چند وقتی میشود که چیزی ننوشتهام. دستهایم خشک شدهاند گویا. مطمئن نبودم آیا باید این متن را بنویسم یا نه. ولی موضوعی که میخواهم در موردش بنویسم تاثیر فراوانی بر زندگی من داشت و دوست دارم آن را با دیگران، اگر کسی این متن را بخواند و ببیند، به اشتراک بگذارم تا بداند تنها نیست.
داستان تقریبا از دوازده سالگیام شروع شد. وقنی برای اولین بار در عمرم رژیم گرفتم. دردناک است؛ نیست؟ اینکه بچهای دوازدهساله خودش را مجبور به کمتر غذا خوردن کند. چاق بودم و باید وزن کم میکردم و تنها راه حلی که به ذهنم رسید کمتر خوردن بود.
پس کمتر غذا میخوردم.
هم در دوازده سالگی و هم تا سالها بعد، تقریبا تا زمانی که هجدهساله شدم، رژیم گرفتنهای من ادامه پیدا کرد. لاغر شده بودم. خیلی لاغرتر نسبت به کودکیام. ولی بیشتر و بیشتر میخواستم. اول فقط میخواستم انسانی معمولی باشم، بعد از آن میخواستم کمی لاغرتر باشم و لاغرتر و بیشتر تا وقتی که عملاً میخواستم به دختری استخوانی تبدیل شوم.
عجیب نیست. نه؛ اصلاً عجیب نیست. من فقط میخواستم زیبا باشم و یکی از اصلیترین ملاکهای زیبایی در ذهن من لاغری بود.
شاهدخت زیبای داستان کی چاق است؟ ماهپیشانی کی اضافهوزن دارد؟
دختران زیبا همیشه لاغر، یا حداقل متناسب هستند و به همین خاطر است که یکی از ملاکهای اصلی زیبایی لاغری تلقی میشود؛ همین نکته بود که باعث شد من تمام دوران نوجوانیام را با رژیمهای لاغری و ورزش کردنهای افراطی بگذرانم. حتی وقتی واقعاً نیازی به آن حد از ورزشهای شدید بیهوازی یا رژیمهای سختگیرانه نداشتم.
همانطور که گفتم، هجده ساله بودم که وزنم به پایینترین حالت خودش رسید. گاهی اوقات عکسهای آن زمان را نگاه میکنم وخندهام میگیرد. شبیه اسکلتی بودم که نمیدانم چطور راهش را به سطح زمین باز کرده بود. ترحمبرانگیز بودم و دلیل اصلیاش وزنم نبود. من واقعاً راضی بودم. از خودم و وزنم راضی بودم و فکر میکردم غول بزرگ چاقی را شکست دادهام.
اگرچه، ظاهر شدن غول عظیم دیگری را در وجودم حس میکردم.
کمی بعد از آن، اوایل تابستان بود که وزنم کمی افزایش پیدا کرد. ترسیدم و وحشت کردم. با چند گرم تغییر در وزنم حس میکردم دوباره برگشته. حس میکردم آن نفرین دوران کودکی دوباره دست انداخته و یقهام را محکم چسبیده. اضافه وزن ادامه پیدا کرد و من بیشتر و بیشتر ترسیدم. برخلاف تلاشهایی که میکردم تا وزنم را کنترل کنم، به طرز عجیبی، برای اولین بار در زندگی نه چندان طولانیام، دیگر نمیتوانستم رژیم بگیرم.
از شدت ترس و استرس برای افزایش وزن پرخوری میکردم و بعد سعی میکردم ورزش کنم و رژیم سخت دیگری بگیرم و باز نمیتوانستم و باز پرخوری میکردم. انواع و اقسام روشها را امتحان کردم. فکر میکردم مشکل از من است. بدنم را در مقابلم میدیدم. مثل رقیبی که مرا از رسیدن به زیبایی و لاغری باز میدارد. رقیبی سرسخت که من باید شکستش بدهم و تنها در صورت شکست دادنش میتوانم شاد باشم.
خودم و بدنم را در دو ظرف جدا از هم میدیدم. کاملا مجزا از یکدیگر. برای چنین تفکر دیوانهواری از تمام افرادی که در کودکی به من گفته بودند چاق هستم یا آن معلم بهداشتی که عدد روی ترازو را میدید و با تاسف سرتکان میداد تشکر میکنم. تمام کسانی که یک کودک را نه فقط یک کودک، بلکه کودکی چاق میدیدند.
