1. لطفا خودتان را معرفی کنید.
با سلام، فاطمه سادات سیدان هستم، فارغ التحصیل دکتری مهندسی مواد و متالورژی از دانشگاه صنعتی اصفهان و عضو هیأت مدیره انجمن علوم و تکنولوژی سطح ایران.
2. درحال حاضر در چه زمینه ای فعالیت میکنید و علت انتخاب آن چیست؟
حوزه اصلی پژوهشی بنده مهندسی سطح و پوششها است که از دوره کارشناسی تاکنون پروژههای مختلف سطحی و پوششدهی را انجام دادهام. به طورکلی عامل اصلی تخریب قطعات، وجود پدیدههای سطحی از جمله خوردگی و سایش است؛ بنابراین اصلاح و بهبود خواص سطحی به کمک روشهای مختلف که از آن تحت عنوان مهندسی سطح یاد میشود، میتواند علاوه بر کند کردن شرایط تخریب ماده، در بحث افزایش بهرهوری، ایجاد ارزش افزوده و کاهش هزینهها نقش بسیار مؤثری ایفا کند. هدف یک مهندس سطح، ایجاد خواص جدید در سطح ماده است تا به کمک آن بتوان حملات مخرب سطحی را تا حد امکان کنترل نمود، در حالی که این شرایط به تنهایی برای کل قطعه وجود ندارد.
3. از ابتدای مسیری که در آن به عنوان دانشجو وارد شدید و سپس فعالیت کاری خود را آغازکردید چه چالشهایی را به عنوان یک خانم داشتید و الان چه چالش هایی درحوزه کاری خود دارید؟
در بدو ورود، تصویری که از رشته مهندسی مواد و متالورژی در ذهنم ترسیم شد، این بود که این رشته محیط کاری خشنی دارد که فقط آقایان از پس آن برمیآیند. به مرور زمان متوجه شدم که این تصور نادرست است. در واقع محیط کاری این رشته به علاقه شما بستگی دارد و لزوماً قرار نیست آن قدر سخت و طاقت فرسا باشد که خانمها از پس آن برنیایند. همانگونه که میبینیم امروزه نقش خانمها در حوزه های فنی- مهندسی بسیار پر رنگ است. ضمن اینکه خوشبختانه حوزههای کاری رشته مهندسی مواد و متالورژی گسترده است.
4. دردوران تحصیل درکنار دروس دانشگاه آیا به یادگیری مهارتهای خاص دیگری پرداختید؟
حقیقت امر آن است که تمرکز من در دوره تحصیل بیشتر معطوف به دروس دانشگاهی بود و همیشه سعی داشتم جزء دانشجویان ممتاز باشم؛ البته نرم افزارهای تخصصی مرتبط با رشته تحصیلی خود را فراگرفتم و در کارگاههای آموزشی متعدد هم شرکت کردم.
5. آیا درطول فعالیت شغلی و تحصیلیتان با موانعی رو به رو شدید؟ چه چیزی به شما برای عبور از آنها کمک کرد؟
مسلماً مشکلاتی بر سر راه هر انسانی وجود دارد، چه در زمان تحصیل و چه پس از فارغ التحصیلی که در رأس آنها، دغدغه ورود به بازارکار قرار دارد. در این خصوص باید صبور و واقع بین بود. بنده به شخصه به محیط دانشگاهی علاقهمند بوده و هستم و سعی کردم از این محیط دور نشوم. پس از اتمام تحصیل، چندین دوره پژوهشگری را در دانشگاه گذراندم تا زمانی که بتوانم به شغل مورد نظرم که عضویت در هیأت علمی دانشگاه است، دست یابم.
6. آیا به دانشجویان توصیه میکنید که درحین تحصیل به فکر بازارکار باشند یا تمرکزشان را روی تحصیل و کسب مهارتهای جانبی بگذارند؟
قطعاً توصیه من آیندهنگری است. دانشجویان باید زمینه علاقهمندی خود را در حوزه مهندسی مواد پیدا و طبق آن، پروژههای خود را تعریف کنند. علاقه، سبب ایجاد انگیزه می شود. یکی از عواملی که می تواند این علاقهمندی را ایجاد کند، بازار کار در آینده است که مطابق با آن، دانشجو می تواند پروژه های تحقیقاتی خود را تعریف کند. بدین ترتیب، کسب مهارت و تجربه در آن زمینه خاص می تواند برای آینده شغلی او مفید واقع شود.
7. درباره ی تجربههای تحصیلیتان در ایران و همچنین تفاوتهایی که بین سیستم آموزشی ایران و ایتالیا احساس کردید توضیح مختصری بفرمایید.
بنده یک دوره فرصت مطالعاتی شش ماهه را در دانشکده مهندسی مواد دانشگاه پلی تکنیک میلان گذراندم. امکانات آزمایشگاهی خوب، اولین تفاوت بارزی بود که در این سفر به چشم آمد. البته در سیستم آموزشی دو کشور هم تفاوت های عمدهای وجود داشت؛ به عنوان مثال، ما در دوره دکتری حداقل به مدت دو سال درگیر مباحث آموزشی و تئوری هستیم و حتی باید آزمون جامع آموزشی دوره دکتری را که بسیار جدی و وقتگیر است، سپری کنیم. دانشجویان دکتری در ایتالیا در بدو ورود، طی یک دوره فشرده کوتاه مدت در کلاسهای آموزشی حضوری شرکت کرده و دروس تئوری را امتحان میدهند و سپس وقت و تمرکز خود را بر روی پژوهش و پروژه تحقیقاتی شان می گذارند. در واقع برای آنها، پژوهش بر آموزش ارجحیت دارد. بنده به شخصه با این سیستم آموزشی موافقم، چرا که معتقدم آموزشهای پایه باید در دوره کارشناسی ارائه شود و دورههای تحصیلات تکمیلی ارشد و دکتری نیز بیشتر معطوف بر پژوهش و کارهای عملی باشند.
8. فرصت مطالعاتی چیست و نیازمند چه شرایطی است؟
فرصت مطالعاتی یک دوره تحقیقاتی شش ماهه است که دانشجویان سال آخر دوره دکتری با حمایت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، این فرصت را دارند تا پروژه خود را با استفاده از امکانات خوب خارج از کشور به اتمام رسانند. زمانی که من راهی فرصت مطالعاتی شدم، شرایط به مراتب راحتتر از حال حاضر بود و اکثر دانشجویان دکتری که یک دعوت نامه از دانشگاه میزبان دریافت می کردند، امکان استفاده از فرصت مطالعاتی و بهرهمندی از حمایت مالی وزارت علوم را داشتند. در شرایط کنونی، با کاهش این سهمیهها فقط تعداد محدودی از دانشجویان ممتاز که رتبه آنها در بین همورودیهای خود بالاتر است، از این فرصت بهرهمند میشوند. اما به طور کلی، اولین قدم در این رابطه مکاتبه با یک استاد خارجی است که حوزه کاری مشترک با دانشجو را دارد و مقالات متعددی نیز در این زمینه به چاپ رسانده است.
9. برای ترجمه یک کتاب چه پیش نیاز هایی لازم است وچه موضوعی باعث شد که به نوشتن کتاب فکرکنید.
اولین پیش نیاز، علاقهمندی به مبحث مربوطه است. بنابراین اگر شخص، علاقه مند به مطالعه و یادگیری بیشتر در یک زمینه خاص باشد، ترجمه کتاب می تواند گزینه مناسبی باشد. در حال حاضر، ارزش چاپ یک مقاله ISI از ترجمه و حتی تألیف کتاب بیشتر است. کتاب هایی که بنده با کمک تعدادی از همکاران ترجمه کردم "مهندسی سطح مواد مدرن" و "آلیاژهای آنتروپی بالا" بود که هر دو از کتاب های تازه تألیف هستند و حاوی اطلاعات جدید و به روزی در حوزه مهندسی سطح و مباحث آنتروپی بالا می باشند.
