اکثر پیامبران برحکومت یا قومی مبعوث می شدند که سرکش و طغیانگر بودند. موسی بر حکومت فرعون که مردمانش را به بردگی گرفته بود، ابراهیم بر نمرود، هود بر قوم عاد و ثمود که در رفاه و آسایش بودند و نوح و لوط نیز همین طور!
اما قصه پیامبر اسلام فرق می کند، هیچ حکومتی از دو حکومت آن دوران (روم و ایران) بر مردمان عرب حکومت نمی کرد چرا که آن بیایان خشک و بی آب و علف برای هیچ حکومتی منفعتی نداشت و خود پیامبر نیز اهل قوم برتر آن سرزمین بود: قوم قریش
قوم قریش در حجاز (جزیره العرب) این سرزمین خشک و سوزان و در مکه زندگی می کردند و تنها به دلیل وجود کعبه در آنجا، به یک مرکز تجاری تبدیل شده بود و قوم پیامبر نیز که امورات کعبه را بر عهده داشتند نسبت به سایر اقوام برتری داشتند.
سرزمین های مهم آن، مکه، یثرب و طائف بود و تنها سرزمین خوش آب و هوای یمن یا عربستان خوشبخت تحت حکومت ساسانی قرار داشت.
زندگی پیش از بعثت
مردم عرب امی و بیسواد بودند، اندک مردمانی از آن خواندن و نوشتن می دانست. اهل خرافه، تعصب، قومیت گرایی و جنگ و درگیری و غارت بودند.
پیامبر 40 سال در بین این مردم زندگی می کرد و همگان او را به امانتداری و درستکاری می شناختند و لقب (محمد امین) بر سر زبانها بود.
از زندگی پیش از بعثت پیامبر، تنها سفر به شام با حضرت ابوطالب و سفر با کاروان تجاری حضرت خدیجه، ماجرای حجر الاسود، از دست دادن پدر، مادر و عبدالمطلب، بزرگ شدن با حلیمه سعدیه، ماجرای گردنبند حلیمه، قبول کردن سرپرستی حضرت علی علیه السلام به هنگام مشکلات اقتصادی ابوطالب و یکماه در غار حرا معتکف شدن حضرت در دست است.
پیامبر مهربانی ها در 27 رجب در بین این مردم و در این سرزمین به بعثت می رسد و نور رسالتش سرزمین تاریک حجاز و قلبهای تاریکتر مردمان آن سرزمین را روشن می کند.
آغاز رسالت

رسالتی سنگین بر دوش پیامبر گذاشته می شود، او باید برای اعرابی که هیچ از فرهنگ نمی دانستند و بت ها برایشان پروردگاران جهان بودند، مبانی فکری و اعتقادی نویی را بیان می کرد تا بتواند کامل ترین دین آسمانی را ابلاغ کند.
در ابتدا دعوت مخفیانه بود چرا که شرایط اجازه ابلاغ علنی را نمی داد، باید افراد مخلصی که از شرک و جاهلیت به تنگ آمده بودند و به آزادی می اندیشیدند، به سوی او جذب شوند و همینطور هم بود.
افرادی که در ابتدا به دین گرویدند، افراد عاشقی بودند که تمامی فشارها و سختی های قوم و قبیله را تحمل می کردند و در این مدت تنها 40 نفر دعوت او را لبیک گفتند که اولین آنها علی علیه السلام بود.
و بعد از آن دعوت آشکار، آغاز می شود آن هم از خویشان پیامبر : وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ (شعراء-214)
مانعی به نام اشراف
اشراف قریش مانع بزرگی برای دعوت بودند چرا که با دین جدید، تمامی نظام های ارزشی، اجتماعی و حتی اعتقادی آنان از بین میرفت.
پیامبر بر خلاف سایر پیامبران معجزه اش از جنس کلام، تفکر و اندیشه بود.
قرآن ابزار پیامبر برای رسالتش بود که سراسر اعجاز بود؛ آن هم برای قومی که در شعر و کلام سرآمد بودند و به راحتی می توانستند این اعجاز و شگفتی قرآن را متوجه شوند.

آنان جذب زیبایی می شدند که برایشان دل انگیز بود.
علاوه بر اعجاز بیانی، خداوند در این معجزه مردم را به تفکر و اندیشیدن دعوت می کرد؛ مردمی که در جاهلیت به سر می بردند.
چرا دشمنی؟
مخالفان اسلام دو گروه بودند: ۱-رهبران (که در قرآن ملأ تعبیر می شود) 2-پیروان ملأ و توده
این مخالفتها به دلایل عوامل اجتماعی و عوامل فکری بود:
اشراف به دلیل موقعیت اقتصادی و اجتماعی خود برتری طلب بودند و گمان می کردند نسبت به سایران برتری دارند و قدرت خاص و ویژه ای برای خود قائل بودن، علاوه بر آن نظام ارزشی آنان که بت پرستی بود، برایشان شأن و منزلتی خاص ایجاد نموده بود.
افزون بر اینها مشرکان با انسان بودن پیامبر مشکل داشتند و گمان می کردند باید فرستاده خدا از جنسی دیگری باشد.
اشراف برای مبارزه با پیامبر او را مجنون، ساحر و کاهن می خواندند وبا بیان قصه های کهن ایرانی کلام او را مورد استهزاء قرار می دادند.
همچنین کلام او را شعر، سحر و جادو می دانستند در حالی که خود می دانستند که هیچ شاعر زبردست عرب نخواهد توانست آیه ای مانند آن را بیاورد.
علاوه بر آن، مسلمانان را بسیار مورد آزار قرار می دادند، سمیه و یاسر پدر و مادر عمار در زیر همین شکنجه ها به شهادت رسیدند.
دشمنان سرسخت پیامبر عبارتند بودند از : ابوجهل، ابولهب، امیه بن خلف و ابوسفیان
هجرت کن

فشار و آزار مشرکان و اشراف قریش به جز بنی هاشم که قبیله پیامبر بود، بر مسلمانان شدت یافت، بنابراین پیامبر مسلمانان را دعوت به هجرت کرد و در سال پنجم بعثت بیش از 100 نفر به حبشه رفتند که در سال 7هجری همزمان با فتح خیبر به مدینه برگشتند.
برای ابلاغ دعوت، باید از هر فرصتی استفاده نمود و چه فرصتی بهتر از ایام حج که مردمان از همه سرزمینها برای طواف کعبه به مکه می آمدند، پیامبر فرصت را غنیمت شمرد و در رابطه با باورهای توحیدی در مقابل باورهای شرک با کلام وحی سخن گفت:
قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّکُمْ عَلَیْکُمْ أَلاّ تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ لاتَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ مِنْ إِمْلاق نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَ إِیّاهُمْ وَ لاتَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ لاتَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتی حَرَّمَ اللّهُ إِلاّ بِالْحَقِّ ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ
152وَ لاتَقْرَبُوا مالَ الْیَتیمِ إِلاّ بِالَّتی هِیَ أَحْسَنُ حَتّى یَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمیزانَ بِالْقِسْطِ لانُکَلِّفُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ کانَ ذا قُرْبى وَ بِعَهْدِ اللّهِ أَوْفُوا ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ
153وَ أَنَّ هذا صِراطی مُسْتَقیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لاتَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبیلِهِ ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ (انعام 151-153)
مشرکان که موقعیت خود را در خطر می دیدند، تصمیم بر آن گرفتند که قوم بنی هاشم را تحریم اقتصادی و اجتماعی کنند.
شرایط سخت تر می شود
در سال 7 بعثت قوم بنی هاشم به همراه پیامبر و مسلمانان در شعب ابی طالب زندگی سخت خود را به مدت 3 سال آغاز کردند.
در این مدت همه دارایی های قوم و همچنین حضرت خدیجه تمام شد و هیچ قومی حق رابطه و خرید و فروش با آنان نداشت.
در نهایت خداوند به پیامبر ابلاغ کرد که قرارداد را موریانه خورده و تنها نام خداوند باقی است و اینگونه تحریم به پایان رسید و البته این توطئه نیز کارساز نشد.
در همان روزهای سخت ، در رمضان سال 10 بعثت ابوطالب که پشتیبان و حامی پیامبر از سن 8 سالگی بود دار فانی را وداع گفت و سه روز بعد یار و همدم پیامبر حضرت خدیجه علیهاالسلام !
بر پیامبر سخت گران آمد این داغ ها، داغ انسان های شریف و حمایتگری که در تمام سختی های زندگی و دوران رسالت مانند کوه پشت پیامبر بودند و او را مورد حمایت و محبت خود قرار می دادند.
آن سال عام الحزن نام گرفت.
فکر نو

پیامبر در مکه مانع بزرگی به نام اشراف قریش برای پیشبرد دعوت خود بر سر راه داشت و هیچگونه نمی توانست آنها را از سر راه بردارد.
باید فکری نو در انداخت؟
مسافرانی که به مکه می آمدند، بهترین گزینه برای تبلیغ دین الهی بود چرا که در شهرهای دیگر این مانع وجود نداشت.
در یثرب دو قبیله اوس و خزرج سالها مشغول جنگ بودند و حالا می خواستند به صلح برسند و در این میان پیامبر و آئین جدیدش کمک شایانی به آنها می نمود.
در سال 10 بعثت با همه کارشکنی هایی که دشمنان اسلام برای جلوگیری از دعوت پیامبر داشتند، 2 نفر ار مردم یثرب به او ایمان آوردند، در سال بعد 6نفر و سال بعد 12 نفر که اولین پیمان عقبه را با پیامبر بستند.
پیامبر نیز مصعب بن عمیر را فرستاد تا آموزش های لازم را به آنان بدهد.
سرانجام؛ رهایی و آزادی
در سال 13 بعثت پیامبر با دوقبیله اوس و خزرج پیمان عقبه دوم را بست و مردمان آن دیار از پیامبر خواستند که به شهر آنان مهاجرت کند و به همین علت مسلمانان پنهانی و به تدریج مکه را رها کردند و به یثرب رفتند.
اشراف متوجه این حرکت انقلابی شدند و در دارالندوه گرد هم جمع شدند و تصمیم بر قتل پیامبر گرفتند؛ قتلی که به یک جانفشانی رسید: علی علیه السلام در بستر پیامبر می خوابد تا جان رسول خدا را نجات دهد.
لیله المبیت قصه فداکاری و از جان گذشتن مولایمان علی است تا رسالت پیامبر تداوم یابد و دین خدا به پیروزی برسد.