوصله و غمگین میکرد- جاهایی که دقیقا همین خط فکری رو دنبال میکردن، «خانواده بودن» و اتفاقا هرگز مناسب من نبودن. از وقتی تو حوزه روانشناسی هستم، بیشتر این امتیاز رو دارم که مردم رو در گرهگشایی تاریخچه خانوادگیشون حمایت کنم، بیشتر میتونم این ماجرا رو بفهمم و دقیقتر بگم که چرا همچین نظری دارم.
وقتی تو یه شرکتی بهتون گفته میشه، «ما یه خونواده هستیم»، درواقع دارن بهتون میگن، ما انتظار داریم حدومرزای بین محیط کاری و زندگی شخصیتون از بین بره. بعد از یک سال دورکاری، دیگه مرزهای بین زمان کار ما و زمانی که فقط داریم زندگی میکنیم، حتی مبهمتر هم هست- گرچه از دید صنایع استثماری در تاریخ،(خیلی از چیزایی که تو این مدت دورکاری یاد گرفتیم، به طور ضمنی، کار ضروری توصیف میشن)، ایجاد مرز توی کار، همراه با احترام و عزت به انسانیت ما، همیشه یه مبارزه بوده. بعضی از کارهایی که با همین دید(خانواده بودن) انجام میشه، شامل: ساعات کاری طولانیتر و ناگهانیه، یا بخشی از انتظاراتشون اینه که کارایی رو انجام بدید که تو شرح وظایفتون نیست، یا براشون آموزش ندیدید، فقط برای اینکه بخشی از تیم یا نیروی کمکی باشید. مثلا توی روز تعطیل سرکار برید، تا وقتی بدونید مرخصی شما قرار نیست تاثیری روی نیازهای محل کارتون یا بقیه کارمندا بذاره، اجازه نداشته باشید مرخصی بگیرید، درمورد حقوق و دستمزدتون ساکت باشید چون اینجوری قایق مشترکی که با بقیه اعضای شرکت سوارشید ممکنه غرق شه.
نکته واقعا کنایهآمیز درمورد این عبارت(خانواده بودن) برای من، اینه که اگر بدونید خانواده بودن به چه معناست، دیگه سعی نمیکنید یه سری چیزا رو پنهان کنید. تعداد خیلی کمی از ما اونقدر خوشبخت بودیم تا توی خانوادههایی بزرگ شیم که حدومرزها رو میشناختن، توضیح کاملا مختصری برای چرایی تعیین این حدومرزها وجود داره: وقتی مرزها از همون اول تعیین شه، تعصبات نژادی و اقلیتی که خیلی از ساختارها و سیستمها میخوان حفظش کنن، زیرسوال میره و تهدید میشه. اگر آدمی باشید که یک یا چندتا هویت اقلیت و حاشیهای داره، براتون سخته تا موقعیتهایی برای شما مدلسازی یا نمایان شه که در این موقعیتها، فقط ترجیحات، تمایلات و مرزهای شما مهم باشن. میدونم، به عنوان آدمی که از بدو تولد به عنوان یه زن شناخته شده، تعیین چنین حد و مرزی سالها طول میکشه. تجربههای ناخوشایند متعدد، از ناجور بگیر تا آسیبزا همش به من یاد داد چطوری نه بگم. ولی محکم ایستادن در مقابل نیازها، انتظارات و مرزهای خودم رو هیچوقت به من یاد ندادن و قطعا این همون کاریه که همچنان دارم یاد میگیرم تا انجامش بدم. این موارد، چیزایی نیست که من توی مدرسه بهش فکر کرده باشم.
ارتباطی که توی محیط کاری، بین کارفرما و کارمند، یا رییس و کارمند اتفاق میفته، ذاتا سلسله مراتبی و از روی اجباره. ما هممون واسه اینکه زنده بمونیم، باید کار کنیم. تو خیلی از صنایع، کار به میل خود انجام میشه، منابع انسانی به جای محافظت از کارمندا، از شرکت محافظت میکنه و تو بیشتر صنایع استثماری، حتی اتحادیهها هم سخت شکل میگیرن. چنین مواردی باعث نمیشن تا تو یه زمین بازی برابر باشی، کارمندایی که واسه پرداختن پول اجاره و خرید غذا، مجبورن کار کنن، در برابر استثمار و بهرهوری خیلی آسیبپذیرن.
برام باعث تعجبه که وقتی کارفرماها بهمون میگن ما یه خانواده هستیم، دقیقا ارجاعشون به چه خانوادههاییه. حتی بعضی از مراجعان من که از خانوادههایی میان که به هم عشق میورزیدن و شرایط خونه پایدار بود، -خونههایی که پدر و مادر به اندازه کافی خوب هستن- اغلب باید بسته روابطشون در کودکی رو مثل ابزاری برای درک مشکلات فعلی، منابع استرس و تنش و از هم گسیختگی روابط عاطفی در بزرگسالی، باز کنن. وابستگی، احساس گناه درمورد نه گفتن و ترس از آسیبپذیری به فور در ادما وجود داره. پی بردن به این نکته سخت نیست که، وقتی کارفرمایی اصرار داره ما یه خانوادهایم، درواقع داره به چی اشاره میکنه –فرقی هم نداره به عنوان مسئول پذیرش کار کنی، همونطور که من سال های زیادی اینکار رو میکردم یا اینکه در صنایع خدماتی مثل معلمی، یا توی بانک و فروشگاه موادغذایی.
این موضوعات برای مطرح شدن با مراجعانم، چالش زاست، دلیلیشم پویایی اجباریه، چون همه ما تحت سیستم سرمایهداری زندگی میکنیم. اغلب مراجعان من، عصبی، افسرده و حتی از اتفاقی که سرکار براشون افتاده ترومازده هستن. بیشتر وقتا، روش من اینه که به کاهش آسیب تمرکز کنم، به جای اینکه فرض کنم، هر کسی میتونه بگه «نه»، اون هم بدون اینکه خودش رو تقریبا بلافاصله درون یه شرایط سخت اقتصادی قرار بده.
در حالت ایدهآل، بله، من سعی میکنم از تصمیمات مراجعهکنندههام درمورد حدومرزها، که باعث میشه سرکار احساس قدرت کنن، حمایت کنم.
دست بر قضا، جایی که باهاش روند تراپیم رو شروع میکنم، این جمله است که «همه ما یه خانواده هستیم»، بعد از مراجعه کنندههام میخوام نظرشون رو درمورد این جمله بگن. اینکه مرزها تو خانواده اصلی اونا چجوری بود؟ چه چیزی رو از آنها الگو گرفتن ؟ نه گفتن تو خانواده برای ابراز نارضایتی چجوری بوده؟ برای درخواست چیزی که نیاز داشتن چیکار میکردن؟ برای بیان حدومرزاشون چی؟ آیا اصلا مرزها تو خانواده رعایت می شده؟ چه احساساتی موقع تعیین مرز در اونها ایجاد میشه؟ شرمندگی، گناه یا کینه؟
ما ممکنه قادر نباشیم، خیلی سریع، سیستمی رو که هرروز در اون زندگی می کنیم، تغییر بدیم. اما بعضی وقتا، اگه بتونیم خودمون رو بهتر بشناسیم، ناراحتی و درد ناشی از زندگی تو این سیستم رو کم میکنیم.