در اثر بالا رفتن میزان رسوبات کلیه و ادرار، این رسوبات با گذشت زمان به صورت سنگ کلیه بروز خواهند کرد. این اتفاق، برای سلامتی عوارض خطرناکی داشته و در اغلب موارد با درد شدیدی همراه خواهد بود. احتمالاً برای یافتن پاسخ این سوال که «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» به اینجا آمده‌اید. در این پست، نحوه درمان سنگ کلیه و دفع آن را به شما توضیح خواهیم داد، پس با ما همراه باشید!
وقتی میزان املاح و نمک‌های موجود در کلیه، به هر دلیلی نتواند به درستی توسط ادرار دفع شود، پس از مدتی به شکل انواع سنگ کلیه بروز خواهد کرد. البته، عوامل دیگری مثل پرکاری غده‌ای به نام پاراتیروئید نیز باعث سنگ ساز شدن کلیه‌ها خواهد شد.
این بیماری ممکن است در بخش‌های مختلف دستگاه ادرار، مثل کلیه و مثانه بروز کند. این بیماری باعث ایجاد عوارض و ناراحتی‌های آزاردهنده‌ای برای شخص بیمار می‌شود. از آن‌جا که، این سنگ‌ها ممکن است در یک جا به صورت ثابت باقی نمانند و دائماً جابه‌جا شوند، درد ناشی از آن نیز، در قسمت‌های مختلف بدن نمایان خواهد شد.
در اکثر مواقع، درد از پهلو و کمر (زیر دنده‌ها) شروع شده و به قسمت زیرین شکم و شاید لگن منتقل می‌شود. اگر بیماری به موقع تشخیص داده شده و درمان شود، باعث ایجاد آسیب غیرقابل جبران نخواهد شد. البته اگر سنگ به مجاری ادراری برود، شدت درد تغییر خواهد.
چند مورد از مهم‌ترین نشانه‌ها و علائم سنگ کلیه عبارتند از:
گاهی اوقات، سنگ به قدری کوچک و جزئی خواهد بود که بدون هیچگونه علائم و مشکل خاصی، دفع خواهد شد. با این حال، اگر وجود چنین سنگ‌هایی مرتباً بروز کند، باید به پزشک متخصص مراجعه کرده و برای رفع مشکل اقدام کرد.
اگر مشکوک شده‌اید که دچار سنگ کلیه هستید، باید به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کنید. در صورت لزوم، پزشک متخصص، آزمایش‌هایی مثل آزمایش ادرار، رادیوگرافی، سونوگرافی، آزمایش سطح کلسیم و اسید اوریک و یا سی تی اسکن برای شما تجویز خواهد کرد. با انجام این آزمایش‌ها همه چیز به طور قطعی مشخص خواهد شد.
با توجه به شرایطی مثل اندازه و ابعاد سنگ و سایر شرایط مربوط به بیمار، پزشک متخصص باید بهترین روش مناسب برای درمان سنگ کلیه را مشخص کند. و نهایتاً این پزشک متخصص خواهد بود که بسته به شرایط بالینی شخص به این سوال که «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» پاسخ خواهد داد.
برای درمان، روش‌های متعددی وجود دارد. معمولاً سنگ‌های کلیه با اندازه کوچک، نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر مانند سنگ شکن ندارند و در اغلب اوقات با انجام کارهایی مثل نوشیدن آب زیاد ( 2 الی 3 لیتر در روز )، داروهای مسکن با تجویز پزشک و یا داروهای شل کننده عضلات میزنای با تجویز پزشک، رفع خواهند شد.
طبق توضیحات گفته شده، انجام کارهای زیر می‌تواند سنگ با اندازه کوچک را دفع کند:
اما گاهی اوقات، سنگ‌های کلیه اندازه بزرگ‌تری دارند و طبق روش‌های گفته شده در بالا، قابل درمان نخواهند بود. این سنگ‌ها ممکن است عفونت دستگاه ادراری یا خونریزی در آن شوند. برای درمان این نوع سنگ، احتمالاً پزشک متخصص روش‌های درمانی همچون سنگ شکنی با دستگاه، جراحی کلیه و خارج کردن سنگ‌های بزرگ، آندوسکوپی و یا جراحی غده پاراتیروئید را تجویز خواهد کرد.
