ویرگول
ورودثبت نام
مهدی یزدانی خرم
مهدی یزدانی خرممهدی یزدانی خرم نویسنده و روزنامه‌نگار
مهدی یزدانی خرم
مهدی یزدانی خرم
خواندن ۲ دقیقه·۷ سال پیش

اتاقِ زجر، تصویر و چهره‌ی قربانی

«اتاقِ زجر، تصویر و چهره‌ی قربانی» نوشته‌ی امیر نصری یک رساله‌ی جستارگونه است درباره‌ی چهار تصویر از قربانیانِ اسیدپاشی.


نصری با توجه به مفهومِ مشهورِ جیمز الکینز که عکاسی را «اتاقِ زجر» می‌نامید به خوانشِ این عکسها و پیوند زدنشان به تاریخِ رنج، زشتی و فقدان پرداخته است.

کتاب شاملِ فصلهای کوتاه است که در هر کدام یکی از وجوهِ مدنظرِ نویسنده به بحث کشیده میشود. با این کلیت کتاب «اتاقِ زجر» تبدیل به اثری شده که هم به سنت آکادمی توجه دارد، هم غیر آن. نصری در فصل‌های کوتاه رابطه‌ی قربانیان اسیدپاشی را با مفاهیم متعدد درباره‌ی چهره در تاریخ هنر و ادبیات روایت می‌کند. این‌که تصویر زنان قربانی اسیدپاشی و عکسی که از صورت خود در گذشته‌شان در دست می‌گیرند همان تلاش است برای نشان‌دادنِ گذشته‌شان به‌عنوان حال. از سویی دیگر آن‌ها این ماسکی را که اسید بر صورت‌شان ساخته باور نمی‌کنند و مدام می‌کوشند به گذشته‌ی خود رجوع کنند.

نصری این بین مدام بین مفاهیم مختلف سیر می‌کند. از پرتره‌های آلبرشت دورر تا وضعیت گرگور زامزا در مسخ کافکا. «اتاق زجر» از مفهوم جیمز الکینز در باب عکاسی استفاده می‌کند. این‌که عکاسی را برعکس نظر مشهور رولان بارت امری منجمدشده نپنداشته و آن را مدام در حالِ تبدیل به امرِ معاصر می‌بیند. او می‌نویسد:

«هویتِ افرادِ فاقدِ چهره و همچنین کسانی که پس از جراحی ترمیمی چهره‌ی جدیدی می‌یابند همان هویت سابقِ انها نخواهد بود. افرادِ گروهِ نخست برای احراز هویت خود از طریقِ تصاویر به همان هویت سابق‌شان متوسل می‌شوند و افراد گروه دوم درصدد نفی هویت قبلی‌شان و احراز هویتی جدیدند، چراکه از زخم اجتماعی خلاصی یافته‌اند و درصدد فراموشی آناند. قربانیان اسیدپاشی برخلاف گروه دوم، درصدد فراموشی نیستند، بلکه هدف آنها زنده نگهداشتنِ گذشته است و بدونِ آن به افرادی با هویتی جدید تبدیل می شوند که مقبول آن‌ها نیست و آن را معادل بی‌هویتی می‌انگارند»

«اتاق زجر» مملو از رفت و برگشت است به تاریخ هنر و بررسی پوست و گوشت و هویت صورت‌هایی که دچار انهدام شده‌اند. از سویی کتاب دغدغه‌ای به شدت اجتماعی هم دارد، این‌که چه‌گونه نابودی چهره‌ی یک انسان باعث می‌شود زیست اجتماعی او و مخاطبان‌اش نیز عمیقن تغییر کند. به یادآوردن صورت‌ها بر اساس نگاهی نشانه‌شناسانه. نصری که سال‌ها روی زیبایی‌شناسی قرون وسطا و مفهوم زخم و رنج در نقاشی و ادبیات کار کرده در این کتاب فضایی ساخته که به شدت این روزها خواندَنش واجب است. فضایی برآمده از فقدان چهره به خاطر قربانی‌بودن و البته مفاهیمی که از آن منبعث می‌شود...

جستار نویسیمهدی یزدانی خرمنشر چشمه
۷
۰
مهدی یزدانی خرم
مهدی یزدانی خرم
مهدی یزدانی خرم نویسنده و روزنامه‌نگار
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید