UI/UX

سلام سلام

روزتون بخیر

امیدوارم حالتون عالی باشه و روزگار به خوبی و خوشی برتون بگذره

امروز اومدم درباره یه موضوع قدیمی صحبت کنم که شاید فکر کنین که خیلی بحث واضح و مشخص و پیش پا افتاده‌ایه ولی حقیقتش اینه که اینطوری نیست:)

می‌خوام امروز درباره دوتا واژه‌ی ui و ux صحبت کنم. چیزی که به نظر واضح میاد ولی در واقع پر از پیچیدگیه...

(یه چیزیو تو پرانتز بگم، همونطور که قبلا گفتم من قرار نیست اینجا از خودم حرفی بزنم. همه‌ی نوشته‌هایی که می‌نویسم بخشی از یک مقاله هستن که آخر هر نوشته لینک اصلی اون مقاله رو می‌ذارم. من قرار نیست همه‌ی مقاله رو براتون ترجمه کنم به خاطر همین حتما پیشنهاد می‌کنم خودتون یه بار مقاله رو بخونین. قطعا ارزششو داره)

توی یه بیان خیلی خیلی ساده می‌شه گفت که ui شامل مجموعه‌ای از صفحه‌ها و یه سری عناصر بصری مثه دکمه‌ها و آیکون‌ها می‌شه که کاربر می‌تونه به کمکشون با محصول ارتباط برقرار کنه. ux هم توی همین زبان ساده به حسی یا تجربه‌ای می‌گن که درون هر فردی شکل می‌گیره. چه زمانی؟ وقتی داره با یه محصولی کار می‌کنه. مثلا حس می‌کنه که چقدر الان راحت به هدفی که داشته رسیده یا برعکس، حس کنه که چقدر موقع کار کردن با این محصول خسته شده و آخرشم اون کاری که می‌خواسته، انجام نشده.

بذارین یه نگاه به تاریخچه‌ی این دو واژه بندازیم

UI

توی دهه‌ی ۱۹۷۰، کامپیوترها از نظر گرافیکی اینجوری مثه الان نبودن. اصن سیستم گرافیکی هیچ پیشرفتی نداشت و شما برای کار کردن با کامپیوتر حتما حتما باید زبون برنامه نویسی بلد می‌بودی و برای هر کاری که می‌خواستی انجام بدی (مثن حتی خارج شدن از یه برنامه که الان با یه ضربدر انجام می‌شه) باید یه خط کد می‌نوشتی تا اون سیستم زبون بسته بفهمه می‌خوای چیکار کنی و کاری که می‌خوایو برات انجام بده. بعضی وقتا حتی پیش میومد که برای یه کار خیلی ساده مجبور شدی چنددددددددددین خط کد بنویسی.‌(حتی تصورشم ترسناکه:| )

توی دهه‌ی ۱۹۸۰ اولین رابط‌های کاربری گرافیکی (GUI) توسط دانشمندان کامپیوتر در (Xerox PARC) ساخته شد. حالا دیگه کاربرا می‌تونستن با زدن یه سری دکمه‌ها، استفاده از آیکون‌ها و منوها، ارتباط ساده‌تری با کامپیوتر خودشون برقرار کنن.

توی سال ۱۹۸۴، کمپانی اپل از کامپیوتر‌های شخصی مکینتاش رونمایی کرد. فرق این کامپیوتر‌ها با اون قبلیا این بود که اینا یه بیلبیلک توی صفحشون بود که با یه ابزاری به اسم موس جابه‌جا می‌شد و الان دیگه مردم می‌تونستن روی آیکون‌ها با موسشون کلیک کنن (یا للعجب)

اینجا بود که مفهوم ui متولد شد. حالا دیگه ظاهر هر ابزار، آیکون یا هر عنصری توی کامپیوترها، مهم شده بود. چرا؟ چون کاربرایی که کدنویسی بلد نبودن و میومد با کامیپوتر کار کنن، بر اساس نوع ارتباط بصری‌ای که با سیستم برقرار می‌کردن فقط می‌تونستن با کامپیوتر کار کنن. اون موقع اگر کاربرا نمی‌تونستن با کامپیوترهاشون ارتباط برقرار کنن می‌فروختنشون. (مثه الان نبود که بسوزن و بسازن) پس چیزی که مهم بود نحوه‌ی ارتباط برقرار کردن کاربر با کامپیوترها بود. این ارتباط باید به بهترین نحو برنامه ریزی و طراحی می‌شد.

UX

همینجوری که زمان رفت جلو، مفهوم ui هم توسعه پیدا کرد. دیگه حالا باید برای هرچیزی حتی غیر از کامپیوتر هم رابط کاربری مناسب کاربران طراحی می‌شد. مثن رابط کاربری مناسب بچه‌‌ها با بزرگسالان فرق داشت. یا مثن رابط کاربری موبایلا با کامپیوترا فرق می‌کرد. این لا لوها که هی روز به روز مفهوم ui داشت پیشرفت می‌کرد، مفهوم ux در نتیجه‌ی این بهبود عملکرد ui، به وجود اومد.

