یک جمله از یودا در Star Wars مدتهاست در ذهنم مانده است:
“Do. Or do not. There is no try.

در نگاه اول، جملهای انگیزشی به نظر میرسد؛
اما اگر کمی دقیقتر به آن نگاه کنیم، حرف یودا دربارهی «انگیزه» نیست. دربارهی رابطهی ما با تصمیم و عمل است.
ما خیلی وقتها میگوییم:
«دارم سعی میکنم.»
سعی میکنم شروع کنم.
سعی میکنم یاد بگیرم.
سعی میکنم تغییر کنم.
سعی میکنم این پروژه را تمام کنم.
اما «سعی کردن» گاهی تبدیل میشود به یک منطقهی امن؛ جایی بین انجام دادن و انجام ندادن.
اگر موفق شویم، میگوییم تلاش کردیم و نتیجه گرفتیم.
اگر شکست بخوریم، میتوانیم بگوییم:
«خب، فقط داشتم سعی میکردم.»
یودا این منطقهی میانی را به چالش میکشد:
Do. Or do not.
انجام بده، یا انجام نده.
البته این جمله به این معنا نیست که چیزی به نام تلاش وجود ندارد. در دنیای واقعی، یادگیری، تمرین و آزمونوخطا کاملاً واقعیاند.
معنای عمیقتر جمله شاید این باشد:
قصد داشتن را با عمل کردن اشتباه نگیریم.
این ایده مرا به یک مفهوم مهم در فلسفه، مخصوصاً اگزیستانسیالیسم، نزدیک میکند:
ما فقط با آنچه دربارهی خودمان فکر میکنیم ساخته نمیشویم؛ با انتخابها و اعمالمان ساخته میشویم.
و از طرف دیگر، رواقیگری یادآوری میکند که نتیجه همیشه در کنترل ما نیست؛ اما تصمیم و اقدام خودمان تا حد زیادی در اختیار ماست.
پس شاید نسخهی امروزی جملهی یودا این باشد:
You don't control the outcome.
But you can control whether you step into the action.
نتیجه را نمیتوانی کاملاً کنترل کنی؛
اما میتوانی تصمیم بگیری وارد عمل بشوی یا نه.
شاید مسئله این نیست که همیشه موفق شویم.
مسئله این است که بین خواستن، قصد کردن و انجام دادن تفاوت قائل شویم.
چون گاهی چیزی که ما اسمش را «تلاش» گذاشتهایم، در واقع فقط به تعویق انداختن تصمیم است.
حرف