10. درباره ی انجمن علوم وتکنولوژی سطح ایران و کنفرانس مهندسی سطح توضیحی بفرمایید.
با هدف گسترش و تعمیم تکنولوژی های پیشرفته در زمینه مهندسی مواد و ایجاد یک تشکّل برای ارائه تفکرات و اندیشه های پژوهشگران و بهرهبرداری از پیشرفتهای جهانی در زمینه مهندسی سطح، انجمن علوم و تکنولوژی سطح ایران در اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۲ تأسیس و مجوز ثبت آن از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری صادر گردید. بنده این افتخار را داشتم که در سال 1398 به عنوان عضو هیأت مدیره انجمن سطح انتخاب و مشغول به فعالیت شوم. افراد متخصص و علاقهمند به حوزه مهندسی سطح میتوانند با معرفی توانایی های خود در انتخابات انجمن که هر سه سال یکبار برگزار میشود، شرکت کنند. کنفرانس ملی مهندسی سطح همه ساله از سوی این انجمن و به میزبانی دانشگاههای مختلف کشور برگزار میشود که در آن، دانشجویان، پژوهشگران و صنعتگران فعال در حوزه مهندسی سطح و پوشش، به ارائه آخرین دستاوردهای علمی- پژوهشی خود میپردازند. بیست و دومین همایش ملی مهندسی سطح همزمان با ششمین همایش تخصصی فراوری مواد با لیزر در روزهای 27 و 28 اردیبهشت ماه 1401 به میزبانی دانشگاه صنعتی مالک اشتر تهران برگزارشد. همچنین علاقه مندان به حوزه مهندسی سطح می توانند با مراجعه به وبسایت انجمن به نشانی http://surfacesociety.ir/ علاوه بر آشنایی با فعایت های انجمن، به عضویت این انجمن درآیند و از مزایای آن بهرهمند شوند.
11. در پایان اگر فکر میکنید مطلبی برای جمع بندی و تاکید بیشتر هست لطفا بفرمائید.
ضمن تشکر از شما برای اینکه این فرصت را در اختیار بنده قرار دادید، برای همه دانشجویان عزیز آرزوی سلامتی و موفقیت را دارم و امیدوارم پس از دوران سخت همه گیری کرونا و دوری از محیط دانشگاه و مشکلاتی که در پی آن ایجاد شد، از فرصت ایجاد شدهی بازگشت به فضای علمی- تحقیقاتی نهایت استفاده را ببرند و با نشاط و انگیزه به فعالیتهای خود ادامه دهند. ناامیدی منشاء شکست و امیدواری منشاء پیروزی است. خواهشی که دارم این است که افکار منفی و حس پوچی و ناامیدی را از خود دور کنید. مشکلات همیشه وجود دارند؛ آنچه اهمیت دارد، برخورد و نگرش ما نسبت به آنها است. برای هر مشکلی راه چاره ای وجود دارد. اگر همواره با انرژی مثبت و امید به آینده و با انگیزه و نشاط به کار خود ادامه دهید، مطمئن باشید تأثیر مثبت آن را در زندگی خواهید دید. شعار "من میتوانم" را سرلوحه کارهای خود قرار دهید و با شیرینی ایمان به خداوند در قلبتان، به راهتان ادامه دهید. وقتی خداوند تلاش و همت شما را می بیند، شما را در رسیدن به اهدافتان یاری می کند.
این مصاحبه را با ذکر آیه 80 سوره اسراء به پایان می رسانم:
و َقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا ﴿٨٠﴾
و بگو: پروردگارا! مرا [در هر کار و شغلی] به نیکی وارد کن و به نیکی بیرون آور و برایم از نزد خود نیرویی یاری دهنده قرار ده. (۸۰)