قطعا هر ابزاری که اختراع می‌شه، پشت فکر اصلیش این بوده که یه بخشی از خلاهای زندگی مردم رو پر کنه. پس هدف اصلیش اینه که کاربر وقتی داره از اون محصول استفاده می‌کنه، احساس بهتری داشته باشه چون داره یکی از نیازهاش رفع می‌شه. حالا وقتی شما یه چیزی اختراع می‌کنی که کاربر باهاش تعامل داره، قطعا اینکه تجربه‌ای که ازش داره مثبت باشه یا منفی، روی احساسی که نسبت به اون محصول پیدا می‌کنه تاثیر مستقیم می‌ذاره. وقتیم که مثن تجربه‌ی منفی داشته باشه قطعا احساس بدی خواهد داشت و قطعا از استفاده از اون ابزار خوشحال نخواهد بود. و این دقیقا مغایر با هدف غایی هر محصول، یعنی ایجاد لبخند رضایت بر لبان کاربرانه.

دون نرمن اولین کسیه که مفهوم ux مطرح کرد. به گفته‌ی خودش اون این مفهوم رو توی دهه ۱۹۹۰ ، زمانی که در کمپانی اپل کار می‌کرد ایجاد کرده.

نورمن ux اینجوری تعریف می‌کنه: تجربه‌ی کاربری (یا همون ux) شامل همه‌ی جنبه‌های تعامل کاربر نهایی یه محصول، یه سرویس و یا یه شرکته می‌شه.

دقت کنید که بر اساس تعریف نورمن، ux فقط شامل تعاملی که کاربرا با کامپیوتر دارن نمی‌شه. ارتباطشونو با هر محصولی رو شامل می‌شه. یعنی مثن کاربر باید با یه آبمیوه گیری هم بتونه ارتباط خوبی برقرار کنه. اون موقعس که می‌شه گفت این آبمیوه‌گیری ux خوبی داره.

آقای پیتر موریلین، برای اینکه بهتر متوجه بشیم که دقیقا چه چیزهایی باعث به وجود اومدن یه تجربه‌ی خوب توی کاربر می‌شه، تصویری رو ارائه کرده که باهاش نشون بده دقیقا چه چیزی روی ux اثر داره.

این تصویر(که بهش می‌گن کندوی قابل استفاده) یه پایه‌ی اصلیه برای طراح های یوایکس که بتونن به کمکش ، تلاش‌هایی که برای بهبود تجربه‌ی کاربر انجام می‌دنو دسته بندی‌شده تر و در واقع با اصول بهتری جلو ببرن. یعنی دقیقا روی نقاطی تمرکز کنن که واقعا برای کاربر مهمه و باعث بهبود عملکر محصول می‌شه. می‌شه گفت که این نقاط مهم شامل موارد زیرن:

• کاربر چه طوری قراره محصولی که ما تولید کردیمو کشف کنه و بفهمه چه طوری کار می‌کنه؟
• وقتی داره با محصول تعامل برقرار می‌کنه، روند انجام تعاملاتش چه طوریه. توالی کاراش چیه؟
• وقتی داره تلاش می‌کنه با محصول کار کنه، افکار و احساساتی که درونش به وجود میاد چیه؟
• وقتی داره تعامل برقرار می‌کنه بامحصول، پیش خودش درباره محصول چه تصوراتی می‌کنه؟ یعنی انتظار داره توی مرحله بعدی چی ببینه؟

وظیفه‌ی اصلی طراح های یواکس اینه که بتونن این اطمینان رو به کارفرما بدن که محصول یا خدمتی که ارائه کردن، همه‌ی نیازهای مشتری رو برآورده کرده و اون نتیجه‌ای که لازم بوده رو الان کارفرما می‌تونه از محصولش بگیره.

طراح‌های ux توی ارتباط نزدیک با طراح‌‌های ui، محققات ux، تیم مارکتینگ و تیم محصول کار می‌کنن برای اینکه بتونن کاربر رو از طریق تحقیق و پژوهش و بررسی به خوبی بشناسن.

خب به نظرم توضیحات ui و ux توی این مقاله خیلی خوب بیان شده بود. مقاله هنوز ادامه داره ولی برای اینکه خیلی طولانی نشه و حوصله‌ی خوندنشو داشته باشیم، بقیشو توی یه مقاله‌ی دیگه می‌نویسم.

توی مقاله‌ی بعد، قراره تفاوت‌های ui و ux رو از زبان یه سری آدم صاحب نام در جهان بشنویم.

تا مقاله‌ی بعد بدرود

لینک مقاله