دٰژاوو (déjà vu) یک اصطلاح فرانسوی به معنی "قبلا دیده شده" است. کسانی که این احساس را تجربه کرده‌اند آن را اینگونه توضیح می‌دهند: احساس آشنایی زیاد با چیزی که آشنایی با آن اصلا ممکن نبوده.
فرض کنید شما برای اولین بار به انگلیس سفر می‌کنید، از یک کلیسا دیدن می‌کنید و ناگهان چنین به نظر می‌رسد که قبلا دقیقا در این موقعیت بوده‌اید. یا در حال شام خوردن با دوستانتان و گفتگو درمورد موضوعات سیاسی اخیر هستید و حس می‌کنید پیش از این همین شرایط را با همین دوستان، همین غذا، و همین گفتگوها تجربه کرده‌اید.
دژاوو پدیده نسبتا پیچیده‌ای است و نظریات متفاوتی پیرامون چرایی وقوع آن وجود دارد.
محقق سوییسی "آرتور فانخوسر" می‌گوید انواع مختلفی از دژاوو وجود دارد و لازمه بهتر شدن روند مطالعه این پدیده، توجه بیشتر به اختلافات جزئی میان تجربه های دژاوو است .
با توجه به این دسته‌بندی‌ها، در مثال های بالا، "فانخوسر" اولین اتفاق را déjà visite (پیش‌تر ملاقات شده) و ماجرای دوم را déjà vécu (قبلا تجربه شده یا قبلا زندگی شده) می‌خواند.
گزارش‌ها نشان می‌دهند نزدیک به ۷۰ درصد از جمعیت جهان نوعی از دژاوو را تجربه کرده‌اند که اکثر آنها در افراد ۱۵ تا ۲۵ سال رخ داده است.
در گذشته دژاوو را با قاطعیت به بیماری "temporal-lobe epilepsy" مربوط می‌دانستند. بنا به گزارش‌ها دقیقا پیش از حمله temporal-lobe دژاوو رخ می‌دهد. بیمارانی که دچار این نوع تشنج می‌شوند، ممکن است در هنگام وقوع حمله یا بین تشنج‌ها دژاوو را تجربه کنند.
از آنجا که دژاوو می‌تواند با دلایل پزشکی یا بدون آن در افراد اتفاق بیفتد، حدس و گمان‌های بسیاری درمورد چرایی و چگونگی این پدیده وجود دارد. برخی روانکاوان دژاوو را به توهم یا wish fulfillment (کامروایی) نسبت می‌دهند درحالیکه روانپزشکان آن را به نوعی ناهمخوانی در مغز مرتبط می‌دانند که باعث خطای مغز در تشخیص گذشته و حال می‌شود. اما بسیاری از فراروانشاسان معتقدند این حادثه به تجربیات زندگی پیشین (past-life) مربوط است. آنچه بدیهی است این است که تحقیقات بیشتری باید انجام شود تا اطلاعات کاملی از این پدیده به دست آید.
برگرفته از سایت howstuffworks
