برگردان: زهرا بدلي
كارشناس سازمان مديريت صنعتي
شركتها میتوانند شانس موفقیت خود را در قابليتسازي افزایش دهند، اگر كه تلاش كنند تا قابليتهاي مورد نیاز را ايجاد كنند.
همه تحولات يا برنامههای تعالی سازمانی موفق نیستند. اما به طور متوسط، شرکتهایی که برنامههای قابلیتسازي مؤثر را به عنوان بخشی از تحولاتشان پيادهسازي ميكنند، شانس موفقيتشان بيشتر است: برنامههاي تحولي آنها به احتمال 4.1 برابر موفقیتآميزتر است و 2.2 برابر بيش از ساير شركتها، از درآمدهاي ناخالص خود كسب منفعت ميكنند.
مزایای حاصل از درآمدهاي پيش از سود، مالیات، هزينه استهلاک داراييهاي مشهود و نامشهود را همانند ديگر شركتها كسب ميكند.
قابليتسازي به ويژه در تحولات تولید بسیار مهم است. "عصر دوم ماشین،" که در آن تقریبا تمام فرایندهای تولید در حال دیجیتالی شدن هستند، نيازمند يك ارتقاي گسترده در مهارتها و قابليتها هستند، همانگونه كه توليدكنندگان با رقباي جديد و چابك "ديجيتال مادرزاد" رقابت میکنند. کارخانه دیجیتالي آينده - و به طور فزایندهای، كنوني – براي مثال نیازمند تخصص و مهارتهايي در اینترنت اشيا و تجزیه و تحلیل دادهها هستند. تولیدکنندگان ميبایست مدلهای کسبوکار مبتنی بر دیجیتال را توسعه دهند، اين كار نه فقط براي كارآمدتر كردن فرايندهاي اتوماتيك انجام ميشود بلكه به آنها اين امكان را ميدهد تا ارزشي كه داده و ديجيتال ميتواند خلق كند را به حداکثر برسانند.
سوال به ظاهر بي اهميتي وجود دارد كه آيا تولیدکنندگان به کارکنان جديدي، مانند تحليلگران داده و متخصصان رايانش ابری نیاز دارند. به طور کلی، شرکتها به استعدادهايي با پروفايلهاي مهارتي پیچیده تر و كاركناني نياز دارند كه بتوانند شايستگيهاي كاركردي، فنی و رهبری را با يكديگر تركيب كنند تا در بازارهای به شدت رقابتی پيش بروند. علاوه بر این، شرکتها بايد با سرعت بالايي قابليتسازي كنند، تا بتوانند با شتاب جدید کسبوکارها منطبق شوند. اما استخدامهاي بيرون سازماني به تنهايي در برآورده كردن همه این خواستهها به طور همزمان مناسب نخواهند بود. کارکنان فعلی به آموزشهايي جهت كاركردن به شيوههاي جدید و ماهر شدن در ابزارهاي جدید دیجیتالشان نياز دارند.
اکثر شرکتها در قابليتسازي شكست ميخورند
دست كم گرفتن چالشي كه توليدكنندگان هنگام تصميمگيري درباره برنامههاي تحولي يا شيوه دستيابي به قابليتهاي مورد نياز بر آن مواجه هستند، بسيار سادهانگارانه است. با اين وجود، اکثر شرکتها تلاش میکنند تا شکافهای ميان قابليتها در عملیات " کسبوکار روزمرهشان" را پر کنند. در نظرسنجی سال 2014 شركت مككينزي از 1448 مدیر اجرایی در سراسر جهان، نیمی از همه پاسخدهندگان موافق بودن که قابليتسازي در میان سه اولویت اصلي سازمانشان بوده است. با این حال، تنها 14 درصد از این مدیران برنامههای یادگیری آمادهسازی کارکنان خط مقدم و مدیران ارشد شرکتشان برای پيشبرد عملكرد کسبوکار را "بسیار مؤثر" ارزیابی کردند.
شرکتها همچنين متوجه شدهاند که در توسعه قابليتهاي ديجيتالي در ميان رهبرانشان، كه به شدت براي موفقیتهای آتي اهميت خواهند داشت، به اندازه كافي خوب عمل نميكنند. در سال 2015، در یک نظرسنجی از مسئولان آموزش شركت، 94 درصد بيان كردند که پيشنهادهاي قابليت رهبری شركتشان در موفقيت حداقل "متوسط" بوده است، اما برای قابلیتهای دیجیتال و تکنولوژی، این مقدار به 76 درصد کاهش یافت.
