
به هر ترکیب شیمیایی که یک گروه هیدرکیسل متصل به کربن یک آکلیل داشته باشد، الکل میگویند. الکل یک ماده روان گردان است که هوشیاری فرد را تغییر داده و ادراکات و رفتار او را دگرگون میسازد. عوارض اعتیاد به الکل، در دوزهای پایین شامل سرخوش بودن، کاهش اضطراب و خوش مشربی و همچنین در دوزهای بالا شامل مستی، بهت، ناهوشیاری میباشد.
آبجو، شراب و نوشیدنی های تقطیری که از تخمیر میوه ها به دست می آیند، از جمله نوشیدنی های الکلی هستند. این ها دارای مقدار قابل توجهی اتانول هستند. وابستگی جسمی، نتیجه استفاده طولانی مدت و سوء مصرف الکل می باشد. در بسیاری از کشور ها، نوشیدن الکل یک فرهنگ اجتماعی رایج است و درآمد صنعت نوشیدنی های الکی در جهان، 1500 میلیارد دلار است. در ایران بعد از انقلاب اسلامی، فروش و تولید الکل ممنوع و مصرف آن حرام اعلام شد.
الکلهای رایج و مورد استفاده در حال حاضر شامل اتانول (الکل سفید یا الکل طبی)، متانول (الکل صنعتی یا الکل چوب) و اینزوپروپیل (الکل و اتینل گلیکون (ضدیخ) هستند. ایزوپروپیل الکل در ساخت انواع شیشه شورها، رنگ ها، صابون ها، اسپری های مو، لوسیونها، مواد آرایشی و در صنعت چاپ به عنوان حلال و مایع تمیز کننده به کار می روند و خاصیت ضد عفونی و میکروب ضدایی دارند.
الکل در بین جوانان و نوجوانان هم از نظر مقدار و هم از نظر دفعات مصرف، بیشتر از سایر مواد اعتیاد اور مورد مصرف قرار می گیرد. برخی از والدین به دلیل اینکه میگویند فرزندمان در حال تجربه است و هرگز معتاد نمی شود، مصرف الکل در فرزندانشان را خیلی پر خطر نمیبینند. اما باید بدانند که الکل یک ماده نیرومند و دارای خاصیت تأثیرگذار بسیار زیاد بر خلق و خو است. علاوه بر آن، روی قضات صحیح و مهارت های مقابله، بر ذهن و بدن نیز تأثیر دارد. به همین دلیل، برای رهایی از آثار سوء این ماده، ترک الکل در منزل یکی از اولین تصمیمات افراد وابسته به این مخدر است.
تاثیر و عوارض مصرف الکل، در هر فرد با توجه به میزان مصرف آن متفاوت است. به طور مثال، فردی که گهگاهی الکل می خورد اما با حجم زیاد، بیشتر از فردی که همان میزان را در تعداد متعدد می خورد در معرض آسیب است. حدود 10 درصد الکل مصرفی از معده و باقی آن از روده کوچک و اندکی نیز از روده بزرگ، جذب می شود. سپس، به سرعت وارد رگ های خونی شده و خود را به بخشهای مختلف بدن میرساند و بسته به میزان تجمع آن در هر قسمت باعث کند شدن فعالیت های مغز ونخاع میگردد.
مصرف الکل منجر به قتل، خود کشی و تصادفات رانندگی میشود. نوجوانانی که الکل مصرف میکنند به احتمال بیشتری درگیر رفتارهای جنسی پر خطر و به تبع آن بیماری های مقاربتی میشوند. در عین حال، این نوجوانان بیشتر از افرادی که مصرف الکل ندارند، قربانی جرائم خشن از قبیل درگیری های فیزیکی، تجاوز به عنف و سرقت میگردند. افت تحصیلی و ترک تحصیل شایعترین نتیجه مصرف الکل در نوجوانان است. نوجوانان چهار برابر بیشتر از سایر افراد به الکل وابستگی پیدا میکنند.
عوارض استفاده و مصرف کوتاه مدت مصرف الکل عبارتند از:
1. شکسه شدن قید و بندها و ناتوانی از جلوگیری بروز هیجانات
2. سرگیجه و بر افروختگی چهره در نتیجه اتساع رگهای خونی
3. افزایش ترشح اسید معده
4. اختلال عمومی در کارکرد مغز و دستگاه عصبی
5. ایجاد ناهماهنگی کلی در بدن
6. اختلال در مهارت های حرکتی
7. افت سرعت واکنش به محرک های محیطی
8. پرخاشگری
9. تاری دید و تکلم بریده بریده
10. تهوع
11. فقدان هوشیاری
عوارض استفاده بلند مدت از الکل عبارتند از:
1. مشکلات کبدی
2. انواع سرطان
3. مشکلات قلبی
4. افت سیستم ایمنی بدن
مصرف طولانی مدت در برخی افراد منجر به اعتیاد میشود. چهار ویژگی وابستگی به الکل که تحت عنوان الکلیسم شناخته میشوند، عبارتند از:
1. تمایل شدید برای مصرف: یک نیاز شدید و یا اجبار برای مصرف که برخی اوقات نیاز فرد به غذا و آب می باشد.
2. تحمل: شکل گیری اعتیاد در افراد متفاوت است. این امر به وراثت و نوع ژنتیک آن ها نیز مربوط میشود که استعداد فرد برای ابتلا به اعتیاد در ترکیب با سایر افراد عوامل محیطی افزایش مییابد. برخی از این عوامل عبارتند از: محل و نحوه زندگی، خانواده، دوستان، فرهنگ، فشار همسالان و ....
3. از دست دادن کنترل: ناتوانی در کنترل خود در برابر مصرف در موقعیت هایی که پیش می آید.
4. وابستگی جسمانی: بروز علائم ترک از جمله تهوع، لرز و اضطراب پس از توقف مصرف، دنبال یک دوره مصرف زیاد.