در روزهای نزدیک عید که بساط خانهتکانی داغ است، کتابخانهها نیز تمیز میشوند تا به استقبال عید روند. در میان کتابهای پدرم، کتابهایی با عنوان وقتی نوزاد گریه کرد چه کنیم؟ یا برای لاغر شدن چه کار کنیم؟ وسایل مورد نیاز کوهنوردان! وجود دارند که در زمان قدیم حکم گوگل را داشتند. هر چند که در گذشته این کتابها کاربردی بودند اما امروزه روز از تاریخ مصرفشان گذشته چون اطلاعات درونشان قدیمی یا حتی منسوخ شده است.
من و همدورهایهای من از آخرین نسل نظام قدیم بودیم و بعد از ما، آن کتابهای درسی و کمک آموزشی ارزش و اعتبار علمی خود را (اگر بار علمی داشت!) از دست داد چون آورده نظام آموزشی جدید، کتابهای درسی جدید بود. کتابهای ما برای سال قبلیها بلااستفاده بود چون تاریخ انقضای محتوایش رسیده بود و به درد هیچکس جز خودمان (همان نسل قدیم) نمیخورد.
نگهداری از این کتابها درون کتابخانه، به رسم یادگار است و ارزش معنوی دارد چون محتوایش دیگر فاقد ارزش است و هیچ آوردهای برای مخاطب ندارد. البته شاید بتوانند به خاطر کهنگی مطلب لبخندی روی لب بیاورند اما آگاهی؟ نه اصلا!
این روزها به مدد پیشرفت تکنولوژی، کتابهای زیادی با موضوعات متنوع چاپ میشوند اما امکان دارد تنها مقدار کمی از آن فروش رود. این کتابها در قفسه کتابفروشی، روی دست ناشر یا نویسنده به اصطلاح باد میکنند و سرانجام خوشی ندارند چون به دلیل گذشتن تاریخ مصرفشان قرار است اعدام شوند.

به گزارش مجله بوک سلر، کمپانی آمازون، هر هفته حجم بالایی از کتابهای فروش نرفته در انبار خود را معدوم میکند. دلیل این اتفاق این است که بسیاری از فروشندگان انتخاب میکنند محصولاتشان در انبارهای بزرگ آمازون انبار شود اما اگر این کالاها برای مدت طولانی فروش نروند، هزینه نگهداری از آنها بیشتر میشود. بنابراین در نهایت از بین بردن این کالاها از ادامه نگهداریشان در انبار ارزانتر خواهد بود.
از آنجا که در کشور ما اطلاعات و آمار دقیقی در دسترس نیست به احتمال زیاد با چنین اتفاقی بلکه بدتر مواجه هستیم و کتابهای فروش نرفته سرنوشت خوبی نخواهند داشت چرا که در نهایت کمپانی و ناشران بزرگ حفظ اعتبار خودشان را به حفظ محیط زیست ترجیح میدهند.
اعدام شدن کتابها شبیه به قصه دردناک ما آدمها و طنابدار نیست، آنها یا خمیر میشوند یا سوزانده که البته از دردناکی قضیه یا هزینهبر بودنش چیزی کم نمیشود. حقیقت تلخ عصر امروز این است که بسیاری از کتابها تاریخ انقضا دارند و مدت مصرفشان بسیار کم است و به آسانی از بین میروند و هیچ ردی از آنها به جز تخریب محیط زیست باقی نمیماند.
خیلی از آدمها میگویند فقط با کتاب چاپی راحت هستند و نمیتوانند سراغ نسخه الکترونیک بروند! اگر ما به عنوان یک آدم کتابخوان آنقدر ساده، راحتی خودمان را به حفظ محیط زیست ترجیح میدهیم چرا ناشران به دنبال سود خود نباشند؟ درست است ضرری که از سمت کمپانیهای بزرگ به محیط زیست وارد میشود بسیار بیشتر از مردم است و اصلا قابل مقایسه نیست اما دلیل نمیشود از وظیفه شهروندی خود شانه خالی کنیم.
در سبد فرهنگی هر شخصی میتواند دو کتاب چاپی و دو کتاب الکترونیک باشد تا اگر روزی تاریخ انقضای کتابی سررسید نگران اعدام شدن آن و به خطر انداختن محیط زیست نباشد چرا که از قبل فکرش را کرده است.