عوامل موفقیت
اگرچه فرآیندهای کسبوکار دیجیتال در حال ريشه دواندن هستند، اما اساس قابليتسازي موفق مانند گذشته باقی خواهد ماند. ما چهار اصل موفقيت را به شرح زير شناسایی كرديم:
• قابليتهايي را بسازيد که برای پيشرانهاي ارزشي کسبوکارتان مهم هستند. برنامههای مؤثر به استراتژی کسبوکار کمک میکنند و نیازهای تعريف شده کسبوکار را به طور شفاف برآورده ميسازند. در قابليتسازي هيچ فايده اي ندارد كه فقط تنها به خاطر اهميت و ارزش خود قابليتها اين كار را بكنيد.
• آموزش را بر مبناي ساختار واقعي سازمان و الزامات خاص آن سفارشيسازي كنيد. با يك عارضهيابي دقیق شروع کنید تا بفهميد سازمان اكنون كجا قرار دارد و فردا مي خواهد كجا باشد.
• از اصول یادگیری بزرگسالان استفاده کنید. بزرگسالان با كار عملي به طور مؤثرتر یاد میگیرند. اطمینان پيدا كنيد كه آموزش به طور مستقیم با کار روزمره کارمند مرتبط است، رویکرد "كارگاه آموزشي" آموزش كلاسمحور همراه با یادگیری تجربی است.
پس از اينكه فرآیند یا تکنولوژی جدیدي در خارج از محل كار به كاركنان آموزش داده ميشود، کارکنان به شغل خودشان بر ميگردند كه ميبايست وظایف و تكاليف خاصی را انجام دهند تا مهارتهای جدید در کار روزانهشان تقویت شود.
• ميزان پیشرفت را اندازهگیری و پيگيري كنيد. همانطور که ميزان پیشرفت افراد باید اندازهگیری و پیگیری شود، برنامه قابليتسازي نیز همينطور، وگرنه، اهميت و بها دادن به آن در سازمان به سرعت كافي غيرممكن خواهد بود تا بتواند به سازمان در دستیابی به اهداف عملکردياش و پايداري سلامت بلندمدت آن كمك كند. همراستا كردن محتوای آموزشی و ارائه مکانیزمهایي با فرآیندها و سیستمهای موجود سازمان (به عنوان مثال، برنامههای مدیریت عملکرد آن) به استمرار قابليتسازی در يك مسير کمک میکند.
طراحی و پیادهسازی
به طور کلی، شرکتها در تعریف كردن حوزه برنامههای قابلیتهایشان در دو گروه قرار میگیرند: اولي يك مداخله خفيف را طراحي ميكند كه پيادهسازي ارتقاي سیستم فنی را پشتیبانی میکند. دومي به یک برنامه دقیقتر متعهد است که به عنوان نقطه شروع تحول به حساب میآید. ما قوياً دومي را توصیه ميكنيم. مؤثرترین قابليتسازي كه دیدهایم، قابليتسازي بوده است كه عمیقاً در درون سازمان جاي خود را باز كرده است و توسط افرادي ارائه شده است که میتوانند روش كاركردن جدید و بهبودیافتهاي را طراحي و پيادهسازي كنند كه تحول كاملي را پيريزي ميكند. گام بعدی این است که تعریف کنیم اين برنامه ميخواهد چه شايستگيهايي را به انواع مختلف کارکنان بشناساند. شايستگيها ميبایست با الزامات کسبوکار براي هر نقش و هر سطح تصدي مرتبط باشند. در عین حال، آموزش همچنین باید کارکناني با مجموعهاي چندجانبه از مهارتهای عمومي عملکردی، فنی و رهبری كه در طیف وسیعی از نقشها ضروری است، فراهم کند.
هنگامی که نوع برنامه انتخاب شده باشد و مهارتهای مورد نیاز شناسایی شده باشد، برنامههای یادگیری مناسب میتوانند با استفاده از طیف گستردهای از تكنيكهاي ارائه طراحی شوند (جدول شماره 1). ما فهميديم که یک تركيب10/20/70 از آموزشهای ضمن خدمت، آموزش همتامحور و آموزش مربيمحور معمولاً دقيقاً بر یادگیری تجربی تأكيد ميكنند.
