شاید زمانی که درباره توسعه فردی می شنوید یاد حرفای انگیزشی و نسخه های یکسان دیسیپلین برای همه بیوفتید اما توسعه فردی موضوع تخصصی تر و گسترده تری هست و پایه های بسیار قوی علمی داره. تو این سری از نوشته ها قراره به صورت تخصصی به توسعه فردی بپردازم.
رویکرد اکت میگه زندگی بدون رنج امکان نداره اما زندگی معنادار ممکنه. گاهی لازمه به جای تلاش مستمر بیهوده برای شفای یک رنج غیرقابل تغییر اون رو ببنیم، بپذیریم به سمت زندگی ای که همیشه میخواستیم داشته باشیم قدم برداریم. برای درک بهتر این موضوع مثالی که در ادامه آوردم رو مطالعه کنید:
فکر کنید یک نفر سال ها در سوگ عشق از دست رفتش نشسته، ما در رویکرد اکت بهش کمک میکنیم با این درد مواجه بشه، احساساتش رو تخلیه کنه و ظرفیتی برای این غم باز کنه، از افکار ناکارآمدی که اون رو در انفعال قرار میده فاصله بگیره، به حضور در لحظه عادت کنه و تعریفش از خودش رو گسترش بده.
سپس ارزش هاش رو پیدا می کنیم و برای رسیدن به اون ارزش ها حمایتش میکنیم تا اقدامات متعهدانه ای انجام بده... یک سال بعد این آدم به چه کسی تبدیل شده؟ به کسی که رضایت بالاتری از خودش و زندگیش داره، گرچه اون سوگ بزرگ محو نشده اما حالا فقط بخش کوچیکی از زندگی فرد رو به خودش اختصاص داده. حالا بخش های سالم تری درون اون فرد کنترل زندگیشو به دست گرفته و داره از زندگیش بهره ای که میخواسته رو میبره.
این کاریه که من در درمان برای مراجعانم انجام میدم، به نظرم آخرین مرحله درمان باید کمک به رشد درمانجو باشه وگرنه درمان کامل نیست و احتمال عود هم وجود داره چون بافت و زمینه زندگی فرد تغییر نکرده.
برای همینه که اعتقاد دارم همه باید چیزهایی درباره توسعه فردی بدونن تا سطح بهزیستی عمومی در جامعه بالا بره.
جدا از این بچه های خانواده های ناکار آمد در بزرگسالی معمولا دو نوع درد دارن: اولیش درد آشکاره که شامل همون رنج های روحی و نشانه ها و اختلالات بیماری های روانشناختی میشه. دومیش درد پنهانه که عدم مهارت رو شامل میشه: مثلا این بچه ها هیچ وقت حل مسئله رو یاد نگرفتن چون در محیطی زندگی کردن که برخورد با مسائل دشوار معمولا هیجانی بوده، این بچه ها جراتمندی و مذاکره رو بلد نیستن چون در محیطی رشد کردن که حق ابراز نظر نداشتن، این بچه ها تحمل ناکامی رو یاد نگرفتن بنابراین ترس از شکست فرصت اقدام رو از اون ها میگیره. شرایط ناهنجار جامعه و والدین نابالغ از نظر هیجانی و حتی معلمان مشکل دار در سطح آموزش و پرورش کل کشور نه تنها زخم هایی روی روان بچه ها به جا میذارن بلکه فرصت یادگیری مهارت های مهم رو هم از اون ها میگیرن.
یک روان سالم مدام در حال رشد و یادگیری جدیده، اما مغز آدم های تروماتایز در یک بحران یا در مجموعه ای از بحران ها قفل شده و عقاید خشک و هیجان های شدید باعث شدن تا طرز فکر این افراد دیگه رشد نکنه و دچار رکود بشن. در اتاق درمان فرد تروماتایز در بستز یک رابطه امن گره های قبلی رو باز میکنه، اما تا زمانی که مهارت یادگیری و توسعه در فرد به وجود نیاد رشد مداوم اتفاق نمیوفته.
برای پاسخ به این سوال لازمه اول تفاوت دانش و مهارت رو بدونیم: دانش چیزیه که دربارش اطلاع داریم اما مهارت چیزیه که می تونیم در عمل اجراش کنیم. مثلا من ممکنه درباره رانندگی و نحوه کار با ماشین صرفا اطلاعات داشته باشم اما نتونم رانندگی کنم چون مهارتش رو ندارم! مهارت جدا از دانش به کاربستن میخواد، آزمون و خطا میخواد، ارزیابی و اصلاح میخواد تا به دست بیاد اما وقتی به دست میاد دیگه بخش جدایی ناپذیری از دانسته های ما میشه و به راحتی فراموش نمیشه.
توسعه فردی در واقع یک مهارته، برای دستیابی به این مهارت لازمه هم دانش داشته باشیم و هم از این دانش استفاده کنیم و اون رو به کار بگیریم تا در توسعه پیدا کردن ماهر بشیم. در واقع لازمه تا حدی به این مهارت مسلط بشیم که در موقعیت های مختلف بتونیم آموخته هامون رو به کار بگیریم و در موقعیت های جدید هم با استفاده از چارچوب های آموخته شده قبلی رشد کنیم.
به طور خلاصه میشه گفت توسعه فردی یک مهارت کمک کننده برای افراده: چه افرادی که میخوان زخم ها و آسیب های خانواده اولیه رو شفا بدن، چه افرادی که رنج روانشناختی ندارن اما میخوان رشد کنن و به اهدافشون برسن.