نمیدانستم باید چه کار کنم. خسته شده بودم بس که تمام مغزم را افکار رژیم و چاقی و لاغری پر کرده بود. از نزدیک بودن به غذا میترسیدم. میترسیدم نتوانم خودم را کنترل کنم و از این رفتار خجالت میکشیدم. دوست نداشتم تنها در خانه بمانم چون تنهایی به معنای مواجه شدن با خوراکیهایی بود که از آنها وحشت داشتم. سعی میکردم بیشتر وقتم را در دانشگاه یا سالن مطالعه کتابخانه بگذرانم؛ اگرچه این مشکل تمرکزم را برای درس خواندن یا فقط متمرکز شدن روی چیزی که مربوط به این مسائل نباشد مختل کرده بود.
تنها بودم. کسی متوجه مشکلی با آن دست و پنجه نرم میکردم نمیشد. از روانپزشکی که برای رواندرمانی و مشاوره نزدش میرفتم گرفته تا کسانی که برایم رژیم مینوشتند. یا میگفتند نباید زیاد سخت بگیرم و نباید مضطرب باشم چون اظطراب برای بدن ضرر دارد یا اینکه باید بیشتر «انگیزه» داشته باشم. فکر میکردم مشکل حتماً از من است. باید از من باشد. اگر از من نیست پس چرا فرد دیگری را با چنین مشکلی اطرافم نمیبینم؟
نوعی وسواس برایم به وجود آمده بود که بجز خودم اطرافیانم را هم میرنجاند. یا از شدت گرسنگی عصبانی بودم و یا از دست خودم ناراحت بودم که چرا نمیتوانم رژیم را رعایت کنم. میفهمیدم که حوصله دوستان و خانوادهام را سر میبرم. برای آنها، چند کیلو کمتر یا بیشتر اهمیتی نداشت و حالا که فکرش را میکنم، واقعاً نمیتوانم برای این موضوع شماتتشان کنم. این مشکل من بود و نه آنها. ولی هربار که میخواستم فقط مشکلم را براشان توضیح بدهم متوجهم نمیشدند و من عصبی میشدم و آنها ناراحت و من غمگین و غمگینتر.
وقتی سروکلهی این طاعون امروزی، این ویروس تاجدار اول در چین پیدا شد و سایه انداخت روی آسیا و اروپا و آمریکا و مجبور شدیم در خانه بمانیم، اوضاع از همیشه بدتر شد.
در خانه ماندن برایم زجری بود اساسی. چه کار باید میکردم؟
از خوراکی و غذا میترسیدم و یادم هست که این استرسهای شدیدی بارها باعث دردهای عصبی در بدنم شده بودند. در دستها و پاها و در گردن و قفسه سینهام. تنم شده بود جولانگاهی برای این وسواس که نمیدانستم چطور کنترلش کنم.
آن زمان، گوشی سامسونگ اِس تِنم را تازه خریده بودم. کادوی رفتن به دانشگاهم بود. با ویدئوهایی که در یوتیوب میدیدم ورزش میکردم و فقط بیشتر و بیشتر دامن میزدم به وسواسم لاغریام.
ولی این، یک داستان وزن کم کردن به کمک تلفن همراهم نیست.
نه؛ من به کمک انسانهایی که مرا نمیشناسند، به کمک تلفن همراهم، توانستم آدمهایی را در آن طرف اقیانوسها پیدا کنم. آدمهایی درست مثل خودم.
قرنطینه باعث شد بتوانم برای مدتی فکر کنم. به اینکه چرا از ابتدا رژیم گرفتم و چرا ادامهاش دادم و اینکه چرا تا این حد از اضافهوزن وحشت داشتم. به تکهای نان خیره شدم و فکر کردم تو چیستی برای من؟ منبع ترس یا منبع انرژی؟
با جامعهای از انسانها آشنا شدم در اینستاگرم. جامعهای بزرگ که اکثراً از زنان تشکیل شده. زنان ناراضی و غمگین از استانداردهای غیرمنطقی و آزاردهنده زیبایی که برای بدنهایمان گذاشته شده و از ما انتظار میرود در آن قالبها بگنجیم.
زنانی را دیدم با بدنهای متفاوت؛ بدنهای متفاوتی که هرکدام به نوع خاصی زیبا بودند. کوتاه و بلند و چاق و لاغر. زنانی که عکسهایی واقعی از بدنهای خود پست میکردند در صفحههای مجازیشان. بدون هیچ تغییری، بدون حذف کردن چینهای روی پوست یا خطهای دور چشم یا هرچیز دیگری که بطور طبیعی در بدن هر انسانی وجود دارد و نمیدانم چرا از ما انتظار میرود وجود نداشته باشد.
