
اول اردیبهشت جلالی از آن سعدی است.
پدری که در این سالها، بهخصوص دو سال اخیر بسیار در معیت کلماتاش غم را کنارتر راندهام و این عجب نیست که او چنین زنده مانده و چنین زندهگان را نفَسی بخشیده از کلماتاش. سعدی چیست؟ کیست؟ جواب این سوال در این پست و دهها چون این نمیگنجد چه او آفاق متعددی را بر ما گشود. از ابتدای تردید تا انتهای ایمان. از خشم بر ظالم تا مهر بر افتاده. از نتایج اخلاق تا فوایدِ سیاستورزی. او نه رقیبِ شاعران و متفکران زمانهاش که پیِ افکندنِ کاخی بلند بود که پیشتر فردوسی سازمان نهادش و او بر شکوهاش چنان افزود که ملکالشعرای بهار پر وصفاش بنویسد: «سعدیا چون تو کجا نادره گفتاری هست؟» اما در وصفاش بسیار نوشتهاند و خواهند نوشت و من میخواهم از عکس نخست متنام بنویسم که نمیدانم عکاساش کیست اما انگار تلخیصیست از نفسکشیدن با سعدی، که آن گور گران نه سعدی که نشانهی سعدیست از سعادتی که خواندناش بر روح مستولی میکند. مردان و زنان فکرساز در گورها طبقهبندی نمیشوند. شکاف میدهند تاریخ را و خود را مدام معاصر ما میکنند. معاصربودنی که در جان و روایت سعدی وجود دارد در عین باشکوهی امروزیست. همین است که فاصلهی من و بسیاری چون من را کم میکند با او. در این شکل میتوان مدام به او بازگشت یا اصلن او را به وضعیتِ حال آورد. در داستانهایاش سیر کرد و بافت کلاماش را تماشا. و این با ستایشی کورکورانه و دولتیماآب متفاوت است.

در این وضعیت است که سعدی نه یک معلم که یک شهروندِ این جهان میشود، نه یک مجسمه که مردی میشود با گوشت و خون و استخوان. من همیشه تلاش کردهام با سعدی چنین رویهای داشته باشم و از قضا بسیار به کارم آمده. از قضا در روزهایی که تیرباران فلک و برخی آدمهایاش بر سرم بوده استعانت به این پدر و تنهاییای که با او یافتهام جانام را سرشار کرده. برای همین بارها و بارها نوشتهام که ستایش صرف و نعتِ سعدی و فکرسازانی چون او کشتنشان است. مقدمهای برای فراموشکردنشان و حضور این دختر در عکس است که آن را زنده میکند. نشستن کنارِ جایگاهی سمبولیک که میتواند رشحاتِ زندهگی را جاری کند. حتا میتوان به او خُرده گرفت، در جایی به دیدهی تردید نگاهاش کرد اما مدام خواندَش. خواندنی که درش ورود به حافظه و ذهن او متصور باشد وگرنه چیزی نیست جز فاتحهای بر گوری سترگ. فشردن انگشت بر سنگ منقوش و بعد فراموشکردن. ردشدن از سنگ گران و ورود به ذهناش است که میتواند ما را معاصر هم کند. از دلاش ابراهیم گلستان و جعفر مدرسصادقی بیرون آید.
یک تولد مدام...