
یکی از پرشمار قابهای درخشان مهدی مُنعم از قربانیانِ بازمانده از جنگ. منعم عکاسِ شگفتیست، علاوه بر عکسهای درخشانی که از میدان جنگ برداشته سالهاست پروژهی قربانیان مین، شیمیایی و... را که بدن و جانشان اسیر درد و نقصان شده پیگیری میکند. دو کتاباش در این پروژه تنها بخشی از این کار بزرگ است. این عکس یکی از درخشانترین قابهای اوست، از مردی با ریهی آسیبدیده و خوابیده در رختخواب. بخشی از صورت و اشک و شلنگ حیاترسان که در دو مسیر متفاوت حرکت میکنند. چشمی که ره به بالا نگاه میکند. و پسزمینهی سفیدِ بیرحم که کنتراست بالایی ساخته. به خطوط منحنی عکس نگاه کنید، منعم استاد استفاده از خطوط است. کاری که برای عکاسانی چون برسون و سالگادو یک اصل حیاتی به شمار میرفت. خطوط هندسیای که عکاس با نوعِ قاببندیاش از آنها معنا میسازد. نوعی لطافت، فروتنی و آرامشِ تلخ که باعث میشود این خطوطِ نرم حاملِ چهرهای رنجدیده باشند. از سویی دیگر این خطوط از بالا عکس را به چهار قسمت متفاوت تقسیم کردهاند. دقتی هندسی که نشانگر علاقهی عکاس به فرم است. فرمی که تمامِ معنای او را میسازد. فقدان یا کمبودِ هوا و حضور درد با نشانهگان مخصوص خود. شلنگ و اشک.
در این وضعیت مردِ درددار کلیتِ وجود خود را در عناصری خلاصه میکند که عکاس هیچکدام را هم کامل در کادر نیاورده. نیمرخی ناکامل، شلنگی نصفه و اشکی در انتهای خود. یکی از مهمترین اتفاقهای عکس تقسیم جدیدیست که بهواسطهی شلنگ پلاستیکی میافتد در عمق. یعنی بخشی از صورت پشتِ آن تصور میشود. و بخشی جلوی آن. چشم بینور، بینی کمکار پشت، و اشک و نرمهی ریشها و چروکها در این سمت و این تاریخِ مرد را میسازد. تاریخِ رنج و پسارنج. و چیزی به نامِ پیش از رنج وجود ندارد مگر بخواهیم پسزمینهی سفید را چنین فرض کنیم. عکاس با برجستهکردن شلنگ قصهی زیستن و تالم مرد را متصور شده. چیزی که او را دچار چنین تنهایی عمیقی کرده در قاب او. و حضور اشک در این بافت اوجِ تاثیرگذاریست.
چه اشک یکی از کلاسیکترین وضعیتهای خطوط منحنی را در ذهن دارد. رنج بهعنوان عامل اصلی حاضر در وجود مرد مستتر نیست اما بسیار درونی تصویر شده. رنجی که احتمالن با درد جسمی نیز همراه است. قصهی انسانی که نفساش تنگ شده و منتظر چیزی نیست. قاب بسته و زاویهی عکاس جایی برای گریز مخاطب باقی نمیگذارد. گریزی که شاید پیِ قصهی روزگار مرد است و چرایی این بینَفَسی. منعم فقدان را به عنوانِ بخشی از بدن ثبت کرده و برای همین بیننده نمیتواند این اتاق زجر را فراموش کند.