ویرگول
ورودثبت نام
Zahra zarfchi
Zahra zarfchiفلسفه علوم اجتماعی دانشگاه تهران/روایت پژوه
Zahra zarfchi
Zahra zarfchi
خواندن ۵ دقیقه·۶ سال پیش

ارزش فدای قدرت

یا منتقم

مرگ سوژه و قدرتمندی ساختار از مفاهیم مهم ادبیات فوکو است. دنیای که در آن زندگیم می‌کنیم با قوانین و ساختارهای الزام آوری برای ما دارند. ما دراین جهان از خود اختیار عمل چندانی نداریم زیرا این ساختارها به زندگی ما معنا و شکل می‌دهند؛ پس عملا سوژه در یک دایره محدود قرار دارد که این دایره توسط ساختارها یا قدرت تعیین می‌شوند و به فعالیت و کنش می‌پردازد. این یک تفسیر تقلیل یافته از این مفاهیم از دیدگاه فوکو است. اگر بخواهیم با این رویکرد درباره ارتباط ارزش و قدرت صحبت کنیم؛ باید بگویم قدرت با ارزش های از پیش تعیین شده مردم را راهبری می‌کند. البته فوکو در اواخر عمر خود باور داشت سوژه تاریخی فرافردی می‌تواند راهکاری برای خروج از این بن بست باشد.

این چارچوب نظری را گفتم تا کمی در ارتباط با اوضاع و احوال جامعه صحبت کنم. برای همه ما بسیار مطلوب است که مدیریت کشور به دست جوان مومن و حزب اللهی باشد و امورات کشور از دست تصمیمات خشک و بی منطق پیرمردان خلاصی یابد اما باید توجه داشت که این کار باید سازوکار خاصی وجود داشته باشد. واضخ تر اگر بخواهم صحبت کنم این است که ما برای انتخاب مدیران و مسئولین باید معیارهای مطلوبیت داشته باشیم و براساس آن افراد را ارزیابی کرده و به آنان مسئولیت دهیم اما در عمل این اتفاق نمی افتد یا بهتر است بپرسیم؛ الان جمهوری اسلامی چه اتفاقی افتاده؟! برخی از این مدیران و مسئولین جوان صرفا به مدد شبکه های اجتماعی معروف شدند و همین شهرت تبدیل شد به معیار جامع و مانع برای مطلوبیت و مردم هم با این معیار آنان را مدیران طراز خود ارزیابی می کنند من با این قسم کاری ندارم و صحبت درباره این قسم مفصل است.

قبل از توصیف دسته دوم به مقدمه بازگشت می‌کنم. مطابق با نظریات فوکو در نظام جهانی ما توانایی چندانی برای تغییر محیط نداریم اما من معتقدم وقوع انقلاب اسلامی از نقیضه های نظریه فوکو است. نظر خود او در ارتباط با انقلاب ایران هم بسیار جذاب است او معتقد است؛ انقلاب ایران، یک معنویت سیاسی بود. مذهب برای او عنصری حاشیه ای و ضمنی از این جنبش نبود. مذهب در نزد او جنبش انقلابی را مستقیما به درک عمومی مردم از جایگاهشان در جهان پیوند می‌دهد، جهانی که مذهب نقش کلیدی در شکل دادنش ایفا می‌کند.فوکو معتقد بود که مذهب شیعه به طور خاصی در ایجاد آن نوع هرمنوتیکی که او برای تحول اساسی فرد لازم میدید موثر است. با این اعترافات فوکو پس مذهب که من آن را ارزش می‌خوانم بار دیگر بر قدرت پیروز شد. ارزشمندان و اخلاق مداران بر قدرت نشستند. حدس زدن ادامه ماجرا چندان سخت نیست که از این بعد افراد ارزش و مذهب را دستاویز خود برای رسیدن به قدرت می‌کنند و زمانی که به قدرت رسیدند ارزش های جدید را به نحوه مطلوب برساخت می‌کنند. مصداق این رویداد در تاریخ جمهوری اسلامی فراوان یافت می‌شود اما نوع نادر آن و آنچه باعث شد من این کلمات را به هم بیاورم تاثیر این ارزش ها در انتصاب جایگاه ها در جمهوری اسلامی است. بعد از 40 سال از گذشت انقلاب هنوز که هنوز است ارزش نقش اول را در تمام بازی های سیاسی دارد در واقع ارزش ها در جان ساختارها رسوخ کردند و خودشان تبدیل به الزام هایی برای ورود به جایگاه‌ها شده اند از همین رو افراد با توسل ظاهری به این ارزش‌ها این قوانین را می‌پذیرند و جایگاه ها را فتح می‌کنند. دقت کنید این افراد در ظاهر امر به این ارزش ها پایبندند و پس از رسیدن به قدرت آن ارزش ها را کنار می‌گذارند و حتی ارزش های جدید به نفع قدرت خود برساخت می‌کنند. مصداق دم دستی این ماجرا در انتصابات اخیر آقای قمی و اقمارشان می توانیم ببنیم. آقای قمی به مدد رویکرد جدید ساختار قدرت یعنی جوان گرایی فرصت پیدا کردند که به موقعیت دست پیدا کنند. اما ایراد کار اینجاست که ایشان مدتی است برای انتصابات مناصب مرتبط با سازمان دست به گزینه هایی می زند که صرفا حاصل از رانت آشنایی است مانند آقای دادمان(روزمه این بزرگواران اثبات دلیل من است) این انتخاب اشتباه به همین جا محدود نشد و آقای دادمان هم در انتخاب های خود براساس رانت آشنایی فردی را به دستیاری ویژه انتخاب کردند که رزومه ایشان هم قابل تامل است.

حرف از قدرت و اخلاق زدیم. این مدیران صرفا با برچسب جوان بودن و حزب اللهی بودن بر اریکه قدرت نشستند در واقع برچسب مذهب مجوزی شد برای این افراد تا به بدنه مدیریتی کشور رسوخ کنند و حالا شاید برساخت ارزش های جدید هستیم که صرف طلبه بودن و متعهد بودن مجوزی است برای تسخیر جایگاه های مدیریتی. (البته ناگفته نماند از تبار همین افراد روزی فرزند شهید بودن مجوزی بود برای ارضای حس ریاست طلبی در تشکیلات بود). جالب این جاست که همان مذهب و ارزش کسی را که تخصص جایگاهی ندارد ولی آن را می پذیرد مورد عتاب قرار می‌دهد ولی همه ما این ارزش را فراموش کرده ایم زیرا قدرت برای حفظ منافع خویش خواهان آن است که ارزش دیگری را ترویج کند.

۲
۰
Zahra zarfchi
Zahra zarfchi
فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه تهران/روایت پژوه
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید