
ارتش.
عکسهای این چنینی در آلبوم کسانی که در خانوادههای نظامی زیستهاند بسیار است. این عکس که گفتهاند یکی از معدود تصاویر تکاوران نیروی دریایی ارتش ایران است در نبرد خرمشهر مناسبِ امروز است. یک جوانیِ بیواسطه. چیزی که نویسندهای چون سلین در نامههای جوانیاش از دلِ نبرد روایت میکند یا در آلبومهای خاکگرفتهی بسیاری خانهها میتوان یافتش. همان وضعیتی که در این جمعیبودن شناخته میشود، در کنار همبودنشان. چهرههایی که در تاریخِ ایران بسیار دیدهایم آنها را. عکسهای جمعی مجاهدانِ مشروطه با آن تفنگهای لولهبلند، قابِ پسرانی که برای ساعتهایی مقابلِ متفقین جنگیدند، تصویرِ نظامیبودن پدرانی که در دههی هفتاد میلادی در آمریکا و انگلستان تحصیلات رزمی کردند و در روزهای جنگ کشور را تنها نگذاشتند و...
این عکسها بیش از آنکه یادگارهایی شخصی باشند در آلبومها، بیش از آنکه با مرورشان دورهای را به یادِ بیینده بیاورند همان کاری را میکنند که جیمز الکینز به آن اشاره دارد. تبدیلِ گذشته به حال. به حالی که در آن این جوانی همهجانبه در یک لحظه توانسته خود را از ضربآهنگِ زمانِ مرسوم و تاریخی جدا کند. تفردی که در این عکسهای جمعی وجود دارد حیرتانگیز است.در عینِ شباهت لباسها و حتا برخی جزییات هر چهرهای قصه و روایت منحصر به خود را دارد. چیزی که عمدتن در نگاهِ آلبومی به این عکسها درک نمیشود و پنهان میماند. اغلب بیننده از خود میپرسد این مردان چه شدند؟ گاهی صورتشان را در سالهای بعد این عکسها مییابیم و اغلب تخیلشان میکنیم.
آیا زنده ماندند؟
آیا بازگشتند؟
خاصیتِ این عکسها در سوالهای قاطع و مهمیست مه برای بینندهگان میسازد. بهخصوص چنین عکسی که اشاره دارد به حضور در نبردی تمامعیار. آیا این بدنها جوان ماندند یا مسیرِ زمان بر آنها وارد شد؟
حتا اگر به مفهوم عرفی کسی را هم در عکس بشناسیم باز این سوالها تمام نمیشود. تکاورانِ ارتشِ ایران در این قابِ نهچندان حرفهای همان روایتی را میسازند که بسیاری آن را میشناسند، روایتِ زمانِ گمشده. زمانی که انگار جنگ طراحِ آن است و مدام به رخ میکشدَش. در مواجهه با این صورتهای جوان و برافروخته مدام به عقب بازمیگردیم مگر چیزی بیابیم در انتهای حافظه اما همه چیز در زمانِ حال رقم میخورد. در تماشای مدام عکس. وقتی نگاهاش میکنیم زنده میشوند و میتوان هجوم واقعیت را درک کرد. عکسی که برای یادگاری برداشته شده عملن از این مفهوم میگریزد و منجر میشود به تکرارِ یک واقعیت.
واقعیت شکوهِ جوانی و راز گمشدناش.