چربی دور شکم وجود دارد. این چیزی طبیعی است. رشتههای سفید مو وجود دارند. این چیزی طبیعی است. ترکهایی روی پوست انسان در اثر کشیدگی بافت پوستی ایجاد میشوند و این چیزی طبیعی است و چرا نباشد؟
با تلفن همراهم، به ساعتها سخنرانی گوش کردم و فیلم و ویدئوهای زیادی دیدم. متنهای زیادی خواندم و با خودم تکرار کردم و تکرار کردم. وارد یوتیوب میشدم و به جای اینکه به دنیال طولانی و سختترین و نفسگیرترین ورزشها باشم، ورزشهایی را امتحان میکردم که برایم جالب بودند. ورزشهایی که مرا کنجکاو و همیجانزده میکردند و کاری میکردند برای حرکت کردن مشتاق باشم.
البته؛ واضح است که این اتفاق در طول یک شبانه روز، یک هفته یا حتی یک ماه نمیافتد. زمان لازم است تا زخمهایی که سالها روی پوستمان مانده و تمیز نشدهاند را درمان کرد؛ و حتی زمانی بیشتر برای درمان زخمهایی که روی شیشه بلورین روانمان داریم لازم است.
درمان به زمان نیاز دارد و چه خوب میشد اگر میتوانستم این درمان را در منابع ایرانی پیدا کنم. لحظاتی را به یاد دارم که بیاندازه نیاز به کمک داشتم و تنها چیزی که کارشناس تغذیه به من میگفت این بود که رژیمت رو رعایت نکردی؟ چرا لاغر نشدی؟ و من خشمگین میشدم از دست خودم. تنها چیزی که نیاز داشتم، این بود که کسی به من بگوید کافی هستم. که به اندازه کافی خوب هستم. نیازی نیست حتما لاغر باشم که زیبا باشم؛ چون لاغری و زیبایی ربطی به یکدیگر ندارند. آنچه مهم است شخصیت انسان است و میدانم کلیشهای است و قدیمی ولی حقیقت است.
انسانهای زیادی بخاطر تبلیغات لاغری هرساله به مشکل من مبتلا میشوند و من خوششانس بودم که قرنطینه و تنهایی و ساموسنگ جدیدم که آن زمان نمیدانستم چه تاثیر بزرگی در زندگی من خواهد گذاشت، دست به دست یکدیگر دادند و کمکم کردند تا از حباب فلزی که فرهنگ و جامعه و معلمها و دبیران و حتی مادر و پدرم مرا در آن زندانی کرده بودند آزاد شوم. یا حداقل به آزادی فکر کنم.
بدن من، بدن من است. چرا باید به دیگران اجازه دهم که برایش تصمیم بگیرند؟ چرا باید اجازه بدهم حرف دیگران مرا زجر دهد وقتی میتوانم بدنم را دوست داشته باشم؟
حالا اما، یک سال مانده به تولد یک سالگی قرنطینه و من عوض شدهام. چند روز پیش یکی از دوستانم را دیدم که از ابتدای این ماجرا هم را ندیده بودیم و به من گفت تغییر کردهام. پرسیدم چرا و جوابم را داد که نمیدانم؛ عوض شدهای. انگار با خودت به صلح رسیدی.
احساس خوب کم است برایش، فوقالعادهای بود. من ماهی کوچکی بودم که با تمام قدرت برخلاف جریان آب شنا میکردم و اصرار داشتم که همین مسیر درست است درحالی که کافی بود سرم را برگردانم و فکر کنم: آیا واقعا همین مسیر درست است؟
این متن را نوشتم که از تلفن همراهم تشکر کنم که مرا در این مسیر همراهی کرد و میکند. راه انسان در مسیر بهبودی هرگز تمام نمیشود. هنوز هم گاهی اوقات مضطرب میشوم و پرخوری میکنم و به خودم در آیینه نگاه میکنم و فکر میکنم نکند چاق شدهام؟ ولی میدانم تمام میشود. میدانم زمستان بیمحصول تمام میشود و بهار میآید و درختان سیب و گلابی حیاط دوباره شکوفه میدهند. میدانم زمین هرگز از چرخش باز نمیایستد.
همچنین نوشتم که یادآوری کرده باشم، بدن هرکس، منطقهی شخصی خود اوست. اجازه نداریم با چاقی یا لاغری کسی شوخی کنیم. باور کنید این شوخی را بارها با من کرده بودند و هردفعهاش دردناک بود. ما هرگز نمیدانیم در ذهن آن فرد چه میگذرد. شاید درگیر مشکلی مانند من باشد یا شاید حادتر. موضوع این است شاید ناخواسته، دامن بزنیم بر روشن شدن آتشی در مزرعهی گندم. آتشی که شاید تمام زمین و کشتزار را بسوزاند.
در آخر اگر خودتان نیز درگیر این مشکل یا مشکلی مانند این بودهاید، باور داشته باشید که درست میشود چون امید به آیندهای بهتر، تنها کورسوی نوری است که از کیلومترها دورتر دیده میشود.
#روایتگرباش