طاعون... بیماری‌ای که بارها سرنوشتِ تاریخ، امپراتوری‌ها، مذاهب و آیین‌ها را عوض کرد.
این تابلوی ژوزه لیفرینکس روایتی‌ست همه جانبه از طاعون، احتمالن با برداشت از طاعون هولناکِ قرن چهاردهم در مارسی. تابلو هم در سال‌های آخر همین قرن کشیده شده. تابلویی که هم درش استغاثه‌ی سن‌سباستین را می‌بینید به درگاه خدا برای از بین‌بردنِ این بیماری، هم نبرد فرشته و شیطان، هم چشم‌اندازی از تباهی. بیماری‌های مُسری در طولِ تاریخ گاه بیش از آن‌چه به نظر می‌آید غافل‌گیرکننده بوده‌اند، چون مهم‌ترین عنصرِ انسان قرون ماضی، یعنی ایمان و مقدسات را دچار چالشی جدی می‌کردند.
در کتاب درخشان «طاعون و افول تمدن اسلامی» والترز دالس نویسنده‌ی کتاب به خوبی نشان می‌دهد که چه‌گونه تکرار مداومِ اپیدمی طاعون در حوزه‌ی قدرت این تمدن یکی از دلایل فروپاشی تمدنِ اسلامی در قرن نوزدهم شد. یا طاعون‌های هولناکِ قرون چهارده و شانزده تنها دو نمونه بودند که باعث زوال قدرت‌های زمانه‌ی خود شدند. در این نمونه‌های تاریخیِ مشهور قدرت با آشفته‌گی‌ای رو‌به‌رو می‌شد که توان مدیریت‌اش را نداشت و برای همین بیش‌ترین فاصله را از مردم می‌گرفت. مانندِ قحطی‌ها. در این فاصله ارکان پزشکی که قدرت و علم چندانی نداشتند قافیه را به اوراد مذهبی و قدرت‌های دینی می‌باختند. قدرت‌هایی که هیچ پاسخی نداشتند مگر این‌که اعلام کنند جادوگران، کافران، گناه‌کاران و امثالهم چنین نحوستی را رقم زده‌اند.
درواقع در سیستم‌های کهن انسانِ بیمار به‌شدت تنها می‌ماند تا یا بمیرد یا طی معجزه‌ای درمان شود. نهایت هم‌دلی دین در آن برهه آماده‌کردن مکان‌هایی نزدیک کلیساها بود برای مُردن. بیمارستان‌های اروپایی تا قرن هجدهم عملن مکان‌هایی برای مُردن بودند. در سنتِ اسلامی بیماری، رنج بدن و مصائب‌اش تعریفی متفاوت و اغلب متضاد با نمونه‌های اروپایی داشت. جز درباره‌ی طاعون که حتا طبِ پیش‌رفته‌ی آن زمان اسلامی که میراث پزشکان ایرانی و یهودی بود بیش‌تر، نتوانست از پس‌اش برآید. در نهایت با کشفِ باسیل منتقل‌کننده‌ی این بیماری در آخرین سال‌های قرن نوزدهم طاعون «کنترل» شد. این بیماری هیچ‌گاه از بین نمی‌رود. فاصله‌ای که این بیماری میان مردم، دین و قدرت‌های سیاسی به وجود آورد گاه به نتایجِ تلخی انجامید...
طاعون انبوهی خرافه و افسانه ساخت که سال‌ها از آن کاسبی شد. امروز که این ویروس چینی به ایران آمده انگار مشغولِ مرور بسیاری رفتارهای آن دوران هستیم، با این تفاوت که بیش از بیماری «وحشت» حاکم است و بی‌اعتمادی به نهادهای قدرت.
یک‌جور احساس تنهایی مفرط و هراس از آینده...