فرمتهاي آموزشي خلاقانهاي كه سطح انگیزش کارکنان را بالا ميبرد و همچنين مهارتهاي لازم را به كاركنان منتقل ميكند، منجر به عملكرد بهتر فردي و سازماني ميشود. به عنوان مثال، درسهای آنلاین به کاركنان اين امكان را ميدهد تا بر اساس برنامههاي زمانيشان خودشان، به راحتي به درسهاي آموزشی دسترسي داشته باشند، آن را به اشتراک بگذارند و آن را بهروز کنند، اگرچه بازيوارسازي آموزش را جذابتر و يادآوردنيتر ميكند. همچنين رقابتهاي موردی گروه، نوآوری را تشویق ميكند و مهارتهای کار گروهی را توسعه میدهند. محيطهاي كاري شبيهسازي شده همانند شرايط واقعي كاري، امكان آزمايش بدون ريسك با تجهيزات، تکنولوژي و روشهاي کاري جديد را فراهم ميكنند.
پیادهسازی برنامه قابليتسازي
قبل از آغاز برنامه قابليتسازي، شرکتها باید پروژههای کوچک، اثرگذار و بسیار مهم مرتبط با شغل را پيدا كنند که نشان ميدهند امكان قابليتسازي مؤثر را دارند. در عین حال، ارزیابیهای مبتنی بر داده، هم در سطح فردی و هم در سطح فرایندي، به شفاف شدن ساختار درست سازمان و تمايل به قابليتسازي را کمک میکند. سؤال بعدی مالکیت است. منابع انسانی نمیتواند به خودي خود قابليتسازي كند: بلكه قابليتسازي بايد به طور مشترك با كمك منابع انساني و کارکردهای مختلف کسبوکار صورت گيرد، که تخصص و خبرگي برای اجراي برنامههای كارگاه آموزشي با کیفیت بالا ضروري است.
این برنامه باید به طور سیستماتیک، با توجه دقیق به اينكه چگونه در سراسر سازمان براي آن اهميت قائل ميشوند، عرضه شود. آموزش- مربي و ارائه دیجیتالي دو روشي است كه به طور سريع و مؤثر عمل ميكند.
و در نهایت، در هر مرحله لازم است به طور منظم ميزان پيشرفت چك شود. براي اندازهگيري تقريبي روایی (و پیچیدگی)، ميزان پیشرفت را میتوان با جمعآوری فرمهای بازخورد، تست كردن دانشي كه كاركنان كسب كردهاند، مشاهده تغييرات رفتاري و دنبال کردن تأثیرات عملیاتی یا مالی اندازهگيري كرد.
پایداری دستاوردها
قابليتسازي هرگز به پایان نمیرسد: بهبود مستمر عملیات به ارتقاي مستمر فرد بستگی دارد. بنابراين، بعضی شرکتها آکادمیهای شرکتي یا مراکز تعالي برپا ميكنند تا يادگيري را به طور مداوم پشتيباني كنند. شرکتها همچنین میتوانند پلتفرمهاي دانشي خلق کنند که کارکنان را قادر میسازد تا بهترین الگوهايشان را به اشتراک بگذارند و اصلاح کنند یا کارشناسان بيروني استخدام كنند تا به طور مستمر يادگیریشان را بهروز كنند. روش هر چه باشد، هدف این است که یادگیری با توسعه قابلیت به عنوان يك بخش اصلی از فرهنگ و نحوه کار كردن افراد به یک روال تبديل شود.
تحول دیجیتال تولید یا صنعت 4.0 نیازمند مهارتهايي است که در حال حاضر تعداد کمی از نیروهاي كار تولیدی از آن برخوردارند. حل مسئله و تفکر خلاقانه مدتهاي مديدي است كه باارزش هستند و اکنون شرکتها به قابليتهاي كاملاً جدیدی در زمینههایی مانند پيادهسازي تکنولوژی و تجزیه و تحلیل دادههای بزرگ نياز دارند.
در نتیجه، درک عملیات از چشمانداز دیجیتال، چالش منحصر به فردي را به وجود ميآورد، چالشي كه شرکتها ميبايست رأساً به طور مستقيم با آن مواجه شوند. آنها به آزمایشها و ایدههای غیر متعارف، مدلهای کسبوکار جدید و راهحلهای جدید نیاز خواهند داشت. بسیاری از این نوآوریها میتواند از درون شركت يا از افرادی که قبلاً کسبوکار را به بهترين نحو ميشناسند، خلق شود. يك تعهد جدید به قابليتسازي میتواند به باز شدن قفل عوامل بالقوه قابليتسازي كمك کند.
منبع:
Dumitrescu, Elena; Feige, Erhard; Lacopeta, Cinzia, and Amy Radermacher (2017), To make a transformation succeed, invest in capability building, https://www.mckinsey.com/business-functions/operations/our-insights/to-make-a-transformation-succeed-invest-in-capability-building
بدلي، زهرا (1397)، برای تحول موفقیتآمیز در قابلیتسازی سرمایهگذاری کنید، مجله تدبير، شماره 306، صص 28-30، شهريورماه.