ارز دیجیتال Tether بهمرور زمان و به دلایل مختلف، ارز دیجیتال تتر روی بلاکچین های مختلفی توسعه داده شده و پیشرفت کرده است. هر کدام از این بسترها، شرایط متفاوتی را برای این رمز ارز ایجاد کردهاند. در ادامه، انواع ارز دیجیتال تتر را بر اساس بلاکچینهای مختلف، معرفی میکنیم:

در اصل، Omni Tether در اواخر سال 2014 با نام “Realcoin” ایجاد شد. پروتکل Omni امکان ایجاد توکن را در شبکه بیت کوین فراهم کرد. با استفاده از این فرآیند، اولین سکهها در اکتبر همان سال بهوجود آمدند. نام این توکن تا پایان نوامبر به “Tether” تغییر یافت. در ژانویه سال بعد، صرافی ارز دیجیتال Bitfinex تجارت این دارایی را فعال کرد و در چند سال بعد، Omni Tether به استاندارد صنعت تبدیل شد. با این اوصاف، تیم تتر در سال 2017 شروع به جابهجایی بسیاری از سکههای خود به روی پلتفرم اتریوم کرد.
همانطور که گفته شد، این اولین مهاجرت Tether از پروتکل Omni بود. از آنجا که اتریوم یک شبکه بسیار فعال و محبوب است، با ادغام قرارداد هوشمند برای ایجاد ساده توکن، این یک گام طبیعی برای پروژه تتر بود. تا پایان سال 2019، اکثر تترها از لایه قبلی خارج و به اتریوم منتقل شدند.
در مارس 2019 یکی از شرکا اعلام کرد که USDT را به بلاکچین TRON منتقل میکند. زیرا، این سریعترین شکل تتر است و هیچ هزینه انتقالی ندارد. به لطف مشارکت با صرافی Poloniex توسط جاستین سان، خالق ترون، این شکل از تتر به سرعت در صرافی ادغام شد. با این وجود، این نسخه کمتر استفاده میشود.
این جدیدترین و کم کاربردترین نسخه رمز ارز Tether است. نسخه EOSIO که در ماه می 2019 معرفی شد، شبیه به نسخههای اتریوم و ترون ادعا میکند که هزینه تراکنشها را حذف کرده و میتواند از قدرت محاسباتی بیشتری استفاده کند.
بسیاری از صرافیهای معتبر ارزهای دیجیتال، اعلام کردهاند که بهدنبال پیادهسازی سرویسهای لایتنینگ در پلتفرمهای خود هستند تا امکان واریز و برداشت بیت کوین را برای مشتریان خود تسهیل کنند. جدا از تمامی این اتفاقات، شبکه بیت کوین اکنون در آستانه بهروزرسانی تاریخی تپروت (Taproot) است که امکان ایجاد قراردادهای هوشمند مالی بر روی این شبکه را فراهم خواهد کرد.
همه این اخبار و رویدادها، نشان از آن دارند که فناوری لایتنینگ بهزودی به مؤلفهای اساسی در شبکه بیت کوین تبدیل خواهد شد و در آینده نزدیک، استفاده از آن برای اغلب کاربران شبکه ناگزیر خواهد بود.
در این مقاله قصد داریم ضمن معرفی شبکه لایتنینگ بیت کوین و نحوه کارکرد آن، سادهترین روشهای ممکن برای استفاده از این فناوری را با هم مرور کرده و با کاربردهای واقعی آن بیشتر آشنا شویم. تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
مشکل مقیاسپذیری، مانعی بر سر راه شبکه بیت کوین
بسیاری بر این باورند که بیت کوین میتواند آینده سیستم مالی را به نفع خود تغییر دهد؛ اما در حال حاضر، در دامِ محبوبیت خود گرفتار شده است. حقیقت این است که برای رسیدن به این هدف، مشکلی جدی وجود دارد: طراحی بلاک چین بیت کوین به گونهای است که مقیاسپذیری را فدای امنیت و تمرکززدایی کرده است.
در حال حاضر، شبکه پرداخت ویزا در هر ثانیه ۴,۰۰۰ تراکنش پردازش میکند که بهطور بالقوه میتواند تا ۶۵,۰۰۰ تراکنش در ثانیه نیز برسد. اما توان عملیاتی بیت کوین فقط ۷ تراکنش در ثانیه است.
سادهترین تعریفی که از مقیاسپذیری در بلاک چینها میتوان ارائه داد، به هم نخوردن عملکرد طبیعی شبکه، با افزایش تعداد کاربران و تراکنشهاست؛ بهطوری که تقاضای به وجود آمده قابل مدیریت باشد.
بهبیان دقیقتر، مقیاسپذیری اندک به دو مشکل اساسی در شبکه بیت کوین منجر میشود: سرعت و هزینه.
همچنین بخوانید:
مشکل اول: سرعت پایین تراکنشها
بلاک چین از مجموعهای بلاک تشکیل شده که هر کدام از این بلاکها حاوی گروهی از تراکنشها هستند. بلاک چین بیت کوین طوری طراحی شده است که در هر بلاک، تعداد مشخصی از تراکنشها را جای میدهد.
اگر تراکنشی که کاربر انجام میدهد در بلاک جاری (که قرار است استخراج شود) قرار نگیرد، وارد صف تراکنشهای در حال انتظار میشود که اصطلاحاً آن را ممپول (MemPool) یا استخر تراکنشهای در حال انتظار مینامیم. سرعت پردازش این تراکنشها، بسته به شلوغی ممپول، ممکن است بین چند دقیقه تا حتی چند روز طول بکشد.
مشکل دوم: هزینه بالای تراکنشها
شبکه بیت کوین و شبکههای مشابه دیگر، با پروتکل اجماعی به نام اثبات کار (proof of work) کار میکنند. ماینرها یا همان استخراجکنندگان در این اجماع انرژی فراوانی را صرف حل یک پازل یا معمای دشوار میکنند. برای جبران هزینه تجهیزات و برقِ مصرفی ماینرها در فرایند رایانش، کارمزد تراکنشها به آنها تعلق میگیرد.
تا وقتی که سیستم کوچک و تعداد تراکنشهای نیازمندِ تأیید کم باشد، شبکه بهخوبی کار میکند و هزینههای تراکنشها پایین است. اما با رشد شبکه، کارمزد تراکنشها نیز بالا میرود؛ چون فضای محدودی در هر بلاک جدید وجود دارد. پس در زمان اوج ترافیک شبکه، تنها تراکنشهایی که کارمزد بالاتری پرداخت میکنند پردازش میشوند.
در اواخر سال ۲۰۱۷ که میلیونها نفر بهسمت بیت کوین هجوم آوردند و شبکه تلاش میکرد با این تعداد تراکنش بالا دستوپنجه نرم کند، مشکل مقیاسپذیری آن به وضوح پدیدار شد. در دسامبر ۲۰۱۷، میانگین هزینه پردازش یک تراکنش در بلاک چین بیت کوین (چه تراکنش ۱ دلاری چه ۱۰۰۰ دلاری)، ۳۷ دلار بود. این مشکل باعث شد که بیت کوین بهعنوان یک ارز، چندان صرفه اقتصادی نداشته باشد؛ چون در بسیاری از موارد کارمزد تراکنش از خودِ مبلغ تراکنش بیشتر میشد.
بهعنوان مثال، فرض کنید هرروز عادت دارید پیش از رفتن به محل کار، از کافیشاپی یک فنجان قهوه بخرید. با استفاده از کارت اعتباری در کسری از ثانیه و با کمترین کارمزد ممکن قهوهتان را میخرید و از کافیشاپ خارج میشوید. این در حالی است که اگر قصد داشته باشید بهای همان فنجان قهوه را با بیت کوین پرداخت کنید، احتمالاً مجبور میشوید بین ۱۰ دقیقه تا چند ساعت (!) صبر کنید تا تراکنش شما انجام شود. علاوه بر این، احتمالاً چند برابر بهای قهوه باید کارمزد تراکنش پرداخت کنید. حقیقت این است که هیچ فروشندهای منتظر این نمیماند که شبکه بلاک چین او را معطل پرداخت پول یک فنجان قهوه کند.
یکی از راهحلهای ارائهشده برای رفع مشکل مقیاسپذیری بیت کوین، شبکه لایتنینگ (Lightning Network) است. لایتنینگ در زبان انگلیسی بهمعنی رعدوبرق یا آذرخش است، که بهعنوان استعارهای از سرعت به کار میرود. اما آیا این راهکار برای رفع مشکلات شبکه بیت کوین کافی است؟ در ادامه این مقاله بهدنبال پاسخ به این سؤال هستیم.
همچنین بخوانید:
شبکه لایتنینگ یک راهحل لایه دوم (Second Layer) یا برونزنجیرهای (Off-Chain) روی بلاک چین اصلی بیت کوین است که به کاربران اجازه میدهد بدون کارمزد یا تأخیر برای یکدیگر بیت کوین بفرستند.
شبکه لایتنینگ، کانالهای پرداختی روی شبکه اصلی ایجاد میکند که میتوانند مثل یک پل دوطبقه بخشی از ترافیک شبکه اصلی را بپذیرند. به این وسیله، بلاک چین بیت کوین توانایی بیشتری برای پردازش تراکنشها و شانس بیشتری برای پذیرش از سوی صاحبان کسبوکار بهعنوان یک سیستم پرداخت خواهد داشت.
ایده اصلی شبکه لایتنینگ این است که تراکنشهای خُرد (micropayment) روی بلاک چین اصلی ثبت نشوند تا از بار ترافیک تراکنشها کاسته شود و فضا برای تراکنشهای بیشتر و مقیاسپذیری بهتر مهیا شود.
کاربران لایتنینگ با ایجاد «کانال پرداختی» بین یکدیگر و واردکردن مقدار مشخصی بیت کوین به کانالها، میتوانند هر تعداد تراکنش که مایل باشند بهصورت دو نفره (P2P)، سریع و بسیار ارزان انجام دهند و دیگر برای پرداختهای روزمره مثل خرید قهوه با بیت کوین، نیازی نیست که مدت طولانی را برای تأیید تراکنش منتظر بمانند.
این شبکه شباهتهایی به سیستم تسویه فعلی مورداستفاده در شبکههای پرداخت سنتی مانند ویزا (Visa) و مسترکارت (MasterCard) دارد. وقتی پرداختی را از طریق لایتنینگ انجام میدهید، بلافاصله تسویه نمیشود. در عوض، وجوه خریدار (فرستنده) و درخواست فروشنده (گیرنده) بهسرعت تأیید میشود و چراغ انجام تراکنش سبز خواهد شد.
تراکنشهای لایتنینگ بسته به نحوه توافق طرفین، ممکن است چند روز یا چند هفته بعد تسویه شوند. شبکهای از گرهها (نودها) مسئولیت اداره شبکه لایتنینگ را بهعهده دارند که پرداخت را اعتبارسنجی میکنند.
تاریخچه شبکه لایتنینگ
شبکه لایتنینگ ریشه در تفکرات ساتوشی ناکاموتو، خالق بیت کوین دارد؛ این ایده به زمانی برمیگردد که از «کانالهای پرداختی» برای مبادله بیت کوین بین ۲ فرد صحبت میشد، به طوری که دیگر نیاز نبود هیچکس از این مبادله اطلاع پیدا کند یا تراکنش توسط دیگران تأیید شود. اما جوزف پون (Joseph Poon) و تادئوس درایا (Thaddeus Dryja) با انتشار یک وایتپیپر در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۱۶، به ایده لایتنینگ رسمیت بخشیدند.
نویسندگان این وایتپیپر ادعا کردند که بهجای تغییر خودِ شبکه بیت کوین برای تراکنشهای بیشتر، شبکهای از کانالهای ریزپرداخت میتواند مشکل مقیاسپذیری بلاک چین بیت کوین را حل کند. این ایده، دقیقاً نقطه مقابل ایده افزایش سایز بلاک بود که به هاردفورک بیت کوین کش انجامید.
لایتنینگ لبز (Lightening Labs)، یک آزمایشگاه مهندسی بلاک چین است که در کنار افراد و شرکتهای دیگر ازجمله ACINQ و بلاکاستریم (Blockstream) به اجرای نسخه بتای شبکه لایتنینگ در ماه مارس ۲۰۱۸ کمک کردند. تأمین مالی پروژه لایتنینگ با سرمایهگذاری کشت ایده (Seed Funding) به مبلغ ۲.۵ میلیون دلار انجام شد که جک دورسی، مدیرعامل توییتر هم در آن مشارکت داشت.
مزایا و محدودیتهای لایتنینگ
لایتنینگ از راهکار برونزنجیرهای برای حل مشکل مقیاسپذیری استفاده میکند. در صورت موفقیت این شبکه، احتمالاً از ترافیک تراکنشهای شبکه بیت کوین کاسته میشود.
لایتنینگ به وسیله کانالهای پرداختی دوطرفه، امکان ارسال و دریافت (تقریباً) آنی را فراهم میکند.
شبکه لایتنینگ بهدلیل کاهش هزینه تراکنشها، برای پرداختهای خرد مناسب است.
منبع
آکادمی رمزارز