مطلق در ذهن ایرانی
مقاله اول (هیتلر آرزوی ناکام من)
کتاب از هیتلر شروع میشود. از این میگوید که هیتلر حاصل تحقیر و تحقیر پیامد شکست و ناکامی است. هیتلر تبدیل شد به یک خودشیفته قلدر که با قدرتمندی متفاوت است
به نظر نویسنده قدرت از یک من رشد یافته و پخته به وجود میآید اما قلدری از یک وجدان سختگیر و تنبیه کنند شکل میگیرد. خوبی بدون قدرت آزارخواهی و مازوخیستیک و قدرت بدون خوبی قلدری و سادیستیک است.
نویسنده میگوید اکثر ایرانیها یک هیتلر درون دارند و در نتیجه خودشیفتگی و وجدان اخلاقی آزارگر از خصیصه بارز آنان است.
خودشیفتگی از اختلال رابطه مادر و کودک در نخستین سالهای زندگی به خصوص یک سال اول نشأت میگیرد. اگر نیازهای کودک ارضا نشود و ناکامیهای زیادی را تحمل کند دچار احساس ناکامی تحقیر و ناامنی شدید میشود. عوارضی که این احساسات به جا می گذارند منجر به بی اعتمادی فرد به جهان می شود و قادر به برقراری ارتباط عاطفی عمیقی با دیگران نیست و توانایی همدلی کردن و دیگران را از دست میدهد. حس حقارت و ناامنی در آن فرد آنقدر زیاد است که خارج از تحملش میباشد و فرد به جبران احساس ناکامی در خود، یک من ایدهآل مطلق و کامل به وجود میآورد. کم کم این من ایدهآل منطبق میشود با من واقعی فرد و آن فرد احساس میکند که مطلق کامل است و نیاز به کس دیگری ندارد.
از احساسات پایه این فرد خصومت و دشمنی با دیگران است و دست به فرافکنی میزند و احساس میکنند که دیگران با او خصومت دارند بنابراین بدبین می شود. افراد خودشیفته چون میخواهند همه خوب باشند وجود بدی را در خود انکار میکنند به گونهای که دیگران را همه بد میدانند و خود را عاری از بدی میپندارند.
جامعه ایرانی چون احساسات ناکامی تحقیر و ناامنی را زیاد تجربه کرده است. میتوان گفت که بیشتر از جوامع دیگر با این پدیده روبهرو شده است. به نظر شما ویژگی بارز یک ایرانی چیست؟ ویژگی خود همهچیز پنداری که همیشه حق با ما است. این افراد علت وقایعی که بر آنها می گذرد را بیرون از خود جستجو می کند از استعمار گرفته تا بچه همسایه! هسته بزرگمنش و خودشیفته گاردی است برای محافظت از یک من شکننده و آسیب پذیر چرا که در جامعه ایرانی اعتماد پدیده نادری است.
مجموعه خودشیفتگی و وجدان اخلاقی آزارگر ویژگی جالبی را فراهم میآورد که در فرهنگ ایرانی به رابطه سلطه و زیر سلطه معروف است. بر اساس یک تبانیِ ناخودآگاه زن و مرد ایرانی، اغلب زنان به علت وجود این منِ ایدهآل، خودشیفته و دیکتاتور در روانشان دیکتاتور پرورند چه در رابطه با پسران خود در رابطه با شوهران خود.
این مسئله من را یاد شعری می اندازد که در آن میگفت: «مظلوم ضالمی است که زورش نمیرسد.» جامعه ایرانی نیز اینگونه است که اگر کسی در جایگاه قدرت قرار دارد میل به دیکتاتوری و زورگویی و سادیس دارند اما اگر در جایگاه مظلوم قرار گیرد میل به خودآزاری و آزارخواهی در او بیشتر میشود.
این روابط مساوی و بالغانه نیست و حکایت از نبود عزت نفس دارد. انسان بالغ کسی است که نه سلطه میپذیرد و نه سلطه گر است! انسان قوی مغرور است اما خودشیفته نیست. غرور یک احساس رشد یافته است ناشی از درک واقعی خویشتن و دوست داشتن و احترام گذاشتن! در چنین جایگاهی نیاز نیست برای قدرت یافتن دیگران را به زیر کشید و خود نیز سلطه کسی را نمی پذیرد چرا که این فرد امنیت ناشی از عزت نفس را دارد و نیاز به گرفتن امنیت کاذب ندارد. در چنین انسانی من خودشیفته شکل نمیگیرد چرا که برداشت غیرواقعی از من وجود ندارد.
به امید آنکه شخص ایرانی بتواند با درک واقعبینانه از هستی عزت نفس خود را باز یابد.
یکتا قطعی