
به رشد بافت داخلی رحم، در جایی غیر از رحم، آندومتریوز میگویند. خستگی، یبوست، نفخ و یا تهوع در دوران پریود و درد در هنگام رابطه جنسی، از علائم این بیماری است. آندومتریوز هنگامی اتفاق می افتد که بافت آندومتر روی تخمدان ها، روده و بافت های لگن شما رشد کند. گسترش بافت آندومتر به خارج از منطقه لگن غیرمعمول است، اما غیرممکن نیست! بافت آندومتر که در خارج از رحم شما رشد میکند، به عنوان کاشت آندومتر شناخته می شود. شایع ترین محل رخداد آن لگن است.
بافت آندومتر متشکل از: غدد، بافت پیوندی و سلول های خونی می باشد. تغییرات هورمونی چرخه قاعدگی شما، بر روی بافت نابجا آندومتر تأثیر می گذارد و باعث ملتهب و دردناک شدن این ناحیه می شود. این بدان معنی است که بافت رشد می کند، ضخیم می شود و تجزیه می گردد. با گذشت زمان، بافتی که شکسته است جایی برای رفتن ندارد و در لگن شما گیر می کند. این بافت مسبب مواردی همچون: تحریک، تشکیل اسکار، چسبندگی و درد شدید در دوران قاعدگی و مشکلات باروری می شود.
اغلب افراد که دچار آندومتریوز هستند، علائمی در خود مشاهده نمی کنند. با این حال، برخی زنان نیز دارای علائمی هستند:
1. خونریزی بیش از حد.
2. عادت ماهانه دردناک.
3. درد در طی نزدیکی با همسر و یا بعد از نزدیکی.
4. درد در هنگام مدفوع و ادرار کردن.
5. خستگی، یبوست، نفخ و یا تهوع در دوران پریود.
6. نازایی (در برخی زنان).
نشانه این بیماری همیشه داشتن درد نیست. برخی زنان دارای درد شدید و در عین حال برخی دیگر درد کمی داشته و یا اصلا دردی ندارند. Endometriosis یک بیماری شایع زنان است که تا 10 درصد زنان را درگیر می کند. اگر شما چنین اختلالی دارید، بدانید که تنها نیستید.
عللی که سبب میشوند بافت داخلی رحم، درجای دیگری از بدن رشد کند، عبارتند از:
1. قاعدگی عقبگرد: در قاعدگی عقبگرد، خون قاعدگی که شامل سلولهای اندومتریوم است، از طریق لولههای فالوپ به سمت عقب جریان پیدا میکند و به جای اینکه از بدن خارج شود به درون حفره شکم میریزد. این سلولهای اندومتریوم، به سطح و دیوارههای ارگانهای لگن میچسبند و در آنجا رشد کرده و مانند بافت طبیعی عمل میکنند.
2. تمایز سلولهای پریتوئن: در تئوری که با نام “تئوری القا” شناخته میشود، متخصصین بیان میکنند که هورمونها و فاکتورهای ایمنی باعث تمایز سلولهای پریتوئن (سلولهایی که سطح داخلی شکم را میپوشانند) به سلولهای اندومتریوم میشوند.
3. جانشینی روی اسکار جراحی: بعد از اعمال جراحی هایی نظیر هیسترکتومی (خارج کردن رحم از بدن) یا سزارین، سلولهای اندومتریوم ممکن است به محل برش جراحی بچسبند.
4. انتقال سلولهای اندومتریوم: رگهای خونی یا سیستم مایعات بافتی (لنفاتیک) ممکن است سلولهای اندومتریوم را به قسمتهای دیگر بدن منتقل کنند.
5. اختلالات سیستم ایمنی: مشکل در سیستم ایمنی ممکن است بدن را در تشخیص و از بین بردن بافت اندومتریوم نابجا، ناتوان کند.
جهت درمان آندومتریوز از داروهایی مانند قرص ویزان استفاده می شود.
1. باردار نشدن بعد از ازدواج
2. سابقه عفونت لگنی
3. سابقۀ خانوادگی به آندومتریوز (اقوام نزدیک مثل مادر، خواهر، عمه، خاله، مادر بزرگ)
4. مسدودکردن راه خروج طبیعی خون قاعدگی از بدن
5. اختلال رحمی
6. شروع قاعدگی در سن کم
7. یائسگی دیر رس
8. شاخص توده بدنی کم
9. قاعدگی با خون ریزی شدید که بیش از هفت روز طول بکشد
برای تشخیص Endometriosis آزمایش هایی وجود دارد که پزشکان زنان و زایمان انجام می دهند. این آزمایش ها عبارتند از:
1. سونوگرافی: این تست برای ایجاد تصاویر درون بدن از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می شود. برای گرفتن این تصاویر وسیله ای که مبدل نامیده میشود، روی شکم یا درون واژن (سونوگرافی درون واژن) قرار داده میشود. ممکن است برای ایجاد تصویر بهتر از دستگاه تناسلی هر دو نوع سونوگرافی مورد استفاده قرار گیرند. تصاویر یک سونوگرافی استاندارد، وجود یا عدم وجود Endometriosis را به طور قطع مشخص نمی کند، اما میتواند کیستهای مرتبط با اندومتریوز (اندومتریوما) را مشخص کند.

2. ام آر آی: ام آر آی از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر دارای جزئیات از ارگانها و بافتهای درون بدن استفاده میکند. برای برخی از بیماران که برنامه درمانی شان جراحی است، ام آر آی کمک میکند که جراح اطلاعات با جزئیات درمورد محل و اندازه بافتهای نابجای اندومتریوم به دست آورد.
3. لاپاراسکوپی: پزشک برخی از بیماران را برای انجام عملی که به کمک آن میتوان درون شکم را دید (لاپاراسکوپی) به جراح ارجاع میدهد. در این عمل تحت بیهوشی عمومی، پزشک یک شکاف کوچک نزدیک ناف ایجاد میکند و لاپاراسکوپ را که وسیله ای بلند و باریک دارای دوربین کوچکی است وارد میکند و علائم بافتهای اندومتریوم خارج از رحم را جستجو میکند. همچنین به کمک لاپاراسکوپی میتوان اطلاعاتی در مورد محل، میزان گسترش و ابعاد بافتهای جایگزین شده اندومتریوم جمع آوری کرد و میتوان نمونه بافتی برای آزمایشات برداشت کرد.
4. معاینه لگن: طی معاینه لگن، پزشک ارگانهای داخل لگن را از نظر ساختارهای غیرطبیعی مانند کیستهای دستگاه تناسلی یا اسکارهای پشت رحم، با دست لمس و بررسی میکند. لمس نواحی کوچک حاوی اندومتریوز اغلب ممکن نیست، مگر اینکه باعث ایجاد کیست شده باشند.
1. نازایی: از اصلیترین عوارض اندومتریوز، اختلال در باروری است. تقریباً یک سوم تا نیمی از زنانی که دچار Endometriosis هستند، به سختی حامله میشوند. برای حاملگی لازم است سلول تخمک از تخمدان آزاد شده و از طریق لوله فالوپ مجاور به سمت رحم حرکت کند. سپس باید در مسیر توسط یک اسپرم، بارور شده و به دیواره رحم اتصال پیدا کند. اندومتریوز از طریق انسداد مسیر حرکت تخمک و همچنین از طرق غیر مستقیم مانند از بین بردن تخمک و اسپرم، میتواند مانع از بارداری شود. با این وجود بسیاری از خانمهایی که دچار Endometriosis هستند، میتوانند باردار شده و فرزندی سالم داشته باشند. بنابراین، پزشکان به افرادی که دچار این بیماری هستند توصیه میکنند که بارداری را به تعویق نیندازند، زیرا این بیماری با گذر زمان بدتر میشود.
2. سرطان: شدت گرفتن بیماری آندومتریوز، میتواند منجر به سرطان تخمدان شود. اما ریسک سرطان تخمدان نسبتاً پایین است. نوع دیگری از سرطان (آدنوکارسینوم مرتبط با اندومتریوز) نیز میتواند در افرادی که دچار این بیماری هستند اتفاق بیفتد، اما نادر است.
3. کیستهای تخمدان
4. التهاب
5. ایجاد بافت اسکار و چسبندگی
6. عوارض رودهای و مثانهای