روش‌های معمول برای درمان سنگ کلیه بزرگ به صورت زیر است:
نوع سنگ ایجاد شده در کلیه، بسیار مهم و حائز اهمیت است؛ زیرا هر نوع سنگ، بنا به علت‌های مختلفی در کلیه ایجاد می‌شود و اگر پزشک متخصص نوع آن را در فرد بیمار را تشخیص دهد، می‌تواند دقیق‌تر و بهتر تصمیم‌گیری کرده و برای پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ در کلیه، شخص را بهتر راهنمایی می‌کند. به همین دلیل، توصیه می‌کنیم پس از دفع، جهت تشخیص نوع آن، سنگ را به آزمایشگاه تحویل دهید.
علت ایجاد این نوع سنگ، یک مشکل ژنتیکی بوده که به صورت ارثی در شخص ظاهر می‌شود. دلیل ایجاد سنگ سیستینی، دفع بیش از حد ماده‌ای به نام سیستئین از طریق ادرار است.
وجود عفونت در بدن نیز می‌تواند یکی از دلایل ایجاد سنگ کلیه باشد؛ خصوصاً عفونت در ناحیه دستگاه ادراری. دلیل بروز سنگ ستراوینی در کلیه، وجود عفونت در بدن است. این نوع سنگ، معمولاً به سرعت بزرگ شده و خیلی حرکت نخواهد کرد. درنتیجه، ممکن است باعث ایجاد درد نشده و علائم خاصی نیز بروز نکند.
همانطور که پیش‌تر در پاسخ به سوال «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» گفته شد، یکی از روش‌های مؤثر در درمان، نوشیدن آب فراوان است. حال اگر شخصی در طول روز، آب کافی ننوشد و بنا به هر دلیلی (انجام فعالیت‌های ورزشی، شغل‌هایی که فشار فیزیکی زیادی دارند و …) آب زیادی از دست بدهد، در معرض خطر ابتلا به سنگ اسید اوریکی قرار خواهد گرفت.
البته عوامل دیگری همچون مصرف بیش از حد غذاهای حاوی پروتئین و همچنین اسید اوریک خون بالا (موسوم به بیماری نقرس) در ایجاد سنگ‌های کلیه از نوع اسید اوریکی، دخیل هستند.
در اکثر مواقع، سنگ ایجاد شده در کلیه شخص بیمار، از این نوع بوده و همچنین، غالب سنگ‌های کلیه کلسیمی از نوع اگزالات کلسیم هستند. جالب است بدانید که برخی سبزیجات مثل اسفناج، بعضی میوه‌ها، مغزیجات و شکلات دارای مقادیر نسبتاً زیادی از ماده اگزالات هستند. همچنین خود بدن نیز، در کبد مقداری اگزالات تولید می‌کند.
مصرف بیش از حد ویتامین D نیز می‌تواند باعث افزایش سطح کلسیم و اگزالات در ادرار شده و فرد را در معرض ابتلا به سنگ کلیه کلسیمی قرار دهد.
نوع دیگری از سنگ‌های کلیه کلسیمی از جنس فسفات کلسیم هستند. بروز تغییرات در متابولیسم (سوخت و ساز) بدن، مصرف داروی Topiramate برای درمان صرع و سردردهای میگرنی، می‌تواند سنگ از جنس کلسیم فسفات ایجاد کند.
اگر یک یا چند مورد از علائم ذکر شده در بخش «علائم وجود سنگ کلیه چیست؟» را در خود مشاهده می‌کنید، باید به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کنید. پس از انجام آزمایش‌های تخصصی، وجود یا عدم وجود آن، توسط پزشک تشخیص داده شده و سایر اقدامات لازم برای شما تجویز خواهد شد.
همواره در مباحث پزشکی و مربوط به بیماری همان جمله معروف «پیشگیری بهتر از درمان است» گفته می‌شود. ما هم در مقاله «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» بخشی را به ارائه نکات کلیدی و اساسی در جهت پیشگیری از سنگ کلیه اختصاص می‌دهیم.
با ایجاد برخی تغییرات ساده در سبک زندگی و در صورت لزوم مصرف دارو، می‌توان گامی بزرگ در جهت پیشگیری از این بیماری کلیوی برداشت.
از جمله تغییراتی که با اعمال کردن آن‌ها در سبک زندگی، می‌توان احتمال ابتلا به این بیماری کلیوی را بسیار کاهش داد عبارتند از:
گاهی اوقات، بسته به شرایط شخص، برای پیشگیری از سنگ کلیه باید داروهای خاصی مصرف شود. تشخیص این که دقیقاً چه دارویی باید مصرف شود، کاملاً بر عهده پزشک متخصص است. این داروها معمولاً با تنظیم املاح و نمک‌های موجود در ادرار از بروز این بیماری کلیوی جلوگیری می‌کنند.
مجدداً تأکید می‌شود تشخیص نوع دارو کاملاً برعهده پزشک بوده و نباید بدون مشورت با پزشک نباید این داروها را مصرف کرد. جهت آشنایی شما با این داروها، چند نمونه ذکر می‌شود.
علاوه بر روش‌های پزشکی و تخصصی که در پاسخ به سوال «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم» گفته شد، داشتن یک رژیم غذایی مناسب نیز می‌تواند شما را در مسیر درمان و دفع سنگ، یاری کند. یک رژیم غذایی مناسب برای افرادی که کلیه سنگ‌ساز دارند، باید مطابق شرایط زیر باشد.
مهم‌ترین بخش تغذیه که این بیماران باید به آن توجه ویژه داشته باشند، پروتئین است. معمولاً این باور غلط میان مردم رایج است که افراد مبتلا به سنگ کلیه نباید پروتئین مصرف کنند و یا مصرف پروتئین را بسیار محدود کنند. اما اصلا اینطور نیست! ایجاد محدودیت بیش از حد در مقدار دریافت پروتئین از رژیم غذایی، می‌تواند صدمات زیادی به بدن وارد سازد. خصوصاً در کودکان که در سن رشد هستند، مصرف بسیار کم پروتئین، در فرآیند رشد آن‌ها اختلال ایجاد کرده و به خوبی رشد نخواهند کرد.
مصرف پروتئین برای این افراد باید چطور باشد؟ پاسخ ساده است، به همان قدر که نیاز دارند! افرادی که دارای این مشکل هستند و یا مستعد آن می‌باشند، باید دقیقاً همان مقدار مورد نیاز بدنشان، پروتئین مصرف کنند؛ زیرا مصرف بیش از حد پروتئین باعث تحمیل فشار اضافی به کلیه‌ها برای دفع مازاد آن خواهد شد. البته انتخاب منابع پروتئینی در این افراد نیز بسیار مهم است. توصیه ما این است که در مصرف منابع پروتئینی حیوانی مثل گوشت قرمز، افراط نشود.
کربوهیدرات‌ها مهم‌ترین بخش رژیم غذایی برای دریافت انرژی هستند. نکته مهم در مورد کربوهیدرات‌ها، نوع آن (ساده و پیچیده بودن) است. یک معیار مناسب برای تشخیص ساده یا پیچیده بودن کربوهیدرات غذاها، شاخص گلیسیمی است. استفاده زیاد از کربوهیدرات ساده؛ مثل قند و شکر، خطر ابتلا به بیماری دیابت را نیز افزایش خواهد داد! بهتر است افراد دارای مشکلات کلیوی مثل سنگ کلیه، بیش‌تر از کربوهیدرات‌های پیچیده که سرعت هضم و جذب کم‌تری دارند استفاده کنند. از جمله منابع کربوهیدرات‌های پیچیده میوه‌ها، غلات و سبزیجات هستند. البته رعایت این نکته که رژیم غذایی این افراد باید دارای پتاسیم و فسفر کمی باشد را، فراموش نکنید.
قطعاً نمی‌توان یک رژیم غذایی ثابت را برای همه افرادی که کلیه سنگ ساز دارند تجویز کرد. اما با رعایت این نکات در تغذیه، گامی مؤثر در درمان بیماری و پیشگیری از آن، خواهید